కుబేరయమశక్రాద్యా ఉపాయనకరాస్ సురాః । యక్షా విద్యాధరా నాగాస్ సేవావసరకాఙ్క్షిణః
కుబేరుడు, యముడు, శక్రుడు వంటి దేవతలు కానుకలు తీసుకువచ్చారు. యక్షులు, విద్యాధరులు, నాగులు సేవ చేసే అవకాశం కోసం ఎదురుచూస్తూ అక్కడికి వచ్చారు.
రమ్భాతిలోత్తమాద్యాశ్ చ చామరిణ్యో వరాఙ్గనాః । సరితస్ సాగరాశ్ శైలా దిశశ్ చ విదిశస్ తథా
రంభ, తిలోత్తమ వంటి అప్సరసులు, చామరి వనితలు, అందమైన స్త్రీలు, నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, దిక్కులు, మధ్యదిక్కులు — ఇవన్నీ అక్కడికి వచ్చాయి.
సేవార్థమ్ ఆయయుస్ తస్య తం ప్రదేశం తదా బడేః । అన్యే చ బహవస్ సిద్ధాస్ త్రైలోక్యోదరవాసినః
వీటన్నీ బడికి సేవ చేయడానికి ఆ ప్రదేశానికి చేరాయి. ఇంకా త్రిలೋಕంలో లోతుల్లో నివసించే అనేక సిద్ధులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
ధ్యానమౌనసమాధిస్థం చిత్రార్పితమ్ ఇవాచలమ్ । నమత్కిరీటావలయో దదృశుర్ బడిమ్ ఆదృతాః
అందరూ ధ్యానం, మౌనం, సమాధిలో లీనమై, అచలంగా ఉన్న బడిని చూసి, తమ కిరీటాలతో వినయంగా నమస్కరించారు.
తం దృష్ట్వా కృతకర్తవ్యాః ప్రణేముస్ తే మహాసురాః । విషాదవిస్మయానన్దభయమన్థరతాం యయుః
అతన్ని చూసిన మహాసురులు తమ కర్తవ్యాన్ని పూర్తిచేసి నమస్కరించారు. వారు విషాదం, ఆశ్చర్యం, ఆనందం, భయంతో మందగమనంగా మారిపోయారు.
మన్త్రిణో ఽథ విచార్యాత్ర కిం ప్రాప్తమ్ ఇతి దానవాః । భార్గవం చిన్తయామ్ ఆసుర్ గురుం సర్వవిదాం వరమ్
ఆ మంత్రులు అక్కడ జరిగిన సంగతిని ఆలోచించి, దానవులు భృగువంశీయుడు, సర్వజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన గురువు గురించి ఆలోచించసాగారు.
చిన్తనానన్తరం దైత్యా భార్గవం భాసురం పురః । దదృశుః కల్పితప్రాప్తం గన్ధర్వనగరం యథా
ఆ ఆలోచన తరువాత, దైత్యులు భృగువంశీయుడు ప్రకాశవంతంగా, తమ ముందే, గంధర్వనగరం లాగానే ఆకస్మాత్ ప్రత్యక్షమయ్యాడని చూశారు.
పూజ్యమానో ఽసురగణైర్ నివిష్టో గురువిష్టరే । దదర్శ ధ్యానమౌనస్థం భార్గవో దానవేశ్వరమ్
అసుర సమూహాలు గౌరవిస్తూ, గురువు కుర్చీలో కూర్చున్న భృగువంశీయుడు, ధ్యానం మరియు మౌనంలో ఉన్న దానవాధిపతిని చూశాడు.
విశ్రమ్య స క్షణమ్ ఇవ ప్రేమవాన్ అవలోక్య చ । బడిం విచారయన్ దృష్ట్యా పరిక్షీణభవభ్రమమ్
అతడు ఒక క్షణం విశ్రాంతి తీసుకుని, ప్రేమతో చూసి, బడిని తన చూపుతో పరిశీలిస్తూ, భవబ్రాంతి తగ్గిపోయిందని గ్రహించాడు.
దేహరశ్మిశతైర్ దన్తదీప్తిభిః క్షీరసాగరే । క్షిపన్న్ ఇవ సభామ్ ఆహ హసన్ వాక్యమ్ ఇదం గురుః
ఆ గురువు, పాలసముద్రంలా మెరిసే పళ్ల వెలుగుతో సభ అంతా ప్రకాశించగా, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
అహో చిత్రమ్ ఇదం దైత్యాస్ స్వవిచారణయైవ యత్ । సమ్ప్రాప్తవిమలాలోకస్ సిద్ధో ఽయం భగవాన్ బడిః
అయ్యో, ఇది ఎంత ఆశ్చర్యమో! ఈ రాక్షసులు తాము ఆలోచించడంవల్ల స్వచ్ఛమైన దృష్టిని పొందారు; ఈ భగవంతుడు బడిహు సిద్ధుడయ్యాడు.
అయం తద్ ఏవమ్ ఏవేహ తిష్ఠన్ దానవసత్తమాః । స్వాత్మని స్థితిమ్ ఆప్నోతు పదం పశ్యత్వ్ అనామయమ్
ఈయన ఇక్కడే ఇలానే ఉండి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా, తనలోనే స్థిరతను పొందాలి; బాధలేని స్థితిని చూడాలి.
శ్రాన్తో విశ్రాన్తిమ్ ఆయాతః క్షీణచిన్తాభరభ్రమః । శాన్తసంసారనీహారో బోధనీయో న దానవాః
ఇప్పుడీడు అలసిపోయి విశ్రాంతి పొందాడు; ఆందోళనల భారమూ తగ్గిపోయింది; లోకబంధాల మబ్బు తొలగింది. ఇక ఇతనికి బోధించాల్సిన అవసరం లేదు, రాక్షసులారా.
స్వ ఏవాలోక ఏతేన సమ్ప్రాప్తో ఽజ్ఞానసఙ్క్షయే । శాన్తే ఽభ్రసమ్భ్రమే సౌరో దినేనేవ కరోత్కరః
అజ్ఞానమయం తొలగిపోయి, తనలోని వెలుగును తానే చేరుకున్నాడు. మేఘాలు తొలగినప్పుడు సూర్యుని కిరణాలు ప్రపంచాన్ని స్పష్టంగా చూపినట్లు, అతనికి అంతరంగ జ్ఞానం కలిగింది.
స్వయమ్ ఏవ హి కాలేన ప్రబోధమ్ అయమ్ ఏష్యతి । బీజకోశాత్ స్వసంవిత్త్యా సుప్తమూర్తిర్ ఇవాఙ్కురః
కాలక్రమంలో, అతడు తానే తాను మేల్కొంటాడు. విత్తనపు పొదిలో నిద్రిస్తున్న మొక్క, తన స్వంత చైతన్యంతో మొలకెత్తినట్లే, అతడూ తన జ్ఞానంతో మేల్కొంటాడు.
కురుధ్వం స్వాని కార్యాణి సర్వే దానవనాయకాః । బడిర్ వర్షసహస్రేణ సమాధేర్ బోధమ్ ఏష్యతి
మీరు అందరూ, దానవ నాయకులారా, మీ మీ పనులను చేసుకోండి. బడీ అనే వాడు, వెయ్యేళ్ళ తర్వాత సమాధి నుండి మేల్కొంటాడు.
ఇత్య్ ఉక్తే గురుణా తత్ర భయహర్షవిషాదజామ్ । దైత్యాశ్ చిన్తాం జహుశ్ శుష్కాం మఞ్జరీమ్ ఇవ పాదపాః
గురువు ఇలా చెప్పగానే, దైత్యులు భయం, ఆనందం, విచారం వల్ల కలిగిన ఎండిపోయిన ఆందోళనలను, వృక్షాలు ఎండిపోయిన పువ్వులను వదిలిపెట్టినట్లుగా, విడిచిపెట్టారు.
వైరోచనిసభాసంస్థాం విధాయ ప్రాగ్వ్యవస్థయా । స్వవ్యాపారపరాస్ తస్థుస్ సర్వ ఏవాసురాస్ తతః
వైరోచని సభను మళ్లీ ఏర్పాటుచేసి, ముందువిధంగా అందరి కూర్చోవడానికి ఏర్పాట్లు చేసి, ఆ అసురులు ఒక్కొక్కరు తమ తమ పనుల్లో నిమగ్నమై నిలిచారు.
నరా మహీమ్ అహిపతయో రసాతలం గ్రహా నభస్ త్రిదశగణాస్ త్రివిష్టపమ్ । దిశో ఽద్రయో జలపతయశ్ చ కన్దరాన్ వనేచరా గగనచరాశ్ చ ఖం యయుః
మనుష్యులు భూమిపైకి వెళ్లారు, పాముల రాజులు పాతాళానికి చేరారు, గ్రహాలు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాయి, దేవతల గుంపు స్వర్గానికి చేరింది. దిశలు, పర్వతాలు, జలాధిపతులు గుహల్లోకి పోయారు, అడవిలో తిరిగేవారు, ఆకాశంలో సంచరించేవారు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయారు.
అథ వర్షసహస్రేణ దివ్యేనాసురసత్తమః । దేవదున్దుభినిర్ఘోషైర్ బుబుధే భగవాన్ బడిః
అలా వెయ్యేళ్లు గడిచాక, అసురుల్లో శ్రేష్ఠుడైన భగవాన్ బడి, దివ్యమైన దుండుభి మేళం శబ్దాలతో మేల్కొన్నాడు.
బడౌ ప్రబుద్ధే తద్ బాఢం విరేజే నగరం తదా । వైరిఞ్చ ఇవ సూర్యౌఘ ఉదితే కమలాకరః
బడి మేల్కొన్న వెంటనే ఆ నగరం ఎంతో ప్రకాశంగా మెరిసింది. అది బ్రహ్మ సృష్టించిన అనేక సూర్యులు ఉదయించినప్పుడు కమలాల చెరువు ఎలా మెరిసిపోతుందో అలా మెరిసింది.
బడిః ప్రబుద్ధ ఏవాసౌ యావన్ నాయాన్తి దానవాః । తావత్ సఞ్చిన్తయామ్ ఆస సమాధిసదనే క్షణమ్
బడి మెలకువ వచ్చేసరికి, దానవులు రాకముందే, ఆయన ధ్యానాసనంలో క్షణం ఆలోచించాడు.
అహో ను రమ్యా పదవీ శీతలా పారమార్థికీ । అహమ్ అస్యాం క్షణం స్థిత్వా పరాం విశ్రాన్తిమ్ ఆగతః
అయ్యో! నిజంగా ఈ మార్గం ఎంత చల్లగా, ఎంత ఆనందదాయకంగా ఉంది! ఇందులో క్షణం నిలిచిన వెంటనే నాకు పరమ విశ్రాంతి లభించింది.
తద్ ఏనామ్ ఏవ పదవీమ్ అవలమ్బ్య వసామ్య్ అహమ్ । భవతీహోపభుక్తాభిః కిం మే బాహ్యవిభూతిభిః
అందుకే, ఇదే మార్గాన్ని ఆశ్రయించి నేను ఇక్కడే ఉంటాను. మీ అందరూ అనుభవించే బాహ్య వైభవాలు నాకు ఏమి అవసరం?
ఐన్దవేష్వ్ అపి బిమ్బేషు న తథానన్దవీచయః । తోషయన్తి యథాన్తర్ మాం సంవిద్విభవభూమయః
ఇంద్రుని లోకాలలో ఉన్న ప్రకాశవంతమైన లోకాల్లోనూ నాకు అంత ఆనందం కలగదు. నా అంతరంగ జ్ఞాన స్థితులే నాకు నిజమైన సంతృప్తిని ఇస్తాయి.
ఇతి భూయో ఽపి విశ్రాన్త్యై కుర్వాణం గలితం మనః । బడిమ్ ఆవారయామ్ ఆసుర్ దైత్యాశ్ చన్ద్రమ్ ఇవామ్బుదాః
ఇలా మళ్లీ విశ్రాంతి కోసం యత్నించినప్పుడు, అతని మనసు లయమైపోయింది. ఆ సమయంలో రాక్షసులు మబ్బులు చంద్రుని కప్పినట్లుగా అతన్ని ఆపేశారు.
తాన్ ఆలోక్య పునర్ దధ్యౌ తత్ప్రణామాకులేక్షణః । తైః కులాచలసఙ్కాశైః పరివీతవపుస్ త్వ్ ఇదమ్
వారిని చూసి, వారి నమస్కారంతో తన చూపు కలవరపడింది. ఆ కొండల్లాంటి రాక్షసులు చుట్టుముట్టగా, అతడు మళ్లీ ఆలోచనలో పడ్డాడు.
చితః క్షీణవికల్పస్య కిమ్ ఉపాదేయమ్ అస్తి మే । మనో యదభిపాతిత్వాద్ యాతు తద్రసతామ్ అలమ్
ఇప్పటికే నా మనసు అన్ని సందేహాలు పోయి ప్రశాంతమైందంటే, నాకు ఇంకేం కావాలి? అదుపులోకి వచ్చిన ఈ మనసు తన సహజ స్థితిలోకి పోయితే చాలు.
మోక్షమ్ ఇచ్ఛామ్య్ అహం కస్మాద్ బద్ధః కేనాస్మి వై పురా । అబద్ధో మోక్షమ్ ఇచ్ఛామి కేయం బాలవిడమ్బనా
నేను మోక్షం కోరుతున్నాను—ఎందుకు? ముందు నన్నెవరు బంధించారు? బంధనం లేకపోయినా మోక్షం కోరడం ఏదో పిల్లల ఆటలా అనిపిస్తోంది.
న బన్ధో ఽస్తి న మోక్షో ఽస్తి మౌర్ఖ్యం మే క్షయమ్ ఆగతమ్ । కిం మే ధ్యానవిలాసేన కిం వాధ్యానేన మే భవేత్
నాకు బంధమూ లేదు, విమోచనమూ లేదు; నా అజ్ఞానం పూర్తిగా పోయింది. ఇప్పుడు ధ్యానం చేయడం నాకు ఏమి ఉపయోగం? పఠించడం వల్ల నాకు ఏమి లాభం?