న ధ్యానం నాపి చాధ్యానం న భోగాన్ నాప్య్ అభోగితామ్ । అభివాఞ్ఛామి తిష్ఠామి సమమ్ ఏవ గతజ్వరః
నాకు ధ్యానం చేయాలనే కోరిక లేదు, చదవాలన్న ఆశ లేదు; అనుభవాలు కావాలని లేదు, వాటిని వదిలిపెట్టాలన్నదీ లేదు. నేను సమంగా, బాధలేని స్థితిలో ఉన్నాను.
న మే వాఞ్ఛా పరే తత్త్వే న మే వాఞ్ఛా జగత్స్థితౌ । న మే ధ్యానదృశా కార్యం న కార్యం విభవేన మే
పరమసత్యాన్ని పొందాలన్న కోరిక నాకు లేదు; ఈ లోకంలో ఉండాలన్నదీ లేదు. ధ్యానదృష్టి ద్వారా ఏదైనా సాధించాలన్నదీ లేదు; ఐశ్వర్యం కావాలన్నదీ లేదు.
నాహం మృతో న జీవామి న సన్ నాసన్న్ అహం సమః । నేదం మే నైవ నాన్యన్ మే నమో మహ్యమ్ అహం హ్య్ అహమ్
నేను చనిపోలేదు, బ్రతికిపోలేదు; ఉన్నవాడిని కాదు, లేనివాడిని కాదు. నేను సమంగా ఉన్నాను. ఇది నాది కాదు, ఇంకేదీ నాది కాదు. నాకు నమస్కారం, ఎందుకంటే నేను నేనే.
ఇదమ్ అస్తు జగద్రాజ్యం తిష్ఠామ్య్ అత్ర స్వసంస్థితః । నైవ వాస్తు జగద్రాజ్యం తిష్ఠామ్య్ ఆత్మని శీతలమ్
ఈ లోకరాజ్యం ఉండినా ఉండకపోయినా నాకు తేడా లేదు. నేను నా స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉన్నాను. రాజ్యం లేకపోయినా, నా మనస్సులో చల్లగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాను.
కిం మే ధ్యానదృశా కార్యం కిం రాజ్యవిభవశ్రియా । యద్ ఆయాతి తద్ ఆయాతు నాహం కిఞ్చిన్ న మే క్వచిత్
ధ్యానం వల్ల నాకు ఏమి లాభం? రాజ్య సంపద వల్ల నాకు ఏమి ఉపయోగం? ఏది వస్తుందో అది రాకపోతే నాకేమీ లేదు, నాకు ఎక్కడా ఏదీ చెందదు.
న కిఞ్చిద్ అపి కర్తవ్యం యది నామ మయాధునా । తత్ కస్మాన్ న కరోమీహ కిఞ్చిత్ ప్రకృతకర్మ వై
ఇప్పుడు నేను చేయాల్సింది ఏమీ లేదు. అయినా ఇక్కడ సాధారణంగా ఏదైనా పని చేయకూడదా?
ఇతి నిర్ణీయ పూర్ణాత్మా బడిర్ బలవతాం వరః । దైత్యాన్ ఆలోకయామ్ ఆస పద్మానీవ దివాకరః
ఇలా నిర్ణయించుకుని, పరిపూర్ణమైన మనస్సుతో, బడిర్ అనే బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, రాక్షసులను సూర్యుడు పద్మాలను చూస్తాడిలా చూశాడు.
దృష్టిపాతవిభాగేన సర్వేషాం దనుజన్మనామ్ । శిరఃప్రణామాఞ్ జగ్రాహ పుష్పామోదాన్ ఇవానిలః
తన చూపుతోనే అందరు దానవ సంతానుల నమస్కారాలను స్వీకరించాడు, పువ్వుల పరిమళాన్ని గాలి ఎలా తీసుకుంటుందో అలా.
అథ వైరోచనిస్ తత్ర ధ్యేయత్యాగమయాత్మనా । మనసా సకలాన్య్ ఏవ రాజకార్యాణి స వ్యధాత్
అక్కడ వైరోచని ధ్యానం ద్వారా మనసు శాంతిచేసుకొని, అన్ని రాజకార్యాలను కేవలం ఆలోచనతోనే పూర్తి చేశాడు.
దేవాన్ ద్విజాన్ గురూంశ్ చైవ పూజయామ్ ఆస పూజయా । సమ్మానయామ్ ఆస సుహృద్బన్ధుసామన్తసజ్జనాన్
అతడు దేవతలను, ద్విజులను, గురువులను భక్తితో పూజించాడు. స్నేహితులు, బంధువులు, సామంతులు, మంచి మనుష్యులను గౌరవంతో ఆదరించాడు.
అర్థేనాపూరయామ్ ఆస భృత్యాన్ అర్థిగణాంస్ తథా । లలనా లాలయామ్ ఆస విచిత్రవిభవార్పణైః
భృత్యులకు, కోరుకునే వారికి ధనంతో తృప్తి కలిగించాడు. స్త్రీలను వివిధ సంపదలతో ఆనందపరిచాడు.
ఇత్య్ అసావ్ అవసత్ తస్మిన్ రాజ్యే సకలశాసనే । యజ్ఞం ప్రతి బభూవాథ మతిర్ అస్య కదాచన
అలా ఆ రాజ్యంలో అన్ని విషయాలపై పరిపాలన చేస్తూ, కొంతకాలానికి అతని మనసు యజ్ఞం చేయాలనే ఆలోచనవైపు మళ్లింది.
తర్పితాశేషభువనం దేవర్షిగణపూజితమ్ । సహ శుక్రాదిభిర్ ముఖ్యైస్ స చకార మహామఖమ్
అతడు శుక్రుడు మొదలైన ప్రముఖులతో కలిసి, దేవతలు మరియు ఋషులందరి సత్కారాన్ని పొందుతూ, అన్ని లోకాలూ తృప్తిపడేలా ఒక గొప్ప యజ్ఞం నిర్వహించాడు.
బడిర్ భోగభరస్యార్థీ నేతి నిర్ణీయ మాధవః । బడేర్ ఈప్సితసిద్ధ్యర్థం సిద్ధిదస్ తన్మఖం యయౌ
బడి అనేక భోగాల కోసం ఆశపడగా, మాధవుడు అతడు అర్హుడు కాదని నిర్ణయించాడు. అయినా, బడి కోరిక నెరవేరేందుకు సిద్ధిదాత ఆ యజ్ఞానికి వెళ్లాడు.
భోగైకకృపణాయేదం జగజ్జఙ్గలఖణ్డకమ్ । దాతుం యోగ్యాయ శక్రాయ వయోజ్యేష్ఠాయ కార్యవిత్
ఈ లోకంలో ఉన్న ఈ అడవి భాగం కేవలం భోగాల కోసం మాత్రమే ఉండి, యోగ్యుడైన, వయస్సులో పెద్దవాడైన, పనిలో నిపుణుడైన శక్రునికి ఇవ్వాలి.
క్రమమాత్రచ్ఛలేనాత్ర వఞ్చయిత్వా బడిం హరిః । బబన్ధ పాతాలతలే భూగేహ ఇవ వానరమ్
ఇక్కడ హరి క్రమాన్ని పాటిస్తున్నట్టు నటిస్తూ బడి ని మోసం చేసి, పాతాళంలో ఒక కోతిని ఇంట్లో కట్టినట్టు బందించాడు.
అద్యాసౌ సంస్థితో రామ పునరిన్ద్రత్వహేతునా । జీవన్ముక్తవపుస్ స్వస్థో నిత్యం ధ్యాననిషణ్ణధీః
ఇప్పుడు, రామా, అతడు ఇంద్ర పదవిని తిరిగి పొందేందుకు, జీవన్ముక్తుని రూపంలో, ప్రశాంతంగా, ఎప్పుడూ ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు.
పాతాలకుహరే తిష్ఠఞ్ జీవన్ముక్తమతిర్ బడిః । ఆపదం సమ్పదం దృష్ట్యా సమయైవ స పశ్యతి
పాతాళంలోని గుహలో నివసిస్తూ, బడి జీవన్ముక్తుని మనస్సుతో, కష్టాన్ని, సౌభాగ్యాన్ని సమంగా, నిర్ణీత సమయంలో చూస్తున్నాడు.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి తత్ప్రజ్ఞా సుఖదుఃఖయోః । సమా స్థిరతరాకారా చిత్రసూర్యావలీ యథా
అతని జ్ఞానం ఆనందంలోనో, దుఃఖంలోనో అస్తమించదు, ఉదయించదు; అది చిత్రంగా వేసిన సూర్యుల వరుసలా స్థిరంగా, అచంచలంగా ఉంటుంది.
ఆవిర్భావతిరోభావసహస్రాణీహ జీవతామ్ । తన్మనశ్ చిరమ్ ఆలోక్య భోగేషు విరతిం గతమ్
ఈ లోకంలో జీవులకు వేలాది జనన మరణాలు జరుగుతుంటాయి. ఇవన్నీ మనస్ఫూర్తిగా గమనించినవాడు, అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి కోల్పోతాడు.
దశకోటీశ్ చ వర్షాణామ్ అనుశాస్య జగత్త్రయమ్ । అన్తే విరక్తతాం ప్రాప్తమ్ ఉపశాన్తం బడేర్ మనః
పది కోట్ల సంవత్సరాలు మూడు లోకాలను పాలించిన తర్వాత, చివరికి బడుడి మనసు విరక్తి పొంది, ప్రశాంతంగా మారింది.
ఊహాపోహసహస్రాణి భావాభావశతాని చ । బడినా పరిదృష్టాని క్వ సమాశ్వాసమ్ ఏత్వ్ అసౌ
వెయ్యాది ఊహలు, వాదనలు, వందలాది ఉనికులు, లేనివి — ఇవన్నీ బడుడు చూశాడు. ఇప్పుడు అతడికి ఎక్కడ ఓదార్పు దొరుకుతుంది?
భోగాభిలాషం సన్త్యజ్య బడిస్ సమ్పూర్ణమానసః । ఆత్మారామస్ స్థితో నిత్యమ్ అద్య పాతాలకోటరే
భోగాలపై ఆశను వదిలేసి, బడుడు సంతృప్తమైన మనసుతో, నిత్యం తనలో తానే ఆనందంగా, ఈ రోజు పాతాళ లోకపు లోతుల్లో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
పునర్ ఏతేన బడినా జగద్ ఇన్ద్రతయాఖిలమ్ । అనుశాస్యమ్ ఇదం రామ బహూన్ వర్షగణాన్ ఇహ
మళ్లీ అదే బడుడు ఇక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు ఇంద్రునిగా ఈ లోకాన్ని పాలించాడు, రామా.
న తస్యేన్ద్రపదప్రాప్త్యా తుష్టిస్ సముపజాయతే । న తస్య స్వపదభ్రంశాద్ ఉద్వేగ ఉపజాయతే
ఇంద్రపదాన్ని పొందినందుకు అతనికి ఆనందం కలగదు, తన స్థానం పోయినందుకు అతనికి కలవరమూ కలగదు.
స సమస్ సర్వభావేషు సర్వదైవోదితాశయః । సమ్ప్రాప్తమ్ ఆహరన్ స్వస్థ ఆకాశ ఇవ తిష్ఠతి
అతడు అన్ని పరిస్థితుల్లో సమంగా ఉంటాడు, ఎప్పుడూ దైవసంకల్పంతో నడుచుకుంటూ, ఏది వచ్చినా ప్రశాంతంగా స్వీకరిస్తూ, ఆకాశంలా నిలిచిపోతాడు.
బడివిజ్ఞానసమ్ప్రాప్తిర్ ఏషా తే కథితా మయా । ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య త్వమ్ అప్య్ అభ్యుదితో భవ
ఈ బడుని జ్ఞానసాధనను నేను నీకు వివరించాను; ఈ దృష్టిని నువ్వు కూడా పట్టుకుని, ఉన్నతుడవు రామా.
బడివత్ స్వవివేకేన నిత్యో ఽహమ్ ఇతి నిశ్చయాత్ । పదమ్ ఆసాదయాద్వన్ద్వం పౌరుషేణైవ రాఘవ
బడి లాగా, నేను శాశ్వతుడిననే నమ్మకంతో, నీ స్వంత వివేచనతో, నీ శ్రమతో ద్వంద్వాలను దాటి ఆ స్థితిని సాధించు రాఘవ.
ద్వే చాష్టౌ చైవ వర్షాణాం కోటీర్ భుక్త్వా జగత్త్రయమ్ । అన్తే వైరస్యమ్ ఆపన్నో బడిర్ అప్య్ అసురోత్తమః
ఎనభై లక్షల సంవత్సరాలు మూడు లోకాల ఆనందాలను అనుభవించిన తర్వాత, అసురులలో శ్రేష్ఠుడైన బడి చివరికి విరక్తుడయ్యాడు.
తస్మాద్ అవశ్యవైరస్యం భోగపూగమ్ అరిన్దమ । సన్త్యజ్య సతతానన్దమ్ అవైరస్యపదం వ్రజ
కావున శత్రువులను జయించిన వాడా, అనేక అనుభవాల తర్వాత విరక్తి తప్పదు. వాటిని వదిలిపెట్టి ఎప్పటికీ నిలిచే ఆనందాన్ని, విరక్తి స్థితిని పొందు.