అసత్ తద్ అనభివ్యక్తం పదార్థానాం ప్రకాశ్యతే । త్వయా తత్త్వం యథా పక్త్రా మాంసానాం స్వాదవేదనమ్
ఏది అసత్యమో, ఇంకా వ్యక్తం కాలేదో, అది నీ వల్లే స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. మాంసానికి నిజమైన రుచి నాలుక వల్ల తెలుస్తుందిలా, పదార్థాల సత్య స్వరూపం నీ వల్లే తెలిసిపోతుంది.
విద్యమానాపి వస్తుశ్రీర్ న స్థితా త్వయి న స్థితే । వనితారూపలావణ్యసత్తేవ గతచక్షుషః
ఒక వస్తువు అందం ఉన్నా, నీవు లేకపోతే అది నిలవదు. చూపు పోయినవాడికి ఒక యువతీ అందం, ఆకర్షణ ఎలా కనిపించదో, అలాగే నీ లేని చోట ఆ వస్తువు మహిమ ఉండదు.
సద్ అపీహ న సత్తాయై వస్తు నాకలితం త్వయా । తుష్టయే న స్వలావణ్యం మకురాప్రతిబిమ్బితమ్
ఇక్కడ ఏదైనా ఉన్నా, నీవు గుర్తించకపోతే దానికి నిజమైన స్థితి ఉండదు. మన అందం అద్దంలో ప్రతిబింబించకపోతే మనకు ఆనందం కలగదని ఎలా ఉంటుందో, అలాగే నీ దృష్టి లేక ఏ వస్తువుకీ సంతృప్తి ఉండదు.
లుఠతి త్వాం వినా దేహః కాష్ఠలోష్టసమః క్షితౌ । సన్న్ అప్య్ అసత్తయైవాత్తో యామాస్వ్ ఇవ రవిం వినా
నీవు లేకపోతే ఈ దేహం నేలపై దూలుతున్న మట్టికట్ట లేదా దుంగలా మారిపోతుంది. అది ఉన్నా లేనట్టే అవుతుంది. రాత్రి పూట సూర్యుడు లేక చీకటి ఎలా ఉంటుందో, అలాగే నీవు లేనప్పుడు ఈ దేహానికి జీవం ఉండదు.
సుఖదుఃఖక్రమః ప్రాప్య భవన్తం పరినశ్యతి । ప్రాకాశ్యమ్ ఆసాద్య యథా తమస్ తేజో ఽథ వా హిమమ్
సుఖదుఃఖాల పరంపర నీకు చేరినప్పుడు అంతా కరిగిపోతుంది. వెలుగు వచ్చినప్పుడు చీకటి పోయినట్టు, సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు మంచు కరిగినట్టు, నీ సానిధ్యంలో బాధలు, ఆనందాలు అంతా అంతరించిపోతాయి.
త్వదాలోకనయైవైతే స్థితిం యాన్తి సుఖాదయః । సూర్యాలోకనయా ప్రాతర్ వర్ణాశ్ శుక్లాదయో యథా
నీను దర్శించగానే సుఖం మొదలైనవి కలుగుతాయి. ఉదయం సూర్యుని వెలుతురు వచ్చినప్పుడు తెలుపు మొదలైన రంగులు కనిపించటంలా ఇది జరుగుతుంది.
లబ్ధాత్మానో వినశ్యన్తి సమ్బన్ధక్షణ ఏవ తే । తే తమాంసీవ దీపస్య దృష్టావ్ ఏవ వ్రజన్త్య్ అలమ్
వాటి స్వరూపాన్ని పొందిన వెంటనే, వాటి సంబంధం కలిగిన క్షణంలోనే అవి నశించిపోతాయి. దీపాన్ని చూచినప్పుడు చీకటి వెంటనే పోయినట్టే.
తమస్తా తమసో దీపాసత్తాయాం స్ఫుటతాం గతా । దీపసమ్బన్ధసమయే సా చోత్పత్య వినశ్యతి
దీపం లేనప్పుడు చీకటి తన అసలైన రూపంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దీపం వెలిగినప్పుడు ఆ చీకటి పుట్టి వెంటనే పోయిపోతుంది.
తథైవ సుఖదుఃఖశ్రీర్ దృష్ట్వైవ త్వామ్ అనామయమ్ । జాయతే జాతమాత్రైవ సర్వనాశేన నశ్యతి
అదే విధంగా, నీవు అనారోగ్యం లేని వాడివని చూసిన వెంటనే సుఖం, దుఃఖం, మహిమ మొదలైనవి కలిగి, వెంటనే అంతా నశించిపోతుంది.
భఙ్గురత్వాద్ ఇహ స్థాతుం కాలం నాణుమ్ అపి క్షమా । నిమేషలక్షభాగాఖ్యా తన్వీ కాలకలా యథా
ఈ లోకంలో ఏదీ స్థిరంగా ఉండదు, ఎంత చిన్న క్షణమైనా నిలవదు. కనుబొమ్మ మూసే వేళలో లక్షవంతుల వంతు కాలాన్ని కూడా నిలిపే శక్తి లేదు. అంత సున్నితమైనది, అంత నాజూకైనది ఈ కాల పరిమాణం.
గత్వరీ నశ్వరీ తన్వీ సుఖదుఃఖాదిభావనా । స్ఫురతి త్వత్ప్రసాదేన త్వయి దృష్టే విలీయతే
సుఖం, దుఃఖం వంటి భావనలు చాలా త్వరగా పోయేవి, నశించిపోవేవి, చాలా సున్నితమైనవి. నీ అనుగ్రహంతో అవి మెరుపులా కనబడతాయి, నిన్ను చూచిన వెంటనే అంతా కలిసిపోతుంది.
త్వదాలోకక్షణోద్భూతా త్వదాలోకక్షణక్షయా । మృతైవ జాతా జాతైవ మృతా కేనోపలక్ష్యతే
నీ దర్శనం కలిగిన క్షణంలోనే అవి పుడతాయి, అదే క్షణంలోనే అంతమవుతాయి. అవి పుట్టినట్టే, మరణించినట్టే ఉంటాయి. దీన్ని ఎవరు గుర్తించగలరు?
క్షణమ్ అప్య్ అస్థిరం వస్తు కథం కార్యకరం భవేత్ । తరఙ్గైర్ ఉత్పలాకారైర్ మాలా కథమ్ ఇవోమ్భ్యతే
ఒక క్షణమైనా స్థిరంగా లేని వస్తువు, ఎలా పని చేయగలదు? కమలాకారమైన అలలతో ఎలా పువ్వుల హారం తయారవుతుంది?
యది జాతవినిర్నష్టం క్రియాం వస్త్వ్ అకరిష్యత । తదారంస్యత లోకో ఽయం మాలాం కృత్వా తడిద్గుణైః
ఒక వస్తువు పుట్టి, మళ్లీ నశించిన తర్వాత కూడా పనులు చేయగలదని అయితే, ఈ లోకం మెరుపు తాడులతో హారాన్ని తయారు చేసేదే.
ఇమాం సుఖాదికాం లక్ష్మీం వివేకిజనచేతసి । స్థితస్ సన్ నైవ గృహ్ణాసి న జహాసి సమస్థితే
నీవు వివేకం కలిగినవాడివై, సుఖాది లక్ష్మి నీ మనసులో ఉన్నా, నీవు స్థిరంగా ఉండగా దానిని పట్టుకోవు, వదిలిపెట్టవు కూడా.
అవివేకిని యో ఽసి త్వం స భవాత్మన్ యదృచ్ఛయా । తద్రూపకథనేనాలం మమామలపదాస్పద
నీవు వివేకం లేని వాడివై యదృచ్ఛగా భవాత్మగా ఉన్నావు. అలాంటి స్వభావాన్ని వివరించాల్సిన అవసరం నాకు లేదు, అది నా నిర్మల స్థితికి చాలా దూరంగా ఉంది.
నిరీహేణ నిరంశేన నిరహఙ్కృతినా త్వయా । సతైవాప్య్ అసతేవాపి కర్తృత్వమ్ ఉరరీకృతమ్
నీవు కోరికలేని, భాగాలేని, అహంకారములేని వాడివై ఉన్నా, ఉన్నట్టు కానట్టు అయినా, కర్తృత్వాన్ని స్వీకరించావు.
జయ ప్రోడ్డామరాకార జయ శాన్తిపరాయణ । జయ సర్వాగమాతీత జయ సర్వాగమాస్పద
ఓ పరాక్రమశాలి, నీకు విజయము! ఓ శాంతిని ఆశ్రయించినవాడా, నీకు విజయము! అన్ని శాస్త్రాలకు అవతల ఉన్నవాడా, నీకు విజయము! అన్ని శాస్త్రాలకు ఆధారమైనవాడా, నీకు విజయము!
జయ జాత జయాజాత జయ క్షత జయాక్షత । జయ భావ జయాభావ జయ జేయ జయాజయ
పుట్టినవాడికి విజయము! పుట్టని వాడికి విజయము! గాయపడినవాడికి విజయము! గాయపడని వాడికి విజయము! ఉన్నదానికి విజయము! లేనదానికి విజయము! గెలిచినవాడికి విజయము! గెలవని వాడికి విజయము!
ఉల్లసామ్య్ ఉపశామ్యామి తిష్ఠామ్య్ అతిగతో ఽస్మి చ । జయీ జయామి జీవామి నమో మహ్యం నమో ఽస్తు తే
నేను ప్రకాశిస్తున్నాను, నేను శాంతిగా ఉన్నాను, నేను నిలిచినవాడిని, నేను దాటి పోయాను. నేను విజేతను, నేను గెలుస్తున్నాను, నేను జీవిస్తున్నాను. నాకు నమస్కారం, నీకు నమస్కారం.
త్వయి స్థితే మయి విగతామయాత్మని స్వసంస్థితౌ వ్యపగతరాగరఞ్జనే । క్వ బన్ధవః క్వ చ విపదః క్వ సమ్పదో భవాభవౌ క్వ శమమ్ ఉపైమి శాశ్వతమ్
నీవు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, నేను కోరికలు లేని స్వరూపంలో నిలిచినప్పుడు, అన్ని రాగాల వర్ణాలు పోయినప్పుడు—అక్కడ బంధువులు ఎక్కడ? అపాయాలు ఎక్కడ? సంపదలు ఎక్కడ? జననం మరణం ఎక్కడ? శాశ్వతమైన శాంతి ఎక్కడ లభిస్తుంది?
ఇతి సఞ్చిన్తయన్న్ ఏవ ప్రహ్లాదః పరవీరహా । నిర్వికల్పం పరానన్దసమాధిం సముపాయయౌ
ఈ విధంగా ఆలోచిస్తూ, శత్రువులను జయించిన ప్రహ్లాదుడు, అన్ని భేదభావాలు లేని పరమానంద సమాధిని పొందాడు.
నిర్వికల్పసమాధిస్థశ్ చిత్రార్పిత ఇవాచలః । శైలాద్ ఇవ సముత్కీర్ణో బభౌ స్వపదమ్ ఆస్థితః
ఆ నిర్వికల్ప సమాధిలో స్థిరంగా ఉండి, చిత్రంలో వేశినట్టు కదలకుండా, కొండమీద నుండి వెలువడినట్టు, తన స్వస్థితిలో ప్రకాశించాడు.
తథాథ తిష్ఠతస్ తస్య కాలో బహుతరో యయౌ । స్వే గృహే భువనస్థస్య మేరోర్ ఇవ సురద్విషః
అలా ఉండగా, ప్రహ్లాదుడు తన ఇంట్లో, ఈ లోకంలో నివసిస్తూ, దేవతలకు శత్రువైనవాడు మెరుపర్వతంపై ఉన్నట్టు, చాలా కాలం గడిపాడు.
బోధితో ఽప్య్ అసురాధీశైర్ నాబుధ్యత మహామతిః । అకాలే బహుసేకో ఽపి బీజకోశాద్ ఇవాఙ్కురః
అసురాధిపతులు ఎంత జాగృతం చేయాలన్నా, ఆ మహామతి ప్రహ్లాదుడు మేలుకోలేదు; ఎన్నో కాలాలు గడిచినా, విత్తనపు పొట్టలోంచి మొలక బయటకు రాని విధంగా ఉండిపోయాడు.
పఞ్చవర్షసహస్రాణి పీనాంసో ఽతిష్ఠద్ ఏకదృక్ । శాన్త ఏవాసురపురే మత్తార్ణవ ఇవోపలః
ఒకే దృష్టితో, బలమైన దేహంతో, అయిదువేల సంవత్సరాలు ఆయన అసురుల పట్టణంలో ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు. ఉప్పొంగిన సముద్రంలో రాయి లాగా కదలకుండా నిలిచాడు.
పరానన్దదశైకాన్తపరిణామితయా తయా । నిరానన్దమ్ అనాభాసమ్ ఇవాభాసపదం గతః
పరమానంద స్థితిలో పూర్తిగా లీనమై, ఆయన ఆనందం కూడా కనిపించని, వెలుగు కూడా లేకపోయిన స్థితికి చేరుకున్నాడు. అది కేవలం రూపం మాత్రమే ఉన్న చోటు లాగా అనిపించింది.
ఏతావతాథ కాలేన తద్రసాతలమణ్డలమ్ । బభూవారాజకం తీక్ష్ణమాత్స్యన్యాయకదర్థితమ్
అంత కాలంలో ఆ రసాతల లోకం పాలకుడు లేకుండా పోయింది. అక్కడ బలవంతుడే బలహీనుడిని హింసించే దుర్మార్గం పెరిగిపోయింది.
హిరణ్యకశిపౌ క్షీణే సమాధౌ తత్సుతే స్థితే । న బభూవాపరః కశ్చిద్ రాజా దనుసుతాలయే
హిరణ్యకశిపుడు నశించి, అతని కుమారుడు సమాధిలో ఉన్నప్పుడు, దాను వంశస్థుల నివాసంలో ఇంకెవ్వరూ రాజుగా లేరు.
అసురేశార్థినాం తేషాం దానవానాం సమాధితః । పరేణాపి ప్రయత్నేన ప్రహ్లాదో న వ్యబుధ్యత
అసురుల నాయకులు ఎంతో శ్రమపడి ప్రహ్లాదుని వెతికినా, అతడు సమాధిలో లీనమై ఉండి, ఏమాత్రం కూడా మేలుకోలేదు.