గమ్యో ఽసౌ నాస్త్రశస్త్రాణాం న భటోత్కటకర్మణామ్ । తేన దేవాసురాస్ సర్వే సర్వదైవ వశీకృతాః
ఆయనను ఎలాంటి ఆయుధాలు, శస్త్రాలు తాకలేవు; వీరుల ఘోరమైన కార్యాలు కూడా పనికిరావు. అందుకే దేవతలు, అసురులు ఎప్పుడూ ఆయన ఆధీనంలో ఉంటారు.
అవిష్ణునాపి తేనైవ హిరణ్యాక్షాదయో ఽసురాః । పాతితాః కల్పవాతేన మేరుకల్పద్రుమా ఇవ
విష్ణువు లేకపోయినా, అదే అసురులు అయిన హిరణ్యాక్షుడు మొదలైనవారు కాలగాలి తాకిడికి, మెరుపర్వతంపై ఉన్న కల్పవృక్షాలు కూలిపోవడంలా పడిపోయారు.
నారాయణాదయో దేవా అపి సర్వావబోధినః । తేనాక్రమ్య యథాకామమ్ అవటేషు నివేశితాః
నారాయణుడు వంటి దేవతలు, అన్నీ తెలిసినవారు అయినా, అతని చేతిలో ఓడిపోయి, అతను కోరిన చోట, లోయల్లో ఉంచబడ్డారు.
తత్ప్రసాదేన సాటోపం పఞ్చమాత్రశరస్ స్మరః । త్రైలోక్యమ్ ఇదమ్ ఆక్రమ్య సమ్రాడ్ ఇవ వివల్గతి
అతని కృప వల్ల, ఐదు బాణాలు పట్టిన మన్మథుడు, గర్వంతో ఈ మూడు లోకాల్లో రాజులా సంచరిస్తున్నాడు.
సురాసురౌఘగర్హ్యో ఽపి గుణహీనో ఽపి దుర్మతిః । దురాకృతిర్ అపి క్రోధస్ తత్ప్రసాదేన జృమ్భతే
దేవతలు, అసురులు కూడా ద్వేషించే, గుణాలు లేని, చెడు బుద్ధి ఉన్న, ఆకారంలో కూడా దుర్భాగ్యుడైనవాడు, అతని కృప వల్ల కోపంతో ఉప్పొంగిపోతాడు.
దేవాసురసమూహానాం సఙ్గరో యత్ పునః పునః । తద్ ఏతత్ క్రీడనం తస్య మన్త్రిణో మన్త్రశాలినః
దేవతలు, అసురులు కలిసి ఎప్పటికప్పుడు యుద్ధాలు చేయడం, ఆ మంత్రశక్తి గల మంత్రి ఆటలాంటిదే.
స మన్త్రీ కేవలం పుత్ర తేనైవ ప్రభుణా యది । జీయతే తత్ సుజేయో ఽసావ్ అన్యథా త్వ్ అచలాచలః
ఓ కుమారా, ఆ ప్రభువు సహకారం ఉంటే ఆ మంత్రి మాత్రమే గెలుస్తాడు; లేకపోతే, అతడు కొండలా కదలడు.
తస్యైవ తత్ప్రభోః కాలే జేతుం తం మన్త్రిణం నిజమ్ । ఇచ్ఛా సఞ్జాయతే తేన జీయతే ఽసావ్ అయత్నతః
ఆ ప్రభువు అనుగ్రహ సమయంలో తన మంత్రిని జయించాలనే కోరిక కలుగుతుంది; అప్పుడు అతడిని సులభంగా జయించవచ్చు.
త్రైలోక్యవలనామల్లమ్ ఉల్లాసితజగత్త్రయమ్ । జేతుం చేద్ అస్తి తే శక్తిస్ తత్ పరాక్రమవాన్ అసి
మూడూ లోకాలను కంపించే మల్లయోధుడిని జయించగల శక్తి నీకు ఉంటే, నీవు నిజంగా పరాక్రమవంతుడవు.
తస్మిన్న్ అభ్యుదితే సూర్యే త్రైలోక్యకమలాకరాః । ఇమే వికాసమ్ ఆయాన్తి విలీయన్తే లయం గతే
ఆ సూర్యుడు ఉదయించగానే మూడు లోకాలలోని కమలాలు వికసిస్తాయి; ఆ సూర్యుడు అస్తమించగానే అవి మూసుకుని కలిసిపోతాయి.
తమ్ ఏకమ్ ఏకయా బుద్ధ్యా వ్యామోహపరిహీనయా । యది జేతుం సమర్థో ఽసి ధీరస్ తద్ అసి సువ్రత
ఒకటే మనస్సుతో, మాయ లేకుండా, ఆ ఒక్కదాన్ని జయించగలిగితే, ఓ ధీరుడా, నీవు నిజంగా సత్పాత్రుడవు.
తస్మిఞ్ జితే జితా లోకా భవన్త్య్ అవిజితా అపి । అజితే త్వ్ అజితా ఏతే చిరకాలజితా అపి
దాన్ని జయిస్తే, లోకాలు జయించినట్లే, అవి నిజంగా జయించకపోయినా కూడా. దాన్ని జయించకపోతే, ఎంతకాలం జయించినా అవి ఇంకా జయించనట్టే ఉంటాయి.
తస్మాద్ అనన్తసిద్ధ్యర్థం శాశ్వతాయ సుఖాయ చ । తజ్జయే యత్నమ్ ఆతిష్ఠ కష్టయాపి హి చేష్టయా
కాబట్టి అనంతమైన సిద్ధులు, శాశ్వతమైన సుఖం కోసం, ఎంత కష్టమైనా ఆ జయానికి ప్రయత్నించు.
ససురమ్ అసురనాగయక్షయుక్తం సనరమహోరగకిన్నరం సమేతమ్ । త్రిజగద్ అపి వశీకృతం సమన్తాద్ అతిబలినా నను హేలయైవ తేన
అతిశక్తిమంతుడైన వాడు దేవతలు, అసురులు, నాగులు, యక్షులు, మనుషులు, మహావ్యాళులు, కిన్నరులు—ఇలా మూడు లోకాల్లోని అందరినీ సులభంగా తన ఆధీనంలోకి తెచ్చేస్తాడు.
కేనోపాయేన బలవాన్ స తాత పరిజీయతే । కో ఽసౌ వేతి మహావీర్య సర్వం ప్రకథయాశు మే
తండ్రి, ఆ బలవంతుడిని ఏ విధంగా జయించగలమో, అతడు ఎవరో, దయచేసి నాకు త్వరగా అన్నీ వివరంగా చెప్పండి.
మన్త్రిణస్ తస్య తనయ నిత్యాజేయస్థితేర్ అపి । శృణు వచ్మి సుసాధత్వం యేనాసౌ పరిజీయతే
బిడ్డా, వాడు ఎప్పుడూ జయించలేనివాడే అయినా, అతడిని సులభంగా ఎలా జయించవచ్చో నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
పుత్ర యుక్త్యా గృహీతో ఽసౌ క్షణాద్ ఆయాతి వశ్యతామ్ । యుక్తిం వినా దహత్య్ ఏష ఆశీవిష ఇవోద్ధతః
కుమారా, యుక్తితో పట్టుకుంటే వాడు వెంటనే వశమవుతాడు; యుక్తి లేకపోతే, కోపంతో ఉన్న పాము లాగ దహించేస్తాడు.
బాలవల్ లాలయిత్వైనం యుక్త్యా నియమయన్తి యే । రాజానం తం సమాలోక్య పదమ్ ఆసాదయన్తి తే
ఎవరు రాజును చిన్నపిల్లలా మృదువుగా చూసుకుంటూ, జ్ఞానంతో నియంత్రిస్తారో, వారు ఆ రాజును దర్శించి, పరమ స్థితిని పొందుతారు.
దృష్టే తస్మిన్ మహీపాలే స మన్త్రీ వశమ్ ఏతి వః । తస్మింశ్ చ మన్త్రిణ్య్ ఆక్రాన్తే స రాజా దృశ్యతే పునః
ఆ మహారాజును చూచినపుడు, ఆ మంత్రి మీ ఆధీనంలోకి వస్తాడు. ఆ మంత్రిని జయించినపుడు, ఆ రాజు మళ్లీ కనబడతాడు.
యావన్ న దృష్టో రాజాసౌ తావన్ మన్త్రీ న జీయతే । మన్త్రీ చ యావన్ న జితస్ తావద్ రాజా న దృశ్యతే
రాజు కనిపించని వరకు, మంత్రి జయించబడడు. అలాగే, మంత్రి జయించబడని వరకు, రాజు కనిపించడు.
రాజన్య్ అదృష్టే దుర్మన్త్రీ స దుఃఖాయోత్ఫలత్య్ అతి । మన్త్రిణ్య్ అనిర్జితే రాజా సో ఽత్యన్తం యాత్య్ అదృశ్యతామ్
రాజు కనిపించని సమయంలో, చెడు మంత్రి పెద్ద బాధలను కలిగిస్తాడు. మంత్రిని జయించకపోతే, రాజు పూర్తిగా కనబడకుండా పోతాడు.
అభ్యాసేనోభయం తస్మాత్ సమమ్ ఏవ సమాహరేత్ । రాజ్ఞస్ సన్దర్శనం తస్య మన్త్రిణశ్ చ పరాజయమ్
కాబట్టి, సాధన ద్వారా రాజును దర్శించడమూ, మంత్రి ఓడిపోవడమూ రెండింటినీ సమానంగా సాధించాలి.
పౌరుషేణ ప్రయత్నేన స్వాభ్యాసేన శనైశ్ శనైః । ద్వయం సమ్పాదయన్న్ ఏతద్ దేశమ్ ఆప్నోతి శోభనమ్
మన శక్తితో, క్రమంగా ప్రయత్నిస్తూ, ఈ రెండు ఫలితాలను సాధించినవాడు ఆ ఉత్తమ స్థితిని పొందుతాడు.
త్వమ్ అభ్యాసే ఫలీభూతే తం దేశమ్ అధిగచ్ఛసి । యది దైత్యేన్ద్ర తద్ భూయో మనాగ్ అపి న శోచసి
నీ సాధన ఫలించినప్పుడు, ఓ దైత్యేంద్రా, నువ్వు కాస్తైనా విచారించకుండా ఉంటే, ఆ స్థితిని చేరుకుంటావు.
సంశాన్తసకలాయాసా నిత్యప్రముదితాశయాః । సాధవస్ తత్ర తిష్ఠన్తి ప్రశాన్తాశేషసంశయాః
అక్కడ అన్ని శ్రమలు చల్లబడినవారు, ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే హృదయాలు కలవారు, అన్ని సందేహాలు తొలగిపోయిన పవిత్రులు నివసిస్తారు.
శృణు కః పుత్ర దేశో ఽసౌ సర్వం ప్రకటయామి తే । దేశనామ్నా మయోక్తస్ తే మోక్షస్ సకలదుఃఖహా
విను నా కుమారా, ఆ దేశం ఏది అంటే, నేను నీకు అన్నీ వివరంగా చెబుతాను. నేను 'దేశం' అని చెప్పింది, అన్ని బాధలను తొలగించే మోక్షమే.
రాజా తు తత్ర భగవాన్ ఆత్మా సర్వపదాతిగః । తేన మన్త్రీ కృతః ప్రాజ్ఞో మనోనామా మహామతే
ఆ దేశంలో రాజు అనగా పరమాత్మ, అన్ని స్థితులను దాటి ఉన్నవాడు. ఆయనకు మంత్రి, మహాప్రజ్ఞుడైన మనస్సే.
మనో విశ్వతయా విష్వగ్ ఇదం పరిణతిం గతమ్ । ఘటత్వేనేవ మృత్పిణ్డం ధూమో ఽమ్బుదతయేవ వా
మనస్సు తన విశాలతతో ఈ జగత్తంతా అయింది. మట్టి ముద్ద గడిగా మారినట్టు, పొగ మేఘంగా మారినట్టు, మనస్సే ఈ సృష్టిగా మారింది.
తస్మిఞ్ జితే జితం సర్వం సర్వం చాసాదితం భవేత్ । దుర్జయం తద్ విజానీయాద్ యుక్త్యైవ పరిజీయతే
దాన్ని జయిస్తే అన్నీ జయించినట్లే, అన్నీ సాధించినట్లే. అది జయించడం కష్టమే అయినా, సరైన మార్గంతో దాన్ని జయించవచ్చు.
యా యుక్తిర్ భగవంస్ తస్య చిత్తస్యాక్రమణే స్ఫుటా । తాం మే కథయ తత్ తాత యయా జేష్యామి దారుణమ్
భగవంతుడా, ఆ మనసును అదుపులో పెట్టడానికి ఏది స్పష్టమైన మార్గమో దయచేసి నాకు చెప్పండి తండ్రీ. దానివల్ల నేను ఈ భయంకరమైన మనసును జయించగలను.