అథ పుత్రసహాయో ఽసౌ బలకోశసమన్వితః । ఆజగామ మదం దైత్యస్ త్రిగణ్డగలితేభవత్
తర్వాత, తన కుమారునితో పాటు, గొప్ప సైన్యాన్ని కలిగి, ఆ దైత్యుడు మదంతో నిండిపోయి, తనలోని మూడు విధాల గర్వాన్ని వదిలేసి అక్కడికి వచ్చాడు.
తతాపాక్రాన్తితాపేన త్రిజగన్తి వికాసినా । కల్పాన్తసూర్యగణవన్ నవయైవ కరశ్రియా
తన దురాచారపు వేధింపులతో మూడు లోకాలను వేడి చేసిన అతని చేతుల కాంతి, యుగాంతంలో అనేక సూర్యులు వెలిగినట్లు ప్రకాశించింది.
అఖిద్యన్తాస్య తేనాథ సూర్యేన్దుప్రముఖాస్ సురాః । దుర్విలాసవిలోలస్య బాలస్యేవ స్వబన్ధవః
ఆయన వల్ల సూర్యుడు, చంద్రుడు మొదలైన దేవతలు ఎంతో బాధపడ్డారు. అల్లరి చేసే చిన్నపిల్లవాడి బంధువులు ఎలా బాధపడతారో, అలాగే వారు మిగిలిపోయారు.
తే ఽర్థయాం చక్రిరే శౌరిం దైత్యేన్ద్రేభపతేర్ వధే । న క్షమన్తే మహాన్తో ఽపి పౌనఃపుణ్యేన దుష్క్రియామ్
అప్పుడు వారు దైత్యుల అధిపతి సంహారానికి విష్ణువును ప్రార్థించారు. ఎంత గొప్పవారైనా, తిరిగి తిరిగి జరుగుతున్న దుష్టకార్యాలను భరించలేరు.
తతః ప్రలయపర్యస్తజగద్ఘర్ఘరజృమ్భితమ్ । దిగ్దన్తిదశనప్రఖ్యనఖవజ్రాశ్రిసూమ్భితమ్
తర్వాత, ప్రపంచం ప్రళయంతో కంపించగా, గర్జనతో కూడిన గొప్ప హడావుడి ఏర్పడింది. ఆ గర్జన, దిక్కుల ఏనుగు దంతాల్లాంటి నఖాలతో ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది.
స్థిరవిద్యుల్లతాజాలభాసురోర్ధ్వజమణ్డలమ్ । దశదిక్కోటరోద్వాన్తజ్వలజ్జ్వలనకుణ్డలమ్
అప్పుడు, మెరుపులాంటి వెలుగుతో మెరిసే, ఎత్తైన రూపం ప్రత్యక్షమైంది. ఆ రూపం పది దిక్కుల చివరల వద్ద అగ్నికుండలాల్లా మండుతున్న కుండలాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సమస్తకులశైలేన్ద్రపిణ్డపీఠోద్భటోదరమ్ । దోర్ద్రుమాధూననోద్ధూతస్ఫుటద్బ్రహ్మాణ్డకర్పరమ్
ఆ రూపానికి పొట్ట, అన్ని పర్వతాల శిఖరాలు కూడినదానివలె విస్తరించి ఉంది. దాని చేతులు ఊపి, బ్రహ్మాండపు పొరను పగలగొట్టాయి.
వదనోదరనిష్క్రాన్తవాతోత్సారితపర్వతం । త్రిజగద్దహనోద్యుక్తకోపకల్పాగ్నిగర్వితమ్
అతని నోరు, ముక్కు నుంచి ఊదిన ఊపిరితో పర్వతాలను తుడిచిపెట్టేశాడు. అతని కోపం అంతటి భయంకరంగా, మూడు లోకాలను కాల్చివేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ప్రళయాగ్ని లా గర్వంగా కనిపించింది.
సటావికటపీనాంసస్పన్దప్రేరితభాస్కరమ్ । రోమకూపలసద్వహ్నిపుఞ్జపిఞ్జరపర్వతమ్
అతని జుట్టు దడదడలాడుతూ, భుజాలు విస్తారంగా, బలంగా మెరిసాయి. అతని కదలికలతో సూర్యుడు కూడా కదిలిపోయాడు. అతని రోమకూపాల దగ్గర మెరిసే అగ్ని ముద్దల వెలుతురుతో పర్వతాలు పసుపు రంగులో మెరిశాయి.
కులాచలమహాకుడ్యకుట్టనోద్భటదృక్పుటమ్ । సర్వావయవనిష్ఠ్యూతపట్టిసప్రాసతోమరమ్
అతని కన్నులు పర్వత శ్రేణుల గోడలను చీల్చివేసేలా ఉగ్రంగా మెరిశాయి. అతని శరీరమంతా ఖడ్గాలు, కత్తులు, కుళ్లులు, భుజాలు వంటి ఆయుధాలతో నిండిపోయింది.
నారసింహం వపుః కృత్వా మాధవో ఽహన్ మహాసురమ్ । లసత్కటకటారావం తురఙ్గమమ్ ఇవ ద్విపః
నరసింహ రూపాన్ని ధరించిన మాధవుడు, గొప్ప రాక్షసుడిని సంహరించాడు. ఆ సమయంలో అతని గర్జన ఏనుగు గుర్రం పక్కన అరచినట్లు భయంకరంగా వినిపించింది.
పురమ్ ఆసురమ్ ఉద్వాన్తైర్ దదాహేక్షణవహ్నిభిః । ససర్వభూతం కల్పాన్తే జగజ్జాలమ్ ఇవానలః
ఆ అసురుల నగరాన్ని, అందులోని అన్ని జీవులతో కూడి, తన చూపులోని అగ్నితో కాల్చేశాడు. అది యుగాంతంలో భువిని మంటలు మింగినట్టు కనిపించింది.
నృసింహమారుతే తస్మిన్ భృశం క్షోభమ్ ఉపాగతే । విస్ఫూర్జతి ఘనాస్ఫోటైర్ ఏకార్ణవ ఇవాకులే
ఆ నృసింహవాయువులో తీవ్రమైన కలకలం ఏర్పడింది. అది ఒక్క సముద్రం అలజడిలో ఉన్నట్టు ఘనమైన మోగులతో గర్జించింది.
దుద్రువుర్ దానవౌఘాస్ తే దిక్ష్వ్ అలం మషకా ఇవ । ఉపాయయుర్ అదృశ్యత్వం దీపా ఇవ గతత్విషః
అప్పుడు ఆ దానవ గుంపులు దిక్కులన్నీ దుమ్ములా పారిపోయారు. వెలుతురు పోయిన దీపాల్లా, వారు కనబడకుండా పోయారు.
అథ విద్రుతదైత్యేన్ద్రం దగ్ధాన్తఃపురమణ్డలమ్ । బభూవ పాతాలతలం కల్పక్షుణ్ణజగత్సమమ్
తర్వాత, దైత్యేంద్రుడు పారిపోయి, అంతఃపురం కాలిపోయిన తర్వాత, పాతాళం యుగాంతంలో భువి నాశనమైనట్టు అయింది.
అకాలకల్పాన్తవిధౌ శనైః ప్రశమితే విభౌ । క్వాపి యాతే సమాశ్వస్తసురసంరమ్భపూజితే
కాలాంతాన్ని కలిగించే ప్రభువు క్రమంగా శాంతించగా, ఎక్కడికో వెళ్లిపోయిన తరువాత, దేవతల కలకలం నుండి మిగిలిన వారు ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.
మృతశిష్టా దనుసుతాః ప్రహ్లాదపరిపాలితాః । దగ్ధం స్వం దేశమ్ ఆజగ్ముస్ సరశ్ శుష్కమ్ ఇవాణ్డజాః
ప్రహ్లాదుడు రక్షించిన దాను కుమార్తెలు, మిగిలినవారు, తమ స్వదేశం పూర్తిగా కాలిపోయినప్పటికీ, ఎండిపోయిన చెరువులోకి పక్షులు తిరిగి వచ్చేలా అక్కడికి చేరుకున్నారు.
తత్ర కాలోచితాం కృత్వా స్వనాశపరిదేవనామ్ । ఔర్ధ్వదైహికసత్కారం చక్రుః ప్రభుషు బన్ధుషు
అక్కడ, కాలానుగుణంగా తమ వినాశానికి ఆవేదన వ్యక్తం చేసి, తమ ప్రభువులకు మరియు బంధువులకు యోగ్యమైన అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.
హృతబన్దీజనం ప్లుష్టబన్ధుబాన్ధవమణ్డలమ్ । శనైర్ ఆశ్వాసయామ్ ఆసుర్ మృతశిష్టం స్వకం జనమ్
బంధువులు, స్నేహితులు నాశనం అయ్యి, బంధీలు పోయిన తమ ప్రజలను మిగిలినవారిని నెమ్మదిగా ఓదార్చారు.
చిత్రార్పితోపమదురాకృతయో నిరీహా దీనాశయా హిమహతామ్బురుహోపమానాః । శోకోపతప్తమనసో ఽసురనాయకాస్ తే దగ్ధద్రుమా ఇవ నిరస్తవికాసమ్ ఆసన్
వారి రూపాలు బాధతో, నిరాశతో నిండినవిగా కనిపించాయి. ఆశలు మంచుతో తాకిన కమలాలా వాడిపోయాయి. ఆ అసురుల నాయకుల మనసులు శోకంతో కాలిపోయి, వారు కాలిన చెట్లలా కాంతి కోల్పోయి, బలహీనంగా ఉన్నారు.
అథ దుఃఖపరీతాత్మా హరిణా హతదానవే । ప్రహ్లాదశ్ చిన్తయామ్ ఆస మౌనీ పాతాలకోటరే
అప్పుడు హరి చేతిలో తన అసుర సైన్యం నశించిపోవడంతో, ప్రహ్లాదుడు తీవ్ర దుఃఖంతో పాతాళంలో ఒక గుహలో మౌనంగా కూర్చొని ఆలోచించసాగాడు.
కో ఽన్వ్ అస్మాకమ్ ఉపాయస్ స్యాద్ య ఏవేహాసురాఙ్కురః । తీక్ష్ణాగ్రో జాయతే తం తం భుఙ్క్తే శాఖామృగో హరిః
ఇక్కడ మన అసుర వంశంలో ఏ చిన్న మొక్క పుట్టినా, అది కొంచెం ఎదిగిన వెంటనే సింహం దాన్ని తినేస్తోంది. మనకు ఏ ఉపాయం ఉందో తెలియడం లేదు.
న కదాచన పాతాలే దైత్యా దోర్దణ్డశాలినః । స్థిరా బభూవుర్ ఉద్భిన్నాః పద్మా ఇవ హిమాచలే
పాతాళంలో మన బలమైన భుజాలున్న దైత్యులు ఎప్పుడూ నిలకడగా నిలవలేకపోయారు. మంచుతో కప్పబడిన కొండపై కమలాలు ఎలా నిలవవో, అలాగే వారు నిలబడలేకపోయారు.
ఉత్పత్యోత్పత్య నశ్యన్తి భాసురాకారఘర్ఘరాః । క్షణప్రస్ఫురితారమ్భాస్ తరఙ్గా ఇవ వారిధేః
సముద్రపు అలలు ఎలా ఒక్క క్షణంలో ఉద్భవించి, మళ్లీ మాయమైపోతాయో, అలాగే ప్రకాశవంతమైన రూపాలు గర్జిస్తూ, పుట్టి, మళ్లీ మాయమవుతూ కనిపిస్తాయి.
సబాహ్యాభ్యన్తరం కష్టం సమగ్రాలోకహారిణః । రిపవః ప్రౌఢిమ్ ఆయాతా అపూర్వతిమిరభ్రమాః
బయట, లోపల ఉన్న శత్రువులు ఎంతో బలంగా మారి, ఎప్పుడూ లేని చీకటి మేఘాలను తెచ్చి, మొత్తం లోకాన్ని వెలుతురు లేకుండా చేసేశారు.
తమఃప్రపూర్ణహృదయాస్ సఙ్కుచత్పత్త్రసమ్పదః । సుహృదః ఖేదమ్ ఆయాతా నిశీవ కమలాకరాః
మన స్నేహితుల హృదయాలు చీకటితో నిండిపోయి, వారి కాంతి తగ్గిపోయింది. వారు రాత్రిపూట తమ పువ్వులు మూసుకున్న కమలాకరాల్లా అలసిపోయారు.
తాతస్య మలినవ్యూహపాదపీఠాపమార్జకైః । సురైర్ విషయ ఆక్రాన్తో మృగైర్ ఇవ మహావనమ్
మలినతను తొలగించే దేవతలు, ఇంద్రియాల ప్రపంచాన్ని ఆక్రమించగా, అది అడవిలోకి అడవి జంతువులు చొరబడినట్టు అయింది.
నిరుద్యమా గతశ్రీకా దీనాః ప్రకటితాశయాః । బాన్ధవా న విరాజన్తే పద్మాః ప్లుష్టదలా ఇవ
శ్రమ లేకుండా, అదృష్టం లేకుండా, మనసులోని భావాలు బయటపడిన బంధువులు, ఎండిపోయిన పద్మపువ్వుల్లా ఆకర్షణ కోల్పోతారు.
స్ఫురన్త్య్ అసురవీరాణాం గృహేష్వ్ అవిరతానిలైః । ధూసరా భస్మనీహారా ధూపధూమభరా ఇవ
అసుర వీరుల ఇళ్లలో ఎప్పుడూ ఊదరగుతున్న గాలులతో బూడిద మబ్బులు తిరుగుతుంటాయి, ఇవి ధూపపు పొగలా గాఢంగా కనిపిస్తాయి.
హృతద్వారకవాటాసు దైత్యాన్తఃపురభిత్తిషు । ప్రభా మరకతస్యేవ జాతా నవయవాఙ్కురాః
ద్వారాలు పగిలిపోయిన దైత్యుల అంతఃపుర గోడలపై, కొత్తగా మొలకెత్తిన యవపు మొక్కల్లా, పచ్చని మరకతపు వెలుగులా ఒక కొత్త ప్రకాశం వెలిసింది.