అద్యాపరిమితాకారకారణైకతయాత్మనః । సర్వతస్ సుఖమ్ అభ్యేమి రసాయన ఇవార్ణవే
ఈ రోజు నుండి పరిమితి లేని ఆత్మే కారణం, ఫలితమని తెలుసుకొని, సముద్రంలో అమృతంలా అన్ని వైపులా ఆనందాన్ని పొందుతున్నాను.
కో ఽయం తావద్ అహం కిం స్యాద్ ఆత్మేత్య్ ఆత్మావలోకనమ్ । పృచ్ఛామ్య్ ఉశనసం నాథం నూనమ్ అజ్ఞానశాన్తయే
నేను ఎవరు? ఆత్మ అంటే ఏమిటి? ఈ ఆత్మను తెలుసుకోవాలంటే, నా అజ్ఞానం పోవడానికి, ప్రభూ, ఉశనసుని అడగాలి అనుకుంటున్నాను.
సఞ్చిన్తయామి పరమేశ్వరమ్ ఆశు శుక్రమ్ ఉద్యత్ప్రసాదమ్ అథ తేన గిరోపదిష్టః । తిష్ఠామ్య్ అనన్తవిభవే స్వయమ్ ఆత్మనాత్మన్య్ అక్షీణమ్ అర్థమ్ ఉపదేశగిరః ఫలన్తి
నేను వెంటనే కరుణతో నిండిన పరమేశ్వరుడైన శుక్రుని ధ్యానించాను. ఆయన చెప్పిన మాటలు వినగానే, ఆత్మలోని అనంతమైన ఐశ్వర్యంలో స్థిరమై, ఆ ఉపదేశాలు నాలో ఫలించాయి.
ఇతి సఞ్చిన్త్య భగవాన్ బడిర్ ఆమీలితేక్షణః । దధ్యౌ కమలపత్త్రాక్షం శుక్రమ్ ఆకాశమన్దిరమ్
ఈ విధంగా ఆలోచించిన భగవంతుడు బఢి, కన్నులు మూసి, కమలదళాల వంటివైన కళ్లున్న శుక్రుని, ఆకాశంలో నివసించే వానిని ధ్యానించాడు.
సర్వస్థచిన్మయానన్తనిత్యధ్యానో ఽథ భార్గవః । చేతన్తం జ్ఞాతవాఞ్ శిష్యం బడిం గుర్వర్థినం పురే
అంతట భార్గవుడు, ఎక్కడైనా ఉన్న అనంతమైన చైతన్య స్వరూపాన్ని ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, గురువు కోసం తపస్సు చేస్తున్న తన శిష్యుడైన బఢిని తెలుసుకున్నాడు.
అథ సర్వగతానన్తచిదాత్మా భార్గవః ప్రభుః । ఆనినాయ స దేహం స్వం రత్నవాతాయనం బడేః
అప్పుడూ అన్నిచోట్ల వ్యాపించి, అనంతమైన, చైతన్యస్వరూపుడైన భార్గవుడు తన మణులతో అలంకరించిన శరీరాన్ని బడికి తీసుకొచ్చాడు.
గురుదేహప్రభాజాలపరిమృష్టతనుర్ బడిః । బుబుధే ప్రాతర్ అర్కాంశుసమ్బోధితమ్ ఇవామ్బుజమ్
గురువు శరీర కాంతి తనను తాకినప్పుడు, బడి ఉదయపు సూర్యకిరణాలతో మెలకువైన కమలంలా చైతన్యంతో నిండిపోయాడు.
తత్ర రత్నార్ఘదానేన మన్దారకుసుమోత్కరైః । పాదాభివన్దనేనైనం పూజయామ్ ఆస భార్గవమ్
అక్కడ బడి విలువైన రత్నాలను, మందారపువ్వుల మాలలను సమర్పించి, భక్తితో పాదాలకు నమస్కరించి భార్గవుని పూజించాడు.
రత్నార్ఘపరికీర్ణాఙ్గం కృతమన్దారశేఖరమ్ । మహార్హాసనవిశ్రాన్తమ్ అథోవాచ గురుం బడిః
రత్నాలతో అలంకరించిన అవయవాలు, మందారపువ్వులతో అలంకరించిన తల, అత్యంత విలువైన ఆసనంపై కూర్చున్న తన గురువును బడి ఇలా సంభోదించాడు.
భగవంస్ త్వత్ప్రసాదోత్థా ప్రతిభేయం పురస్ తవ । నియోజయతి మాం వక్తుం కార్యం కర్తుమ్ ఇవార్కభాః
భగవంతుడా, మీ కృప వల్ల నాకు ఈ జ్ఞానం మీ ముందే ఉద్భవించింది. ఇది నన్ను మాట్లాడమని ప్రేరేపిస్తోంది, ఎలాగో సూర్యకిరణాలు మనల్ని పని చేయమని ప్రేరేపించినట్టు.
భోగాన్ ప్రతి విరక్తో ఽస్మి మహాసమ్మోహదాయినః । తత్త్వం విజ్ఞాతుమ్ ఇచ్ఛామి మహాసమ్మోహహారి యత్
నేను అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నాను, అవి గొప్ప మాయను కలిగిస్తాయి. ఆ మహామాయను తొలగించే నిజమైన తత్వాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
కిమ్ ఇహాస్తి కియన్మాత్రమ్ ఇదం కిమ్మయమ్ ఏవ వా । కో ఽహం కస్ త్వం కిమ్ ఏతే వా లోకా ఇతి వదాశు మే
ఇక్కడ ఏముంది? ఇది ఎంత ఉంది? ఇది ఏది కలిసివుంది? నేను ఎవరు? మీరు ఎవరు? ఈ లోకాలు ఏమిటి? ఇవన్నీ నాకు త్వరగా చెప్పండి.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన ఖం గన్తుం యత్నవాన్ అహమ్ । సర్వం దానవరాజేన్ద్ర సారం సఙ్క్షేపతశ్ శృణు
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? నేను ఆకాశాన్ని చేరాలని పట్టుదలగా ఉన్నాను. దానవ రాజా, సమస్త విషయాల సారం సంక్షిప్తంగా వినండి.
చిద్ ఇహాస్తి హి చిన్మాత్రమ్ ఇదం చిన్మయమ్ ఏవ చ । చిత్ త్వం చిద్ అహమ్ ఏతే చ లోకాశ్ చిద్ ఇతి సఙ్గ్రహః
ఈ లోకంలో ఉన్నది కేవలం చైతన్యమే. ఇది పూర్తిగా చైతన్యమే. నువ్వు చైతన్యమే, నేను చైతన్యమే, ఈ లోకాలన్నీ కూడా చైతన్యమే. ఇదే సంగ్రహంగా చెప్పిన సారాంశం.
చితం నిశ్చయమ్ ఆదాయ విలోకయ ధియేద్ధయా । స్వయమ్ ఏవాత్మనాత్మానమ్ అనన్తం పదమ్ ఆప్స్యసి
ఈ నిశ్చయాన్ని స్పష్టమైన మనస్సుతో గ్రహించి, బుద్ధితో పరిశీలించు. నువ్వే నీ ద్వారా, ఆ అనంత స్థితిని చేరుకుంటావు.
భవ్యో ఽసి చేత్ తద్ ఏతస్మాత్ సర్వమ్ ఆప్నోషి నిశ్చయాత్ । నో చేత్ తద్ బహ్వ్ అపి ప్రోక్తం త్వయి భస్మని హూయతే
నువ్వు స్వీకరించగలిగితే, ఈ నిశ్చయంతో అన్నీ పొందగలవు. లేకపోతే, ఎంత చెప్పినా అది బూడిదలో వేసిన హోమంలా వ్యర్థమవుతుంది.
చిచ్చేత్యకలనా బన్ధస్ తన్ముక్తిర్ ముక్తిర్ ఉచ్యతే । చిద్ అచేత్యా కిలాత్మేతి సర్వసిద్ధాన్తసఙ్గ్రహః
విషయాన్ని, అవగాహనను కలిగి ఉండటం బంధనం. అది లేకపోవడమే ముక్తి. చైతన్యమే, అది ఏ విషయాన్ని కలిగి లేనప్పుడు, అదే నిజమైన ఆత్మ. ఇదే అన్ని సిద్ధాంతాల సారాంశం.
ఏతం నిశ్చయమ్ ఆదాయ విలోకయ ధియేద్ధయా । స్వయమ్ ఏవాత్మనాత్మానమ్ అనన్తం పదమ్ ఆప్స్యసి
ఈ నిశ్చయాన్ని హృదయంలో ఉంచుకుని, స్పష్టమైన మనసుతో పరిశీలించు. అప్పుడు నీవే నీ ద్వారా, అనంతమైన స్థితిని చేరుకుంటావు.
ఖం వ్రజామ్య్ అహమ్ అత్రైతే మునయస్ సప్త సఙ్గతాః । కేనాపి సురకార్యేణ వర్తవ్యం తత్ర ఖే మయా
నేను ఇప్పుడు ఆకాశానికి వెళ్తున్నాను. ఇక్కడ ఈ ఏడుగురు మునులు కూడి ఉన్నారు. ఏదో దేవతల పనికోసం, నాకు అక్కడ ఆకాశంలో ఉండాల్సి ఉంది.
రాజన్ యావద్ అయం దేహస్ తావన్ ముక్తధియామ్ అపి । యథాప్రాప్తార్థసన్త్యాగో రోచతే న స్వభావతః
ఓ రాజా, ఈ శరీరం ఉన్నంతవరకూ, ముక్తచిత్తులకైనా, దక్కిన వస్తువులను వదిలిపెట్టడం సహజంగా కాక, వచ్చినప్పుడు మాత్రమే ఇష్టంగా ఉంటుంది.
ఇతి కథితవతాథ భార్గవేణ స్ఫుటజలరాశిపథే మహాజవేన । ప్లుతమ్ అలిశబలే నభోఽన్తరాలే తరలతరఙ్గవద్ ఆకులే గ్రహౌఘైః
ఇలా భృగుకుమారుడు చెప్పి, స్పష్టమైన జలరాశి మార్గంలో, మహా వేగంతో, తేనెటీగల గుంపుతో కలిసి, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు. ఆకాశంలో గ్రహాల తాకిడితో అలలు లాగ అల్లకల్లోలంగా కనిపించాడు.
సురాసురసభాపూజ్యే తస్మిన్ భృగుసుతే గతే । మనసా చిన్తయామ్ ఆస బడిర్ బలవతాం వరః
దేవతలు, రాక్షసులు కూడిన సభల్లో గౌరవింపబడే భృగుమహర్షి కుమారుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, బలవంతులలో అగ్రగణ్యుడైన బడి తన మనసులో ఆలోచించసాగాడు.
యుక్తమ్ ఉక్తం భగవతా చిద్ ఏవేదం జగత్త్రయమ్ । చిద్ అహం చిద్ ఇమే లోకాశ్ చిద్ ఆశా చిద్ ఇయం క్రియా
ఆ మహాత్ముడు చెప్పింది నిజంగా సరైనదే. ఈ మూడు లోకములన్నీ చైతన్యమే. నేనూ చైతన్యమే, ఈ లోకాలు చైతన్యమే, ఆకాశం కూడా చైతన్యమే, ఈ క్రియ కూడా చైతన్యమే.
సబాహ్యాభ్యన్తరం సర్వం చిద్ ఏవ పరమార్థతః । అస్తి చిద్వ్యతిరేకేణ నేహ కిఞ్చన కుత్రచిత్
బయట, లోపల ఉన్న ప్రతిదీ నిజంగా చైతన్యమే. చైతన్యాన్ని తప్పించి ఇక్కడ ఎక్కడా ఏమి లేదు.
అయమ్ ఆదిత్య ఇత్య్ అర్కో న చితా చేత్యతే యది । తద్ అర్కతమసోర్ భేదః క ఇవేహోపలభ్యతే
‘ఇది సూర్యుడు’ అని చెప్పినప్పుడు, సూర్యుని చైతన్యంగా గుర్తించకపోతే, ఇక్కడ సూర్యుడు, చీకటి మధ్య తేడా ఏముంది?
ఇయం భూర్ ఇతి భూర్ ఏషా చితా యది న చేత్యతే । భూమేః కిం నామ భూమిత్వం తద్ భవేద్ భవ్యతాం గతమ్
ఈ భూమి అనిపించే ఈ భూమి, మనసు లేదా చైతన్యంగా గ్రహించకపోతే, భూమికి భూమిగా ఉండే అసలు లక్షణం ఏమిటి? అప్పుడు దానికి నిజమైన స్వరూపం ఉండదు.
ఇమా దిశో దిశ ఇతి చేత్యన్తే న చితా యది । తత్ కిం నామ దిశాం దిక్త్వం శైలానాం వాపి కాద్రితా
ఈ దిక్కులు అనిపించే దిక్కులు, మనసు లేదా చైతన్యంగా గుర్తించకపోతే, దిక్కులకు దిక్కు అనే లక్షణం ఏమిటి? పర్వతాలకు పర్వతత్వం ఏమిటి?
ఇదం జగద్ ఇతి జగచ్ చితా యది న చేత్యతే । తత్ కిం జగత్త్వం జగతో నభస్త్వం నభసో ఽథ కిమ్
ఈ జగత్ అనిపించే ఈ లోకం, మనసు లేదా చైతన్యంగా గ్రహించకపోతే, లోకానికి లోకంగా ఉండే అసలు స్వభావం ఏమిటి? ఆకాశానికి ఆకాశత్వం ఏమిటి?
కాయో ఽయం పర్వతాకారశ్ చితా యది న చేత్యతే । తత్ కిం నామ శరీరత్వం శరీరస్య శరీరిణామ్
ఈ శరీరం పర్వత రూపంలో ఉన్నా, మనసు లేదా చైతన్యంగా గ్రహించకపోతే, శరీరానికి శరీరంగా ఉండే లక్షణం ఏమిటి? జీవులకు శరీరత్వం ఏమిటి?
చిద్ ఇన్ద్రియాణి చిత్ కాయశ్ చిన్ మనశ్ చిత్ తదేషణా । చిద్ అన్తశ్ చిద్ బహిశ్ చిత్ ఖం చిద్ భావశ్ చిద్ భవస్థితిః
చైతన్యం మన ఇంద్రియాలు, చైతన్యం మన శరీరం, చైతన్యం మన మనసు, అలాగే మన కోరిక కూడా చైతన్యమే. చైతన్యం లోపల ఉంది, బయట ఉంది, ఆకాశంలో ఉంది, జీవనంలో ఉంది, జీవించడంలో ఉంది.