అర్థేనాపూరయామ్ ఆస భృత్యాన్ అర్థిగణాంస్ తథా । లలనా లాలయామ్ ఆస విచిత్రవిభవార్పణైః
భృత్యులకు, కోరుకునే వారికి ధనంతో తృప్తి కలిగించాడు. స్త్రీలను వివిధ సంపదలతో ఆనందపరిచాడు.
ఇత్య్ అసావ్ అవసత్ తస్మిన్ రాజ్యే సకలశాసనే । యజ్ఞం ప్రతి బభూవాథ మతిర్ అస్య కదాచన
అలా ఆ రాజ్యంలో అన్ని విషయాలపై పరిపాలన చేస్తూ, కొంతకాలానికి అతని మనసు యజ్ఞం చేయాలనే ఆలోచనవైపు మళ్లింది.
తర్పితాశేషభువనం దేవర్షిగణపూజితమ్ । సహ శుక్రాదిభిర్ ముఖ్యైస్ స చకార మహామఖమ్
అతడు శుక్రుడు మొదలైన ప్రముఖులతో కలిసి, దేవతలు మరియు ఋషులందరి సత్కారాన్ని పొందుతూ, అన్ని లోకాలూ తృప్తిపడేలా ఒక గొప్ప యజ్ఞం నిర్వహించాడు.
బడిర్ భోగభరస్యార్థీ నేతి నిర్ణీయ మాధవః । బడేర్ ఈప్సితసిద్ధ్యర్థం సిద్ధిదస్ తన్మఖం యయౌ
బడి అనేక భోగాల కోసం ఆశపడగా, మాధవుడు అతడు అర్హుడు కాదని నిర్ణయించాడు. అయినా, బడి కోరిక నెరవేరేందుకు సిద్ధిదాత ఆ యజ్ఞానికి వెళ్లాడు.
భోగైకకృపణాయేదం జగజ్జఙ్గలఖణ్డకమ్ । దాతుం యోగ్యాయ శక్రాయ వయోజ్యేష్ఠాయ కార్యవిత్
ఈ లోకంలో ఉన్న ఈ అడవి భాగం కేవలం భోగాల కోసం మాత్రమే ఉండి, యోగ్యుడైన, వయస్సులో పెద్దవాడైన, పనిలో నిపుణుడైన శక్రునికి ఇవ్వాలి.
క్రమమాత్రచ్ఛలేనాత్ర వఞ్చయిత్వా బడిం హరిః । బబన్ధ పాతాలతలే భూగేహ ఇవ వానరమ్
ఇక్కడ హరి క్రమాన్ని పాటిస్తున్నట్టు నటిస్తూ బడి ని మోసం చేసి, పాతాళంలో ఒక కోతిని ఇంట్లో కట్టినట్టు బందించాడు.
అద్యాసౌ సంస్థితో రామ పునరిన్ద్రత్వహేతునా । జీవన్ముక్తవపుస్ స్వస్థో నిత్యం ధ్యాననిషణ్ణధీః
ఇప్పుడు, రామా, అతడు ఇంద్ర పదవిని తిరిగి పొందేందుకు, జీవన్ముక్తుని రూపంలో, ప్రశాంతంగా, ఎప్పుడూ ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు.
పాతాలకుహరే తిష్ఠఞ్ జీవన్ముక్తమతిర్ బడిః । ఆపదం సమ్పదం దృష్ట్యా సమయైవ స పశ్యతి
పాతాళంలోని గుహలో నివసిస్తూ, బడి జీవన్ముక్తుని మనస్సుతో, కష్టాన్ని, సౌభాగ్యాన్ని సమంగా, నిర్ణీత సమయంలో చూస్తున్నాడు.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి తత్ప్రజ్ఞా సుఖదుఃఖయోః । సమా స్థిరతరాకారా చిత్రసూర్యావలీ యథా
అతని జ్ఞానం ఆనందంలోనో, దుఃఖంలోనో అస్తమించదు, ఉదయించదు; అది చిత్రంగా వేసిన సూర్యుల వరుసలా స్థిరంగా, అచంచలంగా ఉంటుంది.
ఆవిర్భావతిరోభావసహస్రాణీహ జీవతామ్ । తన్మనశ్ చిరమ్ ఆలోక్య భోగేషు విరతిం గతమ్
ఈ లోకంలో జీవులకు వేలాది జనన మరణాలు జరుగుతుంటాయి. ఇవన్నీ మనస్ఫూర్తిగా గమనించినవాడు, అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి కోల్పోతాడు.
దశకోటీశ్ చ వర్షాణామ్ అనుశాస్య జగత్త్రయమ్ । అన్తే విరక్తతాం ప్రాప్తమ్ ఉపశాన్తం బడేర్ మనః
పది కోట్ల సంవత్సరాలు మూడు లోకాలను పాలించిన తర్వాత, చివరికి బడుడి మనసు విరక్తి పొంది, ప్రశాంతంగా మారింది.
ఊహాపోహసహస్రాణి భావాభావశతాని చ । బడినా పరిదృష్టాని క్వ సమాశ్వాసమ్ ఏత్వ్ అసౌ
వెయ్యాది ఊహలు, వాదనలు, వందలాది ఉనికులు, లేనివి — ఇవన్నీ బడుడు చూశాడు. ఇప్పుడు అతడికి ఎక్కడ ఓదార్పు దొరుకుతుంది?
భోగాభిలాషం సన్త్యజ్య బడిస్ సమ్పూర్ణమానసః । ఆత్మారామస్ స్థితో నిత్యమ్ అద్య పాతాలకోటరే
భోగాలపై ఆశను వదిలేసి, బడుడు సంతృప్తమైన మనసుతో, నిత్యం తనలో తానే ఆనందంగా, ఈ రోజు పాతాళ లోకపు లోతుల్లో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
పునర్ ఏతేన బడినా జగద్ ఇన్ద్రతయాఖిలమ్ । అనుశాస్యమ్ ఇదం రామ బహూన్ వర్షగణాన్ ఇహ
మళ్లీ అదే బడుడు ఇక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు ఇంద్రునిగా ఈ లోకాన్ని పాలించాడు, రామా.
న తస్యేన్ద్రపదప్రాప్త్యా తుష్టిస్ సముపజాయతే । న తస్య స్వపదభ్రంశాద్ ఉద్వేగ ఉపజాయతే
ఇంద్రపదాన్ని పొందినందుకు అతనికి ఆనందం కలగదు, తన స్థానం పోయినందుకు అతనికి కలవరమూ కలగదు.
స సమస్ సర్వభావేషు సర్వదైవోదితాశయః । సమ్ప్రాప్తమ్ ఆహరన్ స్వస్థ ఆకాశ ఇవ తిష్ఠతి
అతడు అన్ని పరిస్థితుల్లో సమంగా ఉంటాడు, ఎప్పుడూ దైవసంకల్పంతో నడుచుకుంటూ, ఏది వచ్చినా ప్రశాంతంగా స్వీకరిస్తూ, ఆకాశంలా నిలిచిపోతాడు.
బడివిజ్ఞానసమ్ప్రాప్తిర్ ఏషా తే కథితా మయా । ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య త్వమ్ అప్య్ అభ్యుదితో భవ
ఈ బడుని జ్ఞానసాధనను నేను నీకు వివరించాను; ఈ దృష్టిని నువ్వు కూడా పట్టుకుని, ఉన్నతుడవు రామా.
బడివత్ స్వవివేకేన నిత్యో ఽహమ్ ఇతి నిశ్చయాత్ । పదమ్ ఆసాదయాద్వన్ద్వం పౌరుషేణైవ రాఘవ
బడి లాగా, నేను శాశ్వతుడిననే నమ్మకంతో, నీ స్వంత వివేచనతో, నీ శ్రమతో ద్వంద్వాలను దాటి ఆ స్థితిని సాధించు రాఘవ.
ద్వే చాష్టౌ చైవ వర్షాణాం కోటీర్ భుక్త్వా జగత్త్రయమ్ । అన్తే వైరస్యమ్ ఆపన్నో బడిర్ అప్య్ అసురోత్తమః
ఎనభై లక్షల సంవత్సరాలు మూడు లోకాల ఆనందాలను అనుభవించిన తర్వాత, అసురులలో శ్రేష్ఠుడైన బడి చివరికి విరక్తుడయ్యాడు.
తస్మాద్ అవశ్యవైరస్యం భోగపూగమ్ అరిన్దమ । సన్త్యజ్య సతతానన్దమ్ అవైరస్యపదం వ్రజ
కావున శత్రువులను జయించిన వాడా, అనేక అనుభవాల తర్వాత విరక్తి తప్పదు. వాటిని వదిలిపెట్టి ఎప్పటికీ నిలిచే ఆనందాన్ని, విరక్తి స్థితిని పొందు.
ఇమా దృశ్యదృశో రామ నానాకారవికారదాః । న కాశ్చన తవాత్మీయా దూరాచ్ ఛైలశిలా ఇవ
రామా, ఈ కనబడే, కనబడని వస్తువులు ఎన్నో రూపాలు, మార్పులు కలిగిస్తాయి. అవి నీకు ఏమాత్రం సంబంధించినవి కావు, దూరంగా ఉన్న కొండ రాళ్లలా.
ధావమానమ్ ఇహాముత్ర లుఠితం లోకవృత్తిషు । సంస్థాపయ నిబధ్యైతన్ మనో హృదయకోటరే
ఈ లోకంలో అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, ప్రపంచ వ్యాపారాల్లో పడుతూ ఉన్న నీ మనసును, హృదయపు లోతుల్లో స్థిరంగా కట్టిపట్టి ఉంచు.
చిదాదిత్యో భవాన్ ఏవ సర్వత్ర జగతి స్థితః । కః పరస్ తే క ఆత్మీయః పరిస్ఖలసి కిం ముధా
నీవే చైతన్య సూర్యుడు, ఈ జగత్తులో ఎక్కడైనా నీవే ఉన్నావు. ఇంకెవరు నీవారు? ఇంకెవరు పరులు? నీవు ఎందుకు వృథాగా తిరుగుతున్నావు?
త్వమ్ అనన్తో మహాబాహుస్ త్వమ్ ఆద్యః పురుషోత్తమః । త్వం పదార్థశతాకారైః పరిస్ఫూర్జసి చిద్వపుః
నీవు అనంతుడు, మహాబాహువు, ఆదికుడవు, పరమ పురుషుడవు. నీవు వందలాది వస్తు రూపాలలో ప్రకాశించే చైతన్య స్వరూపుడవు.
త్వయి సర్వమ్ ఇదం ప్రోతం జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ । బోధే నిత్యోదితే శుద్ధే సూత్రే మణిగణో యథా
ఈ జగత్తులో స్థావరజంగమమయమైన అన్నీ నీపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఎప్పుడూ ఉదయించే పవిత్రమైన జ్ఞానంలో, మణుల దండలో సూత్రంలా, ఈ సృష్టి అంతా నీవే.
న జాయసే న మ్రియసే త్వమ్ అజః పురుషో విరాట్ । చిచ్ ఛుద్ధో జన్మమరణభ్రాన్తయో మా భవన్తు తే
నీవు పుట్టడం లేదు, చనిపోవడం లేదు; నీవు జననం లేని, అపారమైన పరమాత్మ, స్వచ్ఛమైన చైతన్యం. జననం, మరణం అనే మాయలు నీకు కలగకుండునుగాక.
సమస్తజన్మరోగాణాం ప్రవిచార్య బలాబలమ్ । తృష్ణామ్ ఉత్సృజ్య భోగానాం భోక్తైవ భవ కేవలమ్
ప్రతి జన్మలో వచ్చే వ్యాధుల బలహీనతలు, శక్తులను గమనించి, అనుభవాల పట్ల ఆకాంక్షను వదిలిపెట్టి, కేవలం అనుభవించేవాడిగా మాత్రమే ఉండు.
త్వయి స్థితే జగన్నాథే చిదాదిత్యే సదోదితే । ఇదమ్ ఆభాసతే సర్వం సంసారస్వప్నమణ్డలమ్
నీవు జగన్నాథుడిగా, ఎప్పుడూ వెలిగే చైతన్య సూర్యుడిగా నిలిచినపుడు, ఈ మొత్తం లోకమూ, ఈ సంసార స్వప్నవలయం నీకు కనిపిస్తుంది.
మా విషాదం కృథా వ్యర్థం సుఖదుఃఖైషణా న తే । శుద్ధశ్ చిద్ అసి సర్వాత్మా సర్వవస్త్వవభాసకః
నిరర్థకంగా నిరాశ చెందవద్దు; సుఖదుఃఖాల వెదుకుట నీకు అవసరం లేదు. నీవు శుద్ధమైన చైతన్యం, సమస్తానికి ఆత్మ, అన్నింటిని వెలిగించేవాడవు.
పూర్వమ్ ఇష్టమ్ అనిష్టం త్వమ్ అనిష్టం చేష్టమ్ ఇత్య్ అపి । పరికల్ప్య తదభ్యాసాత్ తతో ఽపి ద్వే పరిత్యజ
మునుపు నీవు కోరినవి లేదా కోరకపోయినవి, ఇప్పుడు నీవు ఇష్టపడకపోయినా చేయాల్సినవి అన్నీ ఊహించి, అలాంటి అలవాట్లను విడిచిపెట్టు.