తతో విచారస్ తదను జ్ఞానశాస్త్రార్థసఙ్గ్రహః । తతః క్రమేణ పరమపదప్రాప్తిః ప్రజాయతే
అప్పుడతడు విచారణ చేయడం మొదలుపెడతాడు. ఆ తరువాత జ్ఞానశాస్త్రాల అర్థాన్ని తెలుసుకుంటాడు. అలా క్రమంగా పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
యదాసురపతే కాలే విషయేభ్యో విరంస్యసి । తదా విచారవశతః పరమం పదమ్ ఏష్యసి
ఓ దేవేంద్రా, నీవు సమయానికి అనుగుణంగా ఇంద్రియ సుఖాలనుండి వేరుగా ఉండగలిగితే, ఆలోచన శక్తితో పరమ పదాన్ని పొందుతావు.
సమ్యక్ ప్రాప్స్యసి విశ్రాన్తిమ్ ఆత్మన్య్ అత్యన్తపావనే । న పునః కలనాపఙ్కే దుఃఖాయావపతిష్యసి
నీవు పరమ పవిత్రమైన ఆత్మలో నిజమైన విశ్రాంతిని పొందుతావు; ఇకపై కల్పనల బురదలోకి, బాధలకు దారితీసే ఆలోచనల్లోకి మరలా పడిపోవడం ఉండదు.
దేశక్రమేణ ధనమ్ అల్పవిగర్హణేన తేనాఙ్గ సాధుజనమ్ అర్జయ మానపూర్వమ్ । తత్సఙ్గమోత్థవిషయాభ్యవహేలనేన సమ్యగ్విచారవిభవేన తవాత్మలాభః
ఓ ప్రియమైనవాడా, నిందకు తావులేని సంపదను క్రమంగా సంపాదించి, మంచి మనుషులను గౌరవంతో స్నేహించు; వారి సాంగత్యంతో ఇంద్రియ విషయాలను నిర్లక్ష్యం చేసి, సరైన విచారణ ద్వారా నీ నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకుంటావు.
ఏతన్ మే కథితం పూర్వం పిత్రా చారువిచారిణా । ఇదానీం సంస్మృతం దిష్ట్యా సమ్ప్రబోధమ్ అహం గతః
ఇది నాకు ముందుగా విచారణలో నిపుణుడైన నాన్న చెప్పిన మాట. ఇప్పుడు అదృష్టవశాత్తు అది గుర్తుకు వచ్చి, నేను జ్ఞానాన్ని పొందాను.
అద్యేయం మమ సఞ్జాతా భోగాన్ ప్రత్య్ అరతిస్ స్ఫుటమ్ । దిష్ట్యా శమసుఖం స్వచ్ఛం విశామ్య్ అమృతశీతలమ్
ఈ రోజు నాకు అనుభవాల పట్ల స్పష్టమైన విరక్తి కలిగింది. అదృష్టవశాత్తు, నేను నిర్మలమైన, అమృతసమానమైన, చల్లని శాంతి ఆనందంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాను.
పునర్ ఆపూరయన్న్ ఆశాః పునర్ అభ్యాహరన్ ధనమ్ । పునర్ ఆవర్జయన్ కాన్తాః ఖిన్నో ఽస్మి విభవస్థితౌ
మళ్లీ కోరికలను నింపుతూ, మళ్లీ ధనం సంపాదిస్తూ, మళ్లీ ప్రియులను ఆకర్షిస్తూ, ఈ సంపదలో జీవించడం నన్ను అలసటకు గురిచేసింది.
అహో ను ఖలు రమ్యేయం శమభూశ్ శీతలాన్తరా । సర్వా ఏవ శమం యాన్తి సుఖదుఃఖదృశశ్ శమే
నిజంగా, ఈ శాంతి స్థితి ఎంత మధురంగా, లోపల ఎంత చల్లగా ఉంది! శాంతిలో ఉండగా, సుఖం లేదా దుఃఖం అన్న భావాలన్నీ నిశ్చలమైపోతాయి.
శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖమ్ ఆసే శమే స్థితః । అయమ్ అన్తః ప్రహృష్యామి చన్ద్రబిమ్బ ఇవార్పితః
నేను శాంతించిపోతున్నాను, పూర్తిగా నిశ్చలమవుతున్నాను, శాంతిలో స్థిరంగా సంతోషంగా ఉన్నాను. నా అంతరంగంలో చంద్రబింబం తాకినట్లుగా ఆనందం వెల్లివిరుస్తోంది.
ఉత్తాణ్డవమనోరంహఃపోషితోరుశరీరకమ్ । అనారతపరిక్షోభం హా దుఃఖం విభవార్జనమ్
ఈ పెద్ద శరీరాన్ని కోరికల తుఫాను నడిపిస్తూ, ఎప్పుడూ కలవరపడి పోషించడమే ధన సంపాదన బాధ అని ఎంత చెప్పినా తక్కువే.
అఙ్గమ్ అఙ్గేన సమ్పీడ్య మాంసం మాంసేన చ స్త్రియాః । పురాహమ్ అభవం ప్రీతో యత్ తన్ మోహవిజృమ్భితమ్
ఒకప్పుడు, స్త్రీతో అవయవాలు అవయవాలతో, మాంసం మాంసంతో కలిసిన ఆనందంలో మునిగిపోయాను. కానీ అది మాయే.
దృష్టాన్తదృష్టయో దృష్టా భుక్తం భోక్తవ్యమ్ అక్షతమ్ । ఆక్రాన్తమ్ అఖిలం భూతజాతం కిమ్ ఇవ శోభనమ్
ఏం చూడాలో చూశాను, ఏం అనుభవించాలో అనుభవించాను, ఈ లోకంలోని అన్ని జీవుల మధ్య తిరిగాను. మరి నిజంగా ఆనందించదగినది ఏముంది?
పునస్ తాన్య్ ఏవ తాన్య్ ఏవ తత్రేహాన్యత్ర చాత్ర చ । ఇతశ్ చేతశ్ చ వస్తూని నాపూర్వం నామ కిఞ్చన
ఇక్కడా, అక్కడా, ఎక్కడ చూసినా అదే విషయాలు, అదే వస్తువులు తిరిగి తిరిగి వస్తూనే ఉన్నాయి. కొత్తగా ఏమీ లేదు.
సర్వమ్ ఏవ పరిత్యజ్య పరిహృత్య ధియా స్వయమ్ । స్వచ్ఛ ఏవావతిష్ఠే ఽహం పూర్ణో ఽర్ణవ ఇవాత్మని
నేను నా బుద్ధితో అన్నిటినీ వదిలేసి, పూర్తిగా స్వచ్ఛంగా, సముద్రం తనలో ఎలాంటి కలుషత లేకుండా ఉన్నట్టు, నాలోనే నిండుగా నిలిచాను.
పాతాలే భూతలే స్వర్గే స్త్రియో రత్నోపలాదయః । సారం తద్ అపి తుచ్ఛేన కాలేనాశు నిగీర్యతే
పాతాళంలో, భూమిపై, స్వర్గంలో—even there, women, gems, and other such things—even their true worthను కూడా, అల్పమైన కాలం తక్కువ సమయంలోనే మింగేస్తుంది.
ఏతావన్తమ్ అహం కాలం భృశం బాలో ఽభవం పురా । యః కుర్వన్ ద్వేషమ్ అమరైస్ తుచ్ఛయా జగదిచ్ఛయా
ఇంతకాలం క్రితం నేను నిజంగా పిల్లవాడిలా ఉండేవాడిని—జగత్తు పట్ల చిన్న ఆశతో, అమరుల పట్ల ద్వేషాన్ని పెంచుకున్నాను.
మనోనిర్మాణమాత్రేణ జగన్నామ్నా మహాధినా । త్యక్తేనాత్తేన వార్థస్ స్యాత్ క ఉదారో మహాత్మనః
మనస్సు కల్పనతోనే ఈ ప్రపంచాన్ని గొప్పదని అంటారు. దాన్ని వదిలినా, అనుభవించినా, మహాత్ముడికి దానివల్ల ఏమి ప్రయోజనం?
కష్టం చిరతరం కాలమ్ అనర్థో ఽర్థధియా మయా । అజ్ఞానమదమత్తేన బాలేన శ్వేవ సేవితః
ఓహో, చాలా కాలంగా నేను బయట లాభాల కోసం మాయలో పడి, అజ్ఞానం, అహంకారం వల్ల మూర్ఖుడిలా, పిల్లవాడిలా, కుక్కలా దురదృష్టాన్ని వెంబడించాను.
తరత్తరలతృష్ణేన కిమ్ ఇవాస్మిఞ్ జగత్త్రయే । మయా న కృతమ్ అజ్ఞేన పశ్చాత్తాపాభివృద్ధయే
ఈ మూడు లోకాలలో త్వరగా మారిపోతున్న కోరికలు, అజ్ఞానం నన్ను నడిపించగా, నేను ఏం చేయలేదో చెప్పండి? చివరికి వాటి వల్ల నాకు మరింత పశ్చాత్తాపమే పెరిగింది.
ఏతయా తద్ అలం మే ఽస్తు తుచ్ఛయా పూర్వచిన్తయా । పౌరుషం యాతి సాఫల్యం వర్తమానచికిత్సయా
ఇప్పుడు ఈ వ్యర్థమైన పాత ఆలోచనలు నాకు చాలును. మనుష్య ప్రయత్నం ప్రస్తుత పరిష్కారాలతోనే ఫలిస్తుంది.
అద్యాపరిమితాకారకారణైకతయాత్మనః । సర్వతస్ సుఖమ్ అభ్యేమి రసాయన ఇవార్ణవే
ఈ రోజు నుండి పరిమితి లేని ఆత్మే కారణం, ఫలితమని తెలుసుకొని, సముద్రంలో అమృతంలా అన్ని వైపులా ఆనందాన్ని పొందుతున్నాను.
కో ఽయం తావద్ అహం కిం స్యాద్ ఆత్మేత్య్ ఆత్మావలోకనమ్ । పృచ్ఛామ్య్ ఉశనసం నాథం నూనమ్ అజ్ఞానశాన్తయే
నేను ఎవరు? ఆత్మ అంటే ఏమిటి? ఈ ఆత్మను తెలుసుకోవాలంటే, నా అజ్ఞానం పోవడానికి, ప్రభూ, ఉశనసుని అడగాలి అనుకుంటున్నాను.
సఞ్చిన్తయామి పరమేశ్వరమ్ ఆశు శుక్రమ్ ఉద్యత్ప్రసాదమ్ అథ తేన గిరోపదిష్టః । తిష్ఠామ్య్ అనన్తవిభవే స్వయమ్ ఆత్మనాత్మన్య్ అక్షీణమ్ అర్థమ్ ఉపదేశగిరః ఫలన్తి
నేను వెంటనే కరుణతో నిండిన పరమేశ్వరుడైన శుక్రుని ధ్యానించాను. ఆయన చెప్పిన మాటలు వినగానే, ఆత్మలోని అనంతమైన ఐశ్వర్యంలో స్థిరమై, ఆ ఉపదేశాలు నాలో ఫలించాయి.
ఇతి సఞ్చిన్త్య భగవాన్ బడిర్ ఆమీలితేక్షణః । దధ్యౌ కమలపత్త్రాక్షం శుక్రమ్ ఆకాశమన్దిరమ్
ఈ విధంగా ఆలోచించిన భగవంతుడు బఢి, కన్నులు మూసి, కమలదళాల వంటివైన కళ్లున్న శుక్రుని, ఆకాశంలో నివసించే వానిని ధ్యానించాడు.
సర్వస్థచిన్మయానన్తనిత్యధ్యానో ఽథ భార్గవః । చేతన్తం జ్ఞాతవాఞ్ శిష్యం బడిం గుర్వర్థినం పురే
అంతట భార్గవుడు, ఎక్కడైనా ఉన్న అనంతమైన చైతన్య స్వరూపాన్ని ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, గురువు కోసం తపస్సు చేస్తున్న తన శిష్యుడైన బఢిని తెలుసుకున్నాడు.
అథ సర్వగతానన్తచిదాత్మా భార్గవః ప్రభుః । ఆనినాయ స దేహం స్వం రత్నవాతాయనం బడేః
అప్పుడూ అన్నిచోట్ల వ్యాపించి, అనంతమైన, చైతన్యస్వరూపుడైన భార్గవుడు తన మణులతో అలంకరించిన శరీరాన్ని బడికి తీసుకొచ్చాడు.
గురుదేహప్రభాజాలపరిమృష్టతనుర్ బడిః । బుబుధే ప్రాతర్ అర్కాంశుసమ్బోధితమ్ ఇవామ్బుజమ్
గురువు శరీర కాంతి తనను తాకినప్పుడు, బడి ఉదయపు సూర్యకిరణాలతో మెలకువైన కమలంలా చైతన్యంతో నిండిపోయాడు.
తత్ర రత్నార్ఘదానేన మన్దారకుసుమోత్కరైః । పాదాభివన్దనేనైనం పూజయామ్ ఆస భార్గవమ్
అక్కడ బడి విలువైన రత్నాలను, మందారపువ్వుల మాలలను సమర్పించి, భక్తితో పాదాలకు నమస్కరించి భార్గవుని పూజించాడు.
రత్నార్ఘపరికీర్ణాఙ్గం కృతమన్దారశేఖరమ్ । మహార్హాసనవిశ్రాన్తమ్ అథోవాచ గురుం బడిః
రత్నాలతో అలంకరించిన అవయవాలు, మందారపువ్వులతో అలంకరించిన తల, అత్యంత విలువైన ఆసనంపై కూర్చున్న తన గురువును బడి ఇలా సంభోదించాడు.
భగవంస్ త్వత్ప్రసాదోత్థా ప్రతిభేయం పురస్ తవ । నియోజయతి మాం వక్తుం కార్యం కర్తుమ్ ఇవార్కభాః
భగవంతుడా, మీ కృప వల్ల నాకు ఈ జ్ఞానం మీ ముందే ఉద్భవించింది. ఇది నన్ను మాట్లాడమని ప్రేరేపిస్తోంది, ఎలాగో సూర్యకిరణాలు మనల్ని పని చేయమని ప్రేరేపించినట్టు.