అతిదుఃఖితవద్ దేహగేహే కర్మకరస్ సదా । సమ్రాడ్ ఇవాత్మని స్వాస్థ్యసంస్థితో భోగభుగ్ విభుః
ఇది శరీరమనే ఇంట్లో ఎప్పుడూ బాధపడే పనివాడిలా ఉండినా, తనలోనే రాజుగా, సుఖంగా స్థిరంగా ఉండి, పరిపూర్ణంగా అనుభవించేవాడవుతుంది.
ఏష ఏవ సదాన్వేష్యస్ స్తుత్యో ధ్యాతవ్య ఏవ చ । జరామరణసమ్మోహాద్ అనేనోత్తీర్య గమ్యతే
ఈ ఒక్కటే ఎప్పుడూ వెతకవలసింది, పొగడవలసింది, ధ్యానించవలసింది. దీని ద్వారా మానవుడు ముసలితనం, మరణం అనే మాయను దాటి వెళ్ళగలడు.
సులభశ్ చాయమ్ అత్యన్తం సుజ్ఞేయశ్ చాప్తబన్ధువత్ । శరీరపద్మకుహరే సర్వేషామ్ ఏవ షట్పదః
ఇది చాలా సులభంగా లభిస్తుంది, స్నేహితుడిలా సులభంగా అర్థమవుతుంది. ప్రతి ఒక్కరి శరీరంలో ఉన్న పద్మపు గుహలో తేనెటీగలా నివసిస్తుంది.
అనాకృష్టో ఽప్య్ అనాహూతస్ స్వదేహాద్ ఏవ లభ్యతే । మనాగ్ ఏవోపహూతో ఽపి క్షణాద్ భవతి సమ్ముఖః
ఇది ఆకర్షించకపోయినా, పిలవకపోయినా, మన శరీరంలోనే దొరుకుతుంది. కొంచెం పిలిస్తే చాలు, వెంటనే మన ముందుకు వస్తుంది.
నాస్య సంసేవ్యమానస్య సర్వసమ్పత్తిశాలినః । ధనానామ్ ఈశ్వరస్యేవ స్మయో గర్వో ఽథ వా భవేత్
ఇది సంపూర్ణ ఐశ్వర్యంతో నిండినదిగా సేవించినవారికి, ధనవంతుడికి ఉండే అహంకారం, గర్వం లాంటివి ఉండవు.
ఆమోద ఇవ పుష్పేషు తైలం తిలకణేష్వ్ ఇవ । రసజాతిష్వ్ ఇవాస్వాదో దేవో దేహేషు సంస్థితః
పువ్వుల్లో పరిమళం ఉన్నట్టు, నువ్వులలో నూనె ఉన్నట్టు, రుచులలో రుచి ఉన్నట్టు, దేవుడు శరీరాల్లో నివసిస్తాడు.
అవిచారవశాద్ ఏష హృదయస్థో ఽపి చేతనః । న జ్ఞాయతే చిరాద్ దృష్ట ఇష్టబన్ధుర్ ఇవాగ్రగః
ఆలోచన లేకపోవడం వల్ల, ఈ చైతన్యం మన హృదయంలో ఉన్నా, అది చాలా కాలం తెలియదు; మన ముందు ఉన్న ప్రియమైన మిత్రుడిని మనం చూడకపోయినట్టు.
విచారణాత్ పరిజ్ఞాతే ఏతస్మిన్ పరమేశ్వరే । అభ్యుదేతి పరానన్దో లబ్ధే ప్రియజనే యథా
ఆలోచన ద్వారా ఈ పరమేశ్వరుడు పూర్తిగా తెలిసినప్పుడు, ప్రియమైన వ్యక్తిని కనుగొన్నప్పుడు కలిగే ఆనందంలా, పరమానందం కలుగుతుంది.
అస్మిన్ దృష్టే పరే బన్ధావ్ ఉద్దామానన్దదాయిని । ఆయాన్తి దృష్టయస్ తాస్ తా యాభిర్ బన్ధో విలీయతే
ఈ పరమానందాన్ని ఇచ్చే సత్యమైన మిత్రుడిని చూసినప్పుడు, బంధనాన్ని తొలగించే ఆ దృష్టులు కలుగుతాయి.
త్రుట్యన్తి సర్వతః పాశాః క్షీయన్తే సర్వశత్రవః । న కృన్తన్తి మనాంస్య్ ఆశా గృహాణీవ దురాఖవః
ప్రతి వైపు బంధాలు తెగిపోతాయి, శత్రువులు అంతా నశించిపోతారు. కానీ ఆశలు మనసును కోయలేవు, ఎందుకంటే బాగా కట్టని ఇల్లు ఎలా పట్టుకోలేదో అలాగే.
అస్మిన్ దృష్టే జగద్ దృష్టం శ్రుతే ఽస్మిన్ సకలం శ్రుతమ్ । స్పృష్టే చాస్మిఞ్ జగత్ స్పృష్టం స్థితే ఽస్మిన్ సంస్థితం జగత్
ఇది కనిపిస్తే, ప్రపంచం కనిపించినట్లే. ఇది వినిపిస్తే, అన్నీ విన్నట్లే. ఇది తాకితే, ప్రపంచాన్ని తాకినట్లే. ఇది నిలిచుంటే, ప్రపంచం కూడా నిలిచినట్లే.
ఏష జాగర్తి సుప్తానాం ప్రహరత్య్ అవివేకినామ్ । హరత్య్ ఆపదమ్ ఆర్తానాం వితరత్య్ అమహాత్మనామ్
ఇతడు నిద్రలో ఉన్నవారిలో మేల్కొని ఉంటాడు, వివేకం లేనివారిని సంహరిస్తాడు, బాధపడేవారి బాధను తొలగిస్తాడు, మహత్త్వం లేనివారికి గొప్పతనాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
విచరత్య్ ఏష లోకేషు దీప ఏవ జగత్స్థితౌ । విలసత్య్ ఏష భోగేషు ప్రస్ఫురత్య్ ఏష వస్తుషు
ఇతడు లోకాలలో దీపంలా సంచరిస్తాడు, సృష్టిలో వెలుగునిస్తుంది. అనుభవాల్లో ఆనందిస్తాడు, వస్తువులలో ప్రకాశిస్తాడు.
ఆత్మనాత్మానమ్ ఏవాన్తశ్ శాన్తేనానుభవన్ భవీ । స్థితస్ సర్వేషు దేహేషు తిక్తత్వం మరిచేష్వ్ ఇవ
తనంతట తాను, అంతరంగా శాంతంగా అనుభవిస్తూ, అన్ని శరీరాల్లో ఉండేలా స్థిరంగా ఉంటాడు. ఇది చేదు పదార్థాల్లో చేదు ఎలా ఉంటుందో అలా.
చేతనాకలనారూపీ సబాహ్యాభ్యన్తరాశ్రితః । జగత్పదార్థసమ్భారసత్తాసామాన్యమ్ ఆస్థితః
ఆయన చైతన్యం, ఆలోచనల స్వరూపుడై, బయటపైనా లోపలపైనా ఉండి, ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువుల సమాహారానికి సాధారణమైన జీవితం లాంటి వాడిగా నిలిచివుంటాడు.
ఏష శూన్యత్వమ్ ఆకాశే స్పన్ద ఏష సదాగతౌ । ప్రకాశశ్ చైష తేజస్సు పయస్య్ ఏష రసః పరః
ఆయనే ఆకాశంలో శూన్యత, కదలికలో అలికలు, అగ్నిలో ప్రకాశం, నీటిలో అత్యుత్తమ రసం.
కాఠిన్యమ్ అవనావ్ ఏష ఔష్ణ్యమ్ ఏష హుతాశనే । శైత్యమ్ ఏష నిశానాథే సత్తా చైష జగద్గణే
ఆయనే భూమిలో గట్టితనం, అగ్నిలో వేడి, చంద్రునిలో చల్లదనం, జగత్తు సమూహంలో జీవితం.
మషీపిణ్డే యథా కార్ష్ణ్యం శౌక్ల్యం హిమకణే యథా । యథా పుష్పేషు సౌగన్ధ్యం దేహే దేహపతిస్ తథా
ఎలా మషి ముద్దలో నలుపు ఉంటుంది, మంచు తునకలో తెలుపు ఉంటుంది, పువ్వుల్లో సువాసన ఉంటుంది, అలాగే శరీరంలో శరీరాధిపతి ఉంటాడు.
యథా సర్వగతా సత్తా కాలస్ సర్వగతో యథా । యథా సర్వగతం వ్యోమ విభుస్ సర్వగతస్ తథా
ఎలా సర్వత్రా ఉనికిని, కాలం అన్నిచోట్లా ఉండటం, ఆకాశం అన్నిచోట్లా వ్యాపించటం, అలాగే ఆత్మ కూడా అన్నిచోట్లా ఉంటుంది.
ప్రభుశక్తిర్ మహీపస్య సర్వదేశగతా యథా । రూపాలోకమనస్కారముక్తం సత్త్వం తథాత్మనః
ఎలా రాజు శక్తి తన రాజ్యంలో అంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది, అలాగే ఆత్మ యొక్క స్వరూపం రూపం, దృష్టి, మనస్సు లేని స్వతంత్రమైనది, అన్నిచోట్లా ఉంటుంది.
నిత్యస్ సో ఽయమ్ అహం దేవో దేవానామ్ అవబోధకః । స్వయమ్ ఆత్మాస్మి మే నాస్తి కలనావిత్ కిలేతరా
నేనే ఈ నిత్యమైన ఆత్మ, దేవతలకు జ్ఞానం కలిగించేవాడిని, నేనే నా స్వరూపాన్ని, నాకు ఇంకేదీ లేదు, ఏ ఆలోచన లేదా పరిమితి లేదు.
రేణునేవాణునా వ్యోమ్ని పద్మపత్త్ర ఇవామ్భసా । సమ్భ్రమేణేవ పాషాణే సమ్బన్ధో మయి నైనసా
ధూళి ఆకాశానికి అంటుకోదని, నీరు తామర ఆకుకు అంటుకోదని, అయోమయం రాయికి అంటుకోదని, అలాగే పాపం నాకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు.
సుఖదుఃఖశ్రియో దేహే మా పతన్తు పతన్తు వా । తుమ్బకోపరి ధారాశ్ చ కా నః క్షతిర్ ఉపస్థితా
సుఖం, దుఃఖం, ఐశ్వర్యం శరీరంపై పడినా, పడకపోయినా, మామూలుగా తుమ్మపాయపై నీటి ధారలు పడినట్టు మనకు ఏమి హాని కలుగదు.
దీపాఙ్గాభిగతో రజ్జ్వా నాలోకో బధ్యతే యథా । తథైవాయమ్ అబద్ధో ఽహం సర్వభావగణాతిగః
దీపపు కాంతి తాడుపై పడినా అది తాడును కట్టదు కదా, అలాగే నేను ఎలాంటి బంధనాలకు లోనవ్వను, అన్ని స్థితులను దాటి ఉన్నాను.
సమ్బన్ధః కో ను నః కామైర్ భావాభావైర్ అథేన్ద్రియైః । కేన సమ్బధ్యతే వ్యోమ కేన వా గృహ్యతే మనః
మనకు కోరికలతో, ఉండటంతో, లేనట్టుతో, ఇంద్రియాలతో ఏమి సంబంధం? ఆకాశాన్ని ఎవరు కట్టగలరు? మనసును ఎవరు పట్టగలరు?
శరీరే శతధా యాతే ఖణ్డనా కా శరీరిణః । కుమ్భే రుగ్ణే క్షతే క్షీణే కుమ్భాకాశస్య కా క్షతిః
శరీరం వంద ముక్కలైపోయినా, అందులో ఉన్నవానికి ఏమి హాని కలుగుతుంది? ఒక మట్టికుండి పగిలిపోతే, దెబ్బతింటే, లేక పూర్తిగా నశించిపోతే, ఆ కుండిలోని ఆకాశానికి ఏమీ జరగదు కదా!
పిశాచక ఇవాదృశ్యో మనో నామోదితం ముధా । జడే తస్మిన్ క్షతే బోధాత్ కా నః క్షతిర్ ఉపస్థితా
పిశాచం లాంటిది మనస్సు — అది కనిపించదు, నిజంగా ఉనికిలోకి రాదు. అలాంటి మూర్ఖమైన మనస్సు జ్ఞానంతో దెబ్బతింటే, మనకు ఏ హాని జరుగుతుంది చెప్పండి?
సుఖదుఃఖమయీ యస్య వాసనా తన్ మనో మమ । అభవత్ పూర్వమ్ అద్యైకా సమ్పన్నా నను నిర్వృతిః
ఎవరికి సుఖదుఃఖాల వాసనలు మనస్సును ఏర్పరిచాయో, అవన్నీ ఇప్పుడు ఒక్కటై, పూర్తయ్యాయి. ఇదే నిజమైన విముక్తి కదా!
అన్యో భుఙ్క్తే ఽన్య ఆదత్తే ఽప్య్ అన్యస్యానర్థసఙ్కటః । అన్యః పశ్యత్య్ అహో మౌర్ఖ్యం కస్యేయం ఖలు చక్రికా
ఒకడు అనుభవిస్తాడు, ఇంకొకడు తీసుకుంటాడు, మరొకడు కష్టాలు పడతాడు, ఇంకొకడు చూస్తూ ఉంటాడు — హాయ్! ఎంత మూర్ఖత్వమో! ఈ తిరుగుతున్న చక్రం ఎవరిది చెప్పండి?
భుఙ్క్తే ప్రకృతిర్ ఆదత్తే మనో దేహస్య సఙ్కటః । ద్రష్టాత్మా మౌర్ఖ్యమ్ అస్తీహ న కిఞ్చిత్ కేవ మే క్షతిః
ప్రకృతి అనుభవిస్తుంది, మనస్సు ఆశిస్తుంది, శరీరం కష్టపడుతుంది. నేను చూస్తున్న ఆత్మ మాత్రమే ఈ మూర్ఖత్వాన్ని గమనిస్తుంది. నిజంగా, ఇవన్నీ నన్ను ఏమాత్రం హానిచేయవు.