ఇతి కథితవతాథ భార్గవేణ స్ఫుటజలరాశిపథే మహాజవేన । ప్లుతమ్ అలిశబలే నభోఽన్తరాలే తరలతరఙ్గవద్ ఆకులే గ్రహౌఘైః
ఇలా భృగుకుమారుడు చెప్పి, స్పష్టమైన జలరాశి మార్గంలో, మహా వేగంతో, తేనెటీగల గుంపుతో కలిసి, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు. ఆకాశంలో గ్రహాల తాకిడితో అలలు లాగ అల్లకల్లోలంగా కనిపించాడు.
సురాసురసభాపూజ్యే తస్మిన్ భృగుసుతే గతే । మనసా చిన్తయామ్ ఆస బడిర్ బలవతాం వరః
దేవతలు, రాక్షసులు కూడిన సభల్లో గౌరవింపబడే భృగుమహర్షి కుమారుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, బలవంతులలో అగ్రగణ్యుడైన బడి తన మనసులో ఆలోచించసాగాడు.
యుక్తమ్ ఉక్తం భగవతా చిద్ ఏవేదం జగత్త్రయమ్ । చిద్ అహం చిద్ ఇమే లోకాశ్ చిద్ ఆశా చిద్ ఇయం క్రియా
ఆ మహాత్ముడు చెప్పింది నిజంగా సరైనదే. ఈ మూడు లోకములన్నీ చైతన్యమే. నేనూ చైతన్యమే, ఈ లోకాలు చైతన్యమే, ఆకాశం కూడా చైతన్యమే, ఈ క్రియ కూడా చైతన్యమే.
సబాహ్యాభ్యన్తరం సర్వం చిద్ ఏవ పరమార్థతః । అస్తి చిద్వ్యతిరేకేణ నేహ కిఞ్చన కుత్రచిత్
బయట, లోపల ఉన్న ప్రతిదీ నిజంగా చైతన్యమే. చైతన్యాన్ని తప్పించి ఇక్కడ ఎక్కడా ఏమి లేదు.
అయమ్ ఆదిత్య ఇత్య్ అర్కో న చితా చేత్యతే యది । తద్ అర్కతమసోర్ భేదః క ఇవేహోపలభ్యతే
‘ఇది సూర్యుడు’ అని చెప్పినప్పుడు, సూర్యుని చైతన్యంగా గుర్తించకపోతే, ఇక్కడ సూర్యుడు, చీకటి మధ్య తేడా ఏముంది?
ఇయం భూర్ ఇతి భూర్ ఏషా చితా యది న చేత్యతే । భూమేః కిం నామ భూమిత్వం తద్ భవేద్ భవ్యతాం గతమ్
ఈ భూమి అనిపించే ఈ భూమి, మనసు లేదా చైతన్యంగా గ్రహించకపోతే, భూమికి భూమిగా ఉండే అసలు లక్షణం ఏమిటి? అప్పుడు దానికి నిజమైన స్వరూపం ఉండదు.
ఇమా దిశో దిశ ఇతి చేత్యన్తే న చితా యది । తత్ కిం నామ దిశాం దిక్త్వం శైలానాం వాపి కాద్రితా
ఈ దిక్కులు అనిపించే దిక్కులు, మనసు లేదా చైతన్యంగా గుర్తించకపోతే, దిక్కులకు దిక్కు అనే లక్షణం ఏమిటి? పర్వతాలకు పర్వతత్వం ఏమిటి?
ఇదం జగద్ ఇతి జగచ్ చితా యది న చేత్యతే । తత్ కిం జగత్త్వం జగతో నభస్త్వం నభసో ఽథ కిమ్
ఈ జగత్ అనిపించే ఈ లోకం, మనసు లేదా చైతన్యంగా గ్రహించకపోతే, లోకానికి లోకంగా ఉండే అసలు స్వభావం ఏమిటి? ఆకాశానికి ఆకాశత్వం ఏమిటి?
కాయో ఽయం పర్వతాకారశ్ చితా యది న చేత్యతే । తత్ కిం నామ శరీరత్వం శరీరస్య శరీరిణామ్
ఈ శరీరం పర్వత రూపంలో ఉన్నా, మనసు లేదా చైతన్యంగా గ్రహించకపోతే, శరీరానికి శరీరంగా ఉండే లక్షణం ఏమిటి? జీవులకు శరీరత్వం ఏమిటి?
చిద్ ఇన్ద్రియాణి చిత్ కాయశ్ చిన్ మనశ్ చిత్ తదేషణా । చిద్ అన్తశ్ చిద్ బహిశ్ చిత్ ఖం చిద్ భావశ్ చిద్ భవస్థితిః
చైతన్యం మన ఇంద్రియాలు, చైతన్యం మన శరీరం, చైతన్యం మన మనసు, అలాగే మన కోరిక కూడా చైతన్యమే. చైతన్యం లోపల ఉంది, బయట ఉంది, ఆకాశంలో ఉంది, జీవనంలో ఉంది, జీవించడంలో ఉంది.
చిద్ ఏవైకమ్ అహం సర్వం స్పర్శనైషణపూర్వకమ్ । కరోమి మాత్రాసంస్పర్శం శరీరేణ న కిఞ్చన
నేనే ఒక్కటే చైతన్యం, ఇదంతా నేనే. నేను స్పర్శ, కోరికలతో వ్యవహరిస్తున్నా, శరీరంతో ఏమీ చేయడం లేదు, ఎందుకంటే నాకు ఏ స్పర్శ కూడా తగదు.
కిమ్ అనేన శరీరేణ కాష్ఠలోష్టసమేన మే । అశేషజగదేకాత్మా చిద్ అహం చేతనాత్మకః
ఈ శరీరం నాకు కలప లేదా మట్టి ముద్దలా ఉంది, దానికి నాకు ఉపయోగం ఏముంది? నేను చైతన్యమే, ఈ మొత్తం జగత్తుకు ఒకే ఆత్మ, జ్ఞానంతో నిండినవాడిని.
అహం చిద్ అమ్బరే భానావ్ అహం చిద్ భూతపఞ్జరే । సురాసురేషు చిద్ అహం స్థావరేషు చరేషు చ
నేను చైతన్యం ఆకాశంలోను, సూర్యునిలోను, భూతాల కలయికలోను ఉన్నాను. దేవతల్లో, రాక్షసుల్లో, నిలిచిన వాటిలో, కదిలే వాటిలో కూడా నేను చైతన్యమే.
చిద్ అస్తీహ ద్వితీయా హి కల్పనైవ న విద్యతే । ద్విత్వస్యాసమ్భవాల్ లోకే కశ్ శత్రుః కశ్ చ వా సుహృత్
ఇక్కడ చైతన్యం ఒక్కటే ఉంది; రెండవదని మనం ఊహించుకుంటే తప్ప వేరొకటి అసలు లేదు. ఈ లోకంలో ద్వంద్వం అసాధ్యం కనుక, ఎవరు శత్రువు? ఎవరు స్నేహితుడు?
బడినామ్నశ్ శరీరస్య చ్ఛిన్నే శిరసి భాసురే । చితస్ తత్ కిం భవేచ్ ఛిన్నం సర్వలోకావపూరణాత్
బడి అనే శరీరానికి తల కోసినా అది ప్రకాశిస్తే, ఆ చైతన్యానికి ఏమవుతుంది? అది అన్ని లోకాల్ని వ్యాపించి ఉండగా, దాన్ని ఎవరు కోయగలరు?
చితా సఞ్చేతితో ద్వేషో ద్వేషో భవతి నాన్యథా । తస్మాద్ ద్వేషాదయస్ సర్వే భావాభావాశ్ చిదాత్మకాః
చైతన్యం ఏదైనా ద్వేషాన్ని కలిగిస్తే మాత్రమే ద్వేషం కలుగుతుంది; లేనిపక్షంలో ద్వేషం ఉండదు. అందుకే ద్వేషం, ద్వేషం లేనివి అన్నీ చైతన్య స్వరూపమే.
న చితో వ్యతిరేకేణ ప్రవిచార్యాపి కిఞ్చన । అన్యద్ ఆసాద్యతే స్ఫారాద్ అస్మాత్ త్రిభువనోదరాత్
చైతన్యాన్ని తప్పించి ఎంత గమనించినా వేరొకటి దొరకదు; ఈ మూడు లోకాల అంతరంగంలో చైతన్యం కాక మరొకటి లేదు.
న ద్వేషో ఽస్తి న రాగో ఽస్తి న మనో నాస్య వృత్తయః । చిన్మాత్రస్యాతిశుద్ధస్య వికల్పకలనా కుతః
ఇక్కడ ద్వేషం లేదు, మమకారం లేదు, మనస్సు కూడా లేదు, దాని చర్యలు కూడా లేవు. ఎందుకంటే పరిపూర్ణమైన, శుద్ధమైన చైతన్యానికి కల్పనలు, ఊహలు ఎక్కడి నుండి వస్తాయి?
చిద్ అహం సర్వగో వ్యాపీ నిత్యానన్దమయాత్మకః । వికల్పకలనాతీతో వికల్పాంశవివర్జితః
నేను చైతన్యమే, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినవాడిని, నిత్యానంద స్వరూపుడిని. నాకు ఎలాంటి ఊహలు, కల్పనలు ఉండవు, అవన్నీ దాటి ఉన్నవాడిని.
చితశ్ చిద్ ఇతి యన్ నామ నిర్నామాయా న నామ తత్ । శబ్దాత్మికైషా చిచ్ఛక్తిః పరిస్ఫురతి సర్వగా
‘చిత్’, ‘చైతన్యం’ అనే పేర్లు నిజంగా నామరహితమైన దానికి పేర్లు కావు. ఈ చైతన్యశక్తి శబ్దరూపంగా అన్నిచోట్ల ప్రకాశిస్తుంది.
దృశ్యదర్శననిర్ముక్తః కేవలామలమూర్తిమాన్ । నిత్యోదితో నిరాభాసో ద్రష్టాస్మి పరమేశ్వరః
నేను చూసేది, చూడడమూ లేని వాడిని; నిత్యంగా ప్రకాశించే, మలినం లేని స్వరూపుడిని; రూపం లేని, ఎప్పుడూ వెలిగే పరమేశ్వరుడిని, నేను సాక్షిగా ఉన్నాను.
న కర్తాస్మి న భోక్తాస్మి ద్రష్టైవాస్మి నిరామయః । కల్పనావికలాకారకాలకాన్తకలామయః
నేను చేసేవాడిని కాదు, అనుభవించేవాడిని కూడా కాదు. నేను కేవలం చూచేవాడిని, నాకెలాంటి బాధా లేదు. ఊహ, అనూహ, కాలం, కాల భాగాల సారంగా ఉన్నవాడిని.
ఆభాసమాత్రమ్ ఉదితో నిత్య ఆభాస్యవర్జితః । భారూపైకస్వరూపో ఽస్మి స్వరూపేణ జయామ్య్ అహమ్
నేను ఎప్పుడూ వెలిగే రూపమే, బయట కనిపించేదేమీ లేనిది. నేను ఒకే సత్య స్వరూపాన్ని కలవాడిని, నా స్వరూపంతోనే విజయవంతుడినై ఉన్నాను.
చేత్యరఞ్జనరిక్తాయ విముక్తాయ మహాత్మనే । ప్రత్యక్చేతనరూపాయ స్వరూపాయ నమో ఽస్తు మే
విషయాలపై ఆకర్షణ లేని, విముక్తుడైన, మహాత్ముడైన నా అంతరాత్మ స్వరూపానికి నమస్సులు.
చితయే చేత్యముక్తాయ యుక్త్యా యుక్తాయ యోగ్యయా । సర్వావభాసరూపాయ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
సర్వాన్ని ప్రతిబింబించే, విషయాల నుంచి విముక్తమైన, యుక్తిగా కలిసిన నా స్వరూపానికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్సులు.
చేత్యనిర్ముక్తచిద్రూపం విష్వగ్విశ్వావపూరకమ్ । సంశాన్తసర్వసంవేద్యం సంవిన్మాత్రమ్ అహం తతమ్
నేను ఆలోచనల నుండి పూర్తిగా విముక్తమైన, స్వచ్ఛమైన చైతన్యస్వరూపిని. అన్ని దిక్కులలో, ఈ విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్నాను. అనుభవించదగిన ప్రతి వస్తువు పూర్తిగా శాంతించిపోయింది—ఇప్పుడు ఎక్కడైనా వ్యాపించిన నిత్యమైన అవగాహన మాత్రమే నేనే.
ఆకాశవద్ అనన్తో ఽహమ్ అప్య్ అణోర్ అణుర్ ఆతతః । నాసాదయన్తి మామ్ ఏతాస్ సుఖదుఃఖదశాదృశః
నేను ఆకాశంలా అనంతమైనవాడిని, అయినా అత్యంత సూక్ష్మమైనదానికన్నా ఇంకా సూక్ష్మంగా, అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉన్నాను. సుఖం, దుఃఖం వంటి స్థితులు నన్ను ఎప్పుడూ తాకలేవు.
సంవేదనమ్ అసంవేద్యమ్ అచేత్యం చేతనం తతమ్ । న శక్తా మాం పరిచ్ఛేత్తుమ్ భావాభావా జగద్గతాః
తెలిసినదీ, తెలియనిదీ, ఊహించదగినదీ, ఊహించలేనిదీ అన్నీ నాతోనే నిండిపోయాయి. ఈ లోకంలో ఉన్నదీ, లేనిదీ నన్ను పూర్తిగా నిర్వచించలేవు.
అథ వైతే జగద్భావాః పరిచ్ఛిన్దన్తు మామ్ ఇమమ్ । యథాభిమతమ్ ఏతే హి మత్తో న వ్యతిరేకిణః
ఈ లోకంలోని అన్ని విషయాలు నన్ను ఎలా కావాలనుకుంటే అలా నిర్వచించుకోవచ్చు. ఎందుకంటే అవన్నీ నన్నుంచి వేరుగా లేవు.
యది స్వభావభూతేన వస్తునా వస్తు మీయతే । హ్రియతే దీయతే వాపి తత్ కిం కస్య కిల క్షతమ్
ఒక వస్తువు, దాని సహజ స్వభావముతోనే మరొక వస్తువుతో కొలవబడితే, లేదా తీసుకున్నా, ఇచ్చినా — నిజంగా ఎవరికీ ఏమి నష్టమో, హానీ ఏమిటో?