క్వోపశాన్తో మనోమోహః క్వాతీతాస్ సకలైషణాః । విరామరహితం కుత్ర తాత విశ్రమణం చిరమ్
మనస్సు మోహం ఎక్కడ శాంతిస్తుంది? అన్ని కోరికలు ఎక్కడ పూర్తిగా పోతాయి? తండ్రి, ఆ నిరంతర విశ్రాంతి ఎక్కడ దొరుకుతుంది?
కిం ప్రాప్యేహ సమస్తేభ్యః ప్రాప్తేభ్యస్ తృప్తిమాన్ పుమాన్ । కిం దృష్ట్వా దర్శనం భూయో న తాతోపకరోత్య్ అలమ్
ఈ లోకంలో లభించే అన్ని వస్తువుల్లో, ఏది పొందితే మనిషికి నిజమైన సంతృప్తి కలుగుతుంది? ఏది చూసిన తర్వాత, మళ్లీ ఇంకేదైనా చూడాలనే కోరిక మిగలదు?
అత్యన్తబహవో ఽప్య్ ఏతే భోగా హి న సుఖావహాః । క్షోభయన్తి మనో మోహే పాతయన్తి సతామ్ అపి
ఎన్ని రకాలైన అనుభవాలు ఉన్నా, అవి ఆనందాన్ని ఇవ్వవు; అవి మనసును మాయలో కలవరపరచి, మంచివారినీ తప్పుదారి పట్టిస్తాయి.
తత్ తాత వితతానన్దసున్దరం కిఞ్చిద్ ఏవ మే । తాదృక్ కథయ యత్రస్థశ్ చిరం విశ్రాన్తిమ్ ఏమ్య్ అహమ్
అందుకే తండ్రీ, పరమ ఆనందంతో నిండిన నిజమైన అందాన్ని నాకు చెప్పండి. దానిలో స్థిరంగా ఉండి, నేను శాశ్వత విశ్రాంతిని పొందాలనుకుంటున్నాను.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య పురా నిశాకరకరస్పర్ధాపరార్ధ్యోల్లసత్పుష్పాపూరకృతావగుణ్ఠనపటస్యోక్తం తలే తేన మే । పిత్రా స్వర్గహృతస్య సాగరతరోస్ సంరోపితస్యాజిరే స్ఫారాకారరసాయనాసవసమం మోహోపశాన్త్యై వచః
ఇలా విన్న తర్వాత, చంద్రకిరణాలకు పోటీగా ప్రకాశించే పుష్పాలతో నిండిన తలుపు కింద, స్వర్గాన్ని జయించిన నా తండ్రి సముద్రతీరంలో నాటిన వృక్షపు ప్రాంగణంలో, మాయను శాంతింపజేసే అమృతానికి సమానమైన మధురమైన మాటలు ఆయన పలికారు.
అస్తి పుత్రాతివితతో దేశో విపులకోటరః । త్రైలోక్యానాం సహస్రాణి యత్ర మాన్తి బహూన్య్ అపి
ఓ కుమారా, అక్కడ విస్తారమైన, లోతైన ఒక ప్రాంతం ఉంది. ఆ ప్రాంతంలో వేలాది లోకాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారు.
యత్ర నామ్భోధరా నాపి సాగరా వా న చాద్రయః । న వనాని న తీర్థాని న నద్యో న సరాంసి చ
అక్కడ మేఘాలు లేవు, సముద్రాలు లేవు, పర్వతాలు లేవు. అరణ్యాలు, తీర్థాలు, నదులు, సరస్సులు కూడా లేవు.
న మహీ నాపి చాకాశో న ద్యౌర్ నో పవనాదయః । న చన్ద్రార్కౌ న లోకేశా న దేవా న చ దానవాః
అక్కడ భూమి లేదు, ఆకాశం లేదు, స్వర్గం లేదు, గాలి వంటి వాటూ లేవు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, లోకపాలకులు, దేవతలు, దానవులు కూడా లేరు.
న భూతయక్షరక్షాంసి న గుల్మా న వనశ్రియః । న కాష్ఠతృణభూతాని స్థావరాణి చరాణి వా
అక్కడ భూతాలు, యక్షులు, రాక్షసులు లేరు. పొదలు, అడవి అందాలు లేవు. చెట్లు, గడ్డి, స్థావరాలు, జంతువులు కూడా లేవు.
నాపో న జ్వలనం నాశా నోర్ధ్వం నాధో న విష్టపమ్ । నాలోకో న తమో నాహం న హరీన్ద్రహరాదయః
ఇక్కడ నీరు లేదు, అగ్ని లేదు, దిక్కులు లేవు, పైకీ కిందకీ ఏదీ లేదు, లోకమూ లేదు, చీకటి లేదు, నేనూ లేను, హరి, ఇంద్రుడు, హరుడు మరియు ఇతరులూ లేరు.
ఏక ఏవాస్తి సుమహాంస్ తత్ర రాజా మహాద్యుతిః । సర్వకృత్ సర్వగస్ సర్వస్ స చ తూష్ణీం వ్యవస్థితః
అక్కడ ఒకే ఒక గొప్ప రాజు ఉన్నాడు. ఆయనకు అపారమైన తేజస్సు ఉంది. ఆయన అన్నింటినీ చేస్తాడు, అన్నిచోట్లా ఉన్నాడు, అన్నిదీ ఆయనే, అయినా ఆయన నిశ్శబ్దంగా ఉంటాడు.
తేన సఙ్కల్పితో మన్త్రీ సర్వసమ్మన్త్రణోన్ముఖః । అఘటం ఘటయత్య్ ఆశు ఘటం విఘటయత్య్ అలమ్
ఆ రాజు సంకల్పంతో ఒక మంత్రి ఉద్భవిస్తాడు. అతడు ఎప్పుడూ అన్ని విషయాల్లో ఆలోచనలో నిమగ్నంగా ఉంటాడు. సాధ్యం కానిది వెంటనే సాధిస్తాడు, సాధ్యమైనదాన్ని సులభంగా రద్దు చేస్తాడు.
భోక్తుం కిఞ్చిన్ న శక్నోతి న చ జానాతి కిఞ్చన । రాజార్థం కేవలం సర్వం కరోత్య్ అజ్ఞో ఽపి సన్ సదా
ఆ మంత్రికి ఏదీ అనుభవించలేను, ఏదీ తెలియదు కూడా. అయినా, అతడు అజ్ఞుడైనా, రాజు కోసం మాత్రమే ఎప్పుడూ అన్నింటినీ చేస్తూ ఉంటాడు.
స ఏవ సర్వకార్యైకకర్తా తస్య మహీపతేః । రాజా కేవలమ్ ఏకాన్తే స్వస్థ ఏవావతిష్ఠతే
అతనే ఆ రాజుకు అన్ని పనులూ చేసే వాడు. రాజు మాత్రం ఒంటరిగా, ప్రశాంతంగా తనలో తాను నిలిచివుంటాడు.
ఆధివ్యాధివినిర్ముక్తః కస్ స దేశో మహాద్యుతిః । కథమ్ ఆసాద్యతే వాపి కేన వాధిగతః ప్రభో
ఏది ఆ బాధలు, వ్యాధులు లేని ప్రకాశవంతమైన దేశం? దాన్ని ఎవరూ ఎలా పొందగలరు, ప్రభూ?
కస్ స తాదృగ్విధో మన్త్రీ రాజా వాపి మహాబలః । హేలాలూనజగజ్జాలైర్ యో ఽస్మాభిర్ అపి నో జితః
అలాంటి మంత్రివేరు, లేక గొప్ప బలమైన రాజవేరు, ఈ లోకపు ఆటల్లో మేము ఎంత ప్రయత్నించినా, అతన్ని జయించలేకపోయాము?
అపూర్వమ్ ఏతద్ ఆఖ్యానం మమామరభయప్రద । కథయాపనయాస్మాన్ మే హృద్వ్యోమ్నస్ సంశయామ్బుదమ్
ఈ కథ నాకు భయాన్ని పోగొట్టి, ఎన్నడూ వినని కొత్తదిగా ఉంది. దయచేసి ఈ కథను చెప్పి, నా హృదయాకాశంలో ఉన్న సందేహమేఘాన్ని తొలగించండి.
స తత్ర మన్త్రీ భగవాన్ దేవాసురగణైస్ సుత । సమేతైర్ లక్షగుణితైర్ అపి నాక్రమ్యతే మనాక్
అక్కడ ఆ మంత్రి భగవంతుడు, దేవతలు, అసురులు అన్నీ కలిసినప్పుడు కూడా, లక్షల మందితో కూడి వచ్చినా, ఆయనను కొంచెం కూడా జయించలేరు.
నాసౌ సహస్రనయనో న యమో న ధనేశ్వరః । నామరో నాసురో వాపి యది పుత్రక జీయతే
ఆయన సహస్రనేత్రుడు అయిన ఇంద్రుడు కాదు, యముడు కాదు, ధనాధిపతి కాదు, మరణశీలుడు కాదు, అసురుడు కూడా కాదు. నా బిడ్డా, ఆయన ఎప్పుడూ ఓడిపోవడమే లేదు.
తత్రాసిముసులప్రాసవజ్రచక్రగదాదయః । హేతయః కుణ్ఠతాం యాన్తి దృషదీవోత్పలాహతిః
అక్కడ ఖడ్గాలు, గొడ్డళ్లు, కటారాలు, వజ్రాయుధాలు, చక్రాలు, గదలు వంటి ఆయుధాలన్నీ రాళ్లపై తామరపువ్వు తగిలినట్టు మృదువుగా మారిపోతాయి.
గమ్యో ఽసౌ నాస్త్రశస్త్రాణాం న భటోత్కటకర్మణామ్ । తేన దేవాసురాస్ సర్వే సర్వదైవ వశీకృతాః
ఆయనను ఎలాంటి ఆయుధాలు, శస్త్రాలు తాకలేవు; వీరుల ఘోరమైన కార్యాలు కూడా పనికిరావు. అందుకే దేవతలు, అసురులు ఎప్పుడూ ఆయన ఆధీనంలో ఉంటారు.
అవిష్ణునాపి తేనైవ హిరణ్యాక్షాదయో ఽసురాః । పాతితాః కల్పవాతేన మేరుకల్పద్రుమా ఇవ
విష్ణువు లేకపోయినా, అదే అసురులు అయిన హిరణ్యాక్షుడు మొదలైనవారు కాలగాలి తాకిడికి, మెరుపర్వతంపై ఉన్న కల్పవృక్షాలు కూలిపోవడంలా పడిపోయారు.
నారాయణాదయో దేవా అపి సర్వావబోధినః । తేనాక్రమ్య యథాకామమ్ అవటేషు నివేశితాః
నారాయణుడు వంటి దేవతలు, అన్నీ తెలిసినవారు అయినా, అతని చేతిలో ఓడిపోయి, అతను కోరిన చోట, లోయల్లో ఉంచబడ్డారు.
తత్ప్రసాదేన సాటోపం పఞ్చమాత్రశరస్ స్మరః । త్రైలోక్యమ్ ఇదమ్ ఆక్రమ్య సమ్రాడ్ ఇవ వివల్గతి
అతని కృప వల్ల, ఐదు బాణాలు పట్టిన మన్మథుడు, గర్వంతో ఈ మూడు లోకాల్లో రాజులా సంచరిస్తున్నాడు.
సురాసురౌఘగర్హ్యో ఽపి గుణహీనో ఽపి దుర్మతిః । దురాకృతిర్ అపి క్రోధస్ తత్ప్రసాదేన జృమ్భతే
దేవతలు, అసురులు కూడా ద్వేషించే, గుణాలు లేని, చెడు బుద్ధి ఉన్న, ఆకారంలో కూడా దుర్భాగ్యుడైనవాడు, అతని కృప వల్ల కోపంతో ఉప్పొంగిపోతాడు.
దేవాసురసమూహానాం సఙ్గరో యత్ పునః పునః । తద్ ఏతత్ క్రీడనం తస్య మన్త్రిణో మన్త్రశాలినః
దేవతలు, అసురులు కలిసి ఎప్పటికప్పుడు యుద్ధాలు చేయడం, ఆ మంత్రశక్తి గల మంత్రి ఆటలాంటిదే.
స మన్త్రీ కేవలం పుత్ర తేనైవ ప్రభుణా యది । జీయతే తత్ సుజేయో ఽసావ్ అన్యథా త్వ్ అచలాచలః
ఓ కుమారా, ఆ ప్రభువు సహకారం ఉంటే ఆ మంత్రి మాత్రమే గెలుస్తాడు; లేకపోతే, అతడు కొండలా కదలడు.
తస్యైవ తత్ప్రభోః కాలే జేతుం తం మన్త్రిణం నిజమ్ । ఇచ్ఛా సఞ్జాయతే తేన జీయతే ఽసావ్ అయత్నతః
ఆ ప్రభువు అనుగ్రహ సమయంలో తన మంత్రిని జయించాలనే కోరిక కలుగుతుంది; అప్పుడు అతడిని సులభంగా జయించవచ్చు.
త్రైలోక్యవలనామల్లమ్ ఉల్లాసితజగత్త్రయమ్ । జేతుం చేద్ అస్తి తే శక్తిస్ తత్ పరాక్రమవాన్ అసి
మూడూ లోకాలను కంపించే మల్లయోధుడిని జయించగల శక్తి నీకు ఉంటే, నీవు నిజంగా పరాక్రమవంతుడవు.
తస్మిన్న్ అభ్యుదితే సూర్యే త్రైలోక్యకమలాకరాః । ఇమే వికాసమ్ ఆయాన్తి విలీయన్తే లయం గతే
ఆ సూర్యుడు ఉదయించగానే మూడు లోకాలలోని కమలాలు వికసిస్తాయి; ఆ సూర్యుడు అస్తమించగానే అవి మూసుకుని కలిసిపోతాయి.