బడౌ ప్రబుద్ధే తద్ బాఢం విరేజే నగరం తదా । వైరిఞ్చ ఇవ సూర్యౌఘ ఉదితే కమలాకరః
బడి మేల్కొన్న వెంటనే ఆ నగరం ఎంతో ప్రకాశంగా మెరిసింది. అది బ్రహ్మ సృష్టించిన అనేక సూర్యులు ఉదయించినప్పుడు కమలాల చెరువు ఎలా మెరిసిపోతుందో అలా మెరిసింది.
బడిః ప్రబుద్ధ ఏవాసౌ యావన్ నాయాన్తి దానవాః । తావత్ సఞ్చిన్తయామ్ ఆస సమాధిసదనే క్షణమ్
బడి మెలకువ వచ్చేసరికి, దానవులు రాకముందే, ఆయన ధ్యానాసనంలో క్షణం ఆలోచించాడు.
అహో ను రమ్యా పదవీ శీతలా పారమార్థికీ । అహమ్ అస్యాం క్షణం స్థిత్వా పరాం విశ్రాన్తిమ్ ఆగతః
అయ్యో! నిజంగా ఈ మార్గం ఎంత చల్లగా, ఎంత ఆనందదాయకంగా ఉంది! ఇందులో క్షణం నిలిచిన వెంటనే నాకు పరమ విశ్రాంతి లభించింది.
తద్ ఏనామ్ ఏవ పదవీమ్ అవలమ్బ్య వసామ్య్ అహమ్ । భవతీహోపభుక్తాభిః కిం మే బాహ్యవిభూతిభిః
అందుకే, ఇదే మార్గాన్ని ఆశ్రయించి నేను ఇక్కడే ఉంటాను. మీ అందరూ అనుభవించే బాహ్య వైభవాలు నాకు ఏమి అవసరం?
ఐన్దవేష్వ్ అపి బిమ్బేషు న తథానన్దవీచయః । తోషయన్తి యథాన్తర్ మాం సంవిద్విభవభూమయః
ఇంద్రుని లోకాలలో ఉన్న ప్రకాశవంతమైన లోకాల్లోనూ నాకు అంత ఆనందం కలగదు. నా అంతరంగ జ్ఞాన స్థితులే నాకు నిజమైన సంతృప్తిని ఇస్తాయి.
ఇతి భూయో ఽపి విశ్రాన్త్యై కుర్వాణం గలితం మనః । బడిమ్ ఆవారయామ్ ఆసుర్ దైత్యాశ్ చన్ద్రమ్ ఇవామ్బుదాః
ఇలా మళ్లీ విశ్రాంతి కోసం యత్నించినప్పుడు, అతని మనసు లయమైపోయింది. ఆ సమయంలో రాక్షసులు మబ్బులు చంద్రుని కప్పినట్లుగా అతన్ని ఆపేశారు.
తాన్ ఆలోక్య పునర్ దధ్యౌ తత్ప్రణామాకులేక్షణః । తైః కులాచలసఙ్కాశైః పరివీతవపుస్ త్వ్ ఇదమ్
వారిని చూసి, వారి నమస్కారంతో తన చూపు కలవరపడింది. ఆ కొండల్లాంటి రాక్షసులు చుట్టుముట్టగా, అతడు మళ్లీ ఆలోచనలో పడ్డాడు.
చితః క్షీణవికల్పస్య కిమ్ ఉపాదేయమ్ అస్తి మే । మనో యదభిపాతిత్వాద్ యాతు తద్రసతామ్ అలమ్
ఇప్పటికే నా మనసు అన్ని సందేహాలు పోయి ప్రశాంతమైందంటే, నాకు ఇంకేం కావాలి? అదుపులోకి వచ్చిన ఈ మనసు తన సహజ స్థితిలోకి పోయితే చాలు.
మోక్షమ్ ఇచ్ఛామ్య్ అహం కస్మాద్ బద్ధః కేనాస్మి వై పురా । అబద్ధో మోక్షమ్ ఇచ్ఛామి కేయం బాలవిడమ్బనా
నేను మోక్షం కోరుతున్నాను—ఎందుకు? ముందు నన్నెవరు బంధించారు? బంధనం లేకపోయినా మోక్షం కోరడం ఏదో పిల్లల ఆటలా అనిపిస్తోంది.
న బన్ధో ఽస్తి న మోక్షో ఽస్తి మౌర్ఖ్యం మే క్షయమ్ ఆగతమ్ । కిం మే ధ్యానవిలాసేన కిం వాధ్యానేన మే భవేత్
నాకు బంధమూ లేదు, విమోచనమూ లేదు; నా అజ్ఞానం పూర్తిగా పోయింది. ఇప్పుడు ధ్యానం చేయడం నాకు ఏమి ఉపయోగం? పఠించడం వల్ల నాకు ఏమి లాభం?
న ధ్యానం నాపి చాధ్యానం న భోగాన్ నాప్య్ అభోగితామ్ । అభివాఞ్ఛామి తిష్ఠామి సమమ్ ఏవ గతజ్వరః
నాకు ధ్యానం చేయాలనే కోరిక లేదు, చదవాలన్న ఆశ లేదు; అనుభవాలు కావాలని లేదు, వాటిని వదిలిపెట్టాలన్నదీ లేదు. నేను సమంగా, బాధలేని స్థితిలో ఉన్నాను.
న మే వాఞ్ఛా పరే తత్త్వే న మే వాఞ్ఛా జగత్స్థితౌ । న మే ధ్యానదృశా కార్యం న కార్యం విభవేన మే
పరమసత్యాన్ని పొందాలన్న కోరిక నాకు లేదు; ఈ లోకంలో ఉండాలన్నదీ లేదు. ధ్యానదృష్టి ద్వారా ఏదైనా సాధించాలన్నదీ లేదు; ఐశ్వర్యం కావాలన్నదీ లేదు.
నాహం మృతో న జీవామి న సన్ నాసన్న్ అహం సమః । నేదం మే నైవ నాన్యన్ మే నమో మహ్యమ్ అహం హ్య్ అహమ్
నేను చనిపోలేదు, బ్రతికిపోలేదు; ఉన్నవాడిని కాదు, లేనివాడిని కాదు. నేను సమంగా ఉన్నాను. ఇది నాది కాదు, ఇంకేదీ నాది కాదు. నాకు నమస్కారం, ఎందుకంటే నేను నేనే.
ఇదమ్ అస్తు జగద్రాజ్యం తిష్ఠామ్య్ అత్ర స్వసంస్థితః । నైవ వాస్తు జగద్రాజ్యం తిష్ఠామ్య్ ఆత్మని శీతలమ్
ఈ లోకరాజ్యం ఉండినా ఉండకపోయినా నాకు తేడా లేదు. నేను నా స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉన్నాను. రాజ్యం లేకపోయినా, నా మనస్సులో చల్లగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాను.
కిం మే ధ్యానదృశా కార్యం కిం రాజ్యవిభవశ్రియా । యద్ ఆయాతి తద్ ఆయాతు నాహం కిఞ్చిన్ న మే క్వచిత్
ధ్యానం వల్ల నాకు ఏమి లాభం? రాజ్య సంపద వల్ల నాకు ఏమి ఉపయోగం? ఏది వస్తుందో అది రాకపోతే నాకేమీ లేదు, నాకు ఎక్కడా ఏదీ చెందదు.
న కిఞ్చిద్ అపి కర్తవ్యం యది నామ మయాధునా । తత్ కస్మాన్ న కరోమీహ కిఞ్చిత్ ప్రకృతకర్మ వై
ఇప్పుడు నేను చేయాల్సింది ఏమీ లేదు. అయినా ఇక్కడ సాధారణంగా ఏదైనా పని చేయకూడదా?
ఇతి నిర్ణీయ పూర్ణాత్మా బడిర్ బలవతాం వరః । దైత్యాన్ ఆలోకయామ్ ఆస పద్మానీవ దివాకరః
ఇలా నిర్ణయించుకుని, పరిపూర్ణమైన మనస్సుతో, బడిర్ అనే బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, రాక్షసులను సూర్యుడు పద్మాలను చూస్తాడిలా చూశాడు.
దృష్టిపాతవిభాగేన సర్వేషాం దనుజన్మనామ్ । శిరఃప్రణామాఞ్ జగ్రాహ పుష్పామోదాన్ ఇవానిలః
తన చూపుతోనే అందరు దానవ సంతానుల నమస్కారాలను స్వీకరించాడు, పువ్వుల పరిమళాన్ని గాలి ఎలా తీసుకుంటుందో అలా.
అథ వైరోచనిస్ తత్ర ధ్యేయత్యాగమయాత్మనా । మనసా సకలాన్య్ ఏవ రాజకార్యాణి స వ్యధాత్
అక్కడ వైరోచని ధ్యానం ద్వారా మనసు శాంతిచేసుకొని, అన్ని రాజకార్యాలను కేవలం ఆలోచనతోనే పూర్తి చేశాడు.
దేవాన్ ద్విజాన్ గురూంశ్ చైవ పూజయామ్ ఆస పూజయా । సమ్మానయామ్ ఆస సుహృద్బన్ధుసామన్తసజ్జనాన్
అతడు దేవతలను, ద్విజులను, గురువులను భక్తితో పూజించాడు. స్నేహితులు, బంధువులు, సామంతులు, మంచి మనుష్యులను గౌరవంతో ఆదరించాడు.
అర్థేనాపూరయామ్ ఆస భృత్యాన్ అర్థిగణాంస్ తథా । లలనా లాలయామ్ ఆస విచిత్రవిభవార్పణైః
భృత్యులకు, కోరుకునే వారికి ధనంతో తృప్తి కలిగించాడు. స్త్రీలను వివిధ సంపదలతో ఆనందపరిచాడు.
ఇత్య్ అసావ్ అవసత్ తస్మిన్ రాజ్యే సకలశాసనే । యజ్ఞం ప్రతి బభూవాథ మతిర్ అస్య కదాచన
అలా ఆ రాజ్యంలో అన్ని విషయాలపై పరిపాలన చేస్తూ, కొంతకాలానికి అతని మనసు యజ్ఞం చేయాలనే ఆలోచనవైపు మళ్లింది.
తర్పితాశేషభువనం దేవర్షిగణపూజితమ్ । సహ శుక్రాదిభిర్ ముఖ్యైస్ స చకార మహామఖమ్
అతడు శుక్రుడు మొదలైన ప్రముఖులతో కలిసి, దేవతలు మరియు ఋషులందరి సత్కారాన్ని పొందుతూ, అన్ని లోకాలూ తృప్తిపడేలా ఒక గొప్ప యజ్ఞం నిర్వహించాడు.
బడిర్ భోగభరస్యార్థీ నేతి నిర్ణీయ మాధవః । బడేర్ ఈప్సితసిద్ధ్యర్థం సిద్ధిదస్ తన్మఖం యయౌ
బడి అనేక భోగాల కోసం ఆశపడగా, మాధవుడు అతడు అర్హుడు కాదని నిర్ణయించాడు. అయినా, బడి కోరిక నెరవేరేందుకు సిద్ధిదాత ఆ యజ్ఞానికి వెళ్లాడు.
భోగైకకృపణాయేదం జగజ్జఙ్గలఖణ్డకమ్ । దాతుం యోగ్యాయ శక్రాయ వయోజ్యేష్ఠాయ కార్యవిత్
ఈ లోకంలో ఉన్న ఈ అడవి భాగం కేవలం భోగాల కోసం మాత్రమే ఉండి, యోగ్యుడైన, వయస్సులో పెద్దవాడైన, పనిలో నిపుణుడైన శక్రునికి ఇవ్వాలి.
క్రమమాత్రచ్ఛలేనాత్ర వఞ్చయిత్వా బడిం హరిః । బబన్ధ పాతాలతలే భూగేహ ఇవ వానరమ్
ఇక్కడ హరి క్రమాన్ని పాటిస్తున్నట్టు నటిస్తూ బడి ని మోసం చేసి, పాతాళంలో ఒక కోతిని ఇంట్లో కట్టినట్టు బందించాడు.
అద్యాసౌ సంస్థితో రామ పునరిన్ద్రత్వహేతునా । జీవన్ముక్తవపుస్ స్వస్థో నిత్యం ధ్యాననిషణ్ణధీః
ఇప్పుడు, రామా, అతడు ఇంద్ర పదవిని తిరిగి పొందేందుకు, జీవన్ముక్తుని రూపంలో, ప్రశాంతంగా, ఎప్పుడూ ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు.
పాతాలకుహరే తిష్ఠఞ్ జీవన్ముక్తమతిర్ బడిః । ఆపదం సమ్పదం దృష్ట్యా సమయైవ స పశ్యతి
పాతాళంలోని గుహలో నివసిస్తూ, బడి జీవన్ముక్తుని మనస్సుతో, కష్టాన్ని, సౌభాగ్యాన్ని సమంగా, నిర్ణీత సమయంలో చూస్తున్నాడు.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి తత్ప్రజ్ఞా సుఖదుఃఖయోః । సమా స్థిరతరాకారా చిత్రసూర్యావలీ యథా
అతని జ్ఞానం ఆనందంలోనో, దుఃఖంలోనో అస్తమించదు, ఉదయించదు; అది చిత్రంగా వేసిన సూర్యుల వరుసలా స్థిరంగా, అచంచలంగా ఉంటుంది.
ఆవిర్భావతిరోభావసహస్రాణీహ జీవతామ్ । తన్మనశ్ చిరమ్ ఆలోక్య భోగేషు విరతిం గతమ్
ఈ లోకంలో జీవులకు వేలాది జనన మరణాలు జరుగుతుంటాయి. ఇవన్నీ మనస్ఫూర్తిగా గమనించినవాడు, అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి కోల్పోతాడు.