ఊర్మితాం పునర్ ఆసాద్య పునర్ ఏతి నిరూర్మితామ్ । యథా జలం తథైవాయం తాం తామ్ ఏతి క్రియాం జనః
నీటికి అలలు ఎప్పుడూ వచ్చి పోతూ ఉంటాయి, మళ్లీ ప్రశాంతంగా మారిపోతుంది. అలాగే మనుషులు కూడా ఒక పని నుంచి మరొక పనికి మారుతూ ఉంటారు.
ఉన్మత్తచేష్టితాకారా పునః పునర్ ఇయం క్రియా । జనం హాసయతి ప్రాజ్ఞం బాలలీలోపమా ముహుః
ఈ పనుల తిరుగుడు, పిచ్చివాళ్ల ప్రవర్తనలా కనిపిస్తుంది. ఇది తెలివైనవారిని పిల్లల ఆట చూసినట్టు మళ్లీ మళ్లీ నవ్విస్తుంది.
కృతయాప్య్ అనయా నిత్యం క్రియయా కృతకార్యయా । కో ఽర్థస్ స్యాత్ తాదృశో యేన పునః కర్మ న గచ్ఛతి
ఇంతగా పనులు చేసి, అన్నీ పూర్తయ్యాయని అనుకున్నా, నిజంగా మనకు ఏమి లాభం? మళ్లీ పనుల చక్రంలో పడకుండా ఉండేందుకు ఏమి సాధించాం?
కియన్తమ్ అథ వా కాలమ్ ఇదమ్ ఆడమ్బరం మహత్ । ఇహాస్మాభిర్ అనుష్ఠేయం కిం యావత్ సమవాప్యతే
ఇక్కడ మనం సాధించాల్సినది పూర్తయ్యే వరకు ఈ గొప్ప ఆడంబరాన్ని ఎంతకాలం కొనసాగించాలి?
అనన్తేయం శిశుక్రీడా వస్తుశూన్యైవ వస్తుతః । ఆవృత్త్యా క్రియతే వ్యర్థమ్ అనర్థప్రసవార్థిభిః
ఈ అంతులేని పిల్లల ఆట నిజంగా అసలు లోపలేమీ లేని ఖాళీదే; వృథాగా, విలువలేని వాటి కోసం ఆశపడే వారు దీన్ని మళ్లీ మళ్లీ చేస్తుంటారు.
ఫలమ్ ఏకం మహోదారం నేహ పశ్యామి కిఞ్చన । కార్యమ్ అస్తీతరత్ ప్రాప్తే యస్మిన్ నామ న కిఞ్చన
ఇక్కడ ఒక గొప్ప, ఉదాత్తమైన ఫలితం ఏదీ నేను చూడటం లేదు; చేయాల్సింది ఇంకేదో పని మాత్రమే ఉంది, దాంట్లో నిజంగా ఏమీ ఉండదు.
భోగాద్ ఋతే కిమ్ అత్యన్తం స్యాద్ రమ్యమ్ అవినాశి చ । ఏతత్ సఞ్చిన్తయామ్య్ ఆశు దధ్యౌ మత్వేత్య్ అసౌ బడిః
భోగాన్ని తప్ప మరొకటి ఏముంటుంది? పూర్తిగా ఆనందదాయకంగా, నశించని దానిగా ఇంకేదైనా ఉందా? ఇలా ఆలోచిస్తూ బడిహి త్వరగా తాను నిర్ణయించుకున్నాడు.
అథాభ్యువాచాసురరాడ్ ఆ సంస్మృతమ్ ఇతి క్షణాత్ । ఆత్మన్య్ ఏవ మనస్య్ అర్థం సభ్రూభఙ్గం విమర్శయన్
అప్పుడు అసురుల రాజు తక్షణమే ఆ విషయాన్ని గుర్తుచేసుకుని, తన మనసులో ఆలోచిస్తూ, కనుబొమలు మడుస్తూ ఇలా అన్నాడు.
పురా కిలేహ భగవాన్ పృష్టో ఽభూత్ స విరోచనః । పితా మయాత్మతత్త్వజ్ఞో దృష్టలోకపరావరః
ఇక్కడ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు, ఆత్మతత్వాన్ని తెలిసిన, లోకాన్ని అంతా చూచిన నా తండ్రి విరోచనుడు, భగవంతుడిని అడిగాడని చెబుతారు.
యథా సకలదుఃఖానాం సుఖానాం చ మహామతే । యత్ర సర్వే భ్రమాశ్ శాన్తాః కో ఽసౌ సీమాన్త ఉచ్యతామ్
ఓ మహామతివంతుడా! అన్ని బాధలు, సుఖాలు, అన్ని మాయలు కూడా నిశ్చలమయ్యే ఆ పరిమితి ఎక్కడ ఉంది? ఆ హద్దు గురించి నాకు చెప్పు.
క్వోపశాన్తో మనోమోహః క్వాతీతాస్ సకలైషణాః । విరామరహితం కుత్ర తాత విశ్రమణం చిరమ్
మనస్సు మోహం ఎక్కడ శాంతిస్తుంది? అన్ని కోరికలు ఎక్కడ పూర్తిగా పోతాయి? తండ్రి, ఆ నిరంతర విశ్రాంతి ఎక్కడ దొరుకుతుంది?
కిం ప్రాప్యేహ సమస్తేభ్యః ప్రాప్తేభ్యస్ తృప్తిమాన్ పుమాన్ । కిం దృష్ట్వా దర్శనం భూయో న తాతోపకరోత్య్ అలమ్
ఈ లోకంలో లభించే అన్ని వస్తువుల్లో, ఏది పొందితే మనిషికి నిజమైన సంతృప్తి కలుగుతుంది? ఏది చూసిన తర్వాత, మళ్లీ ఇంకేదైనా చూడాలనే కోరిక మిగలదు?
అత్యన్తబహవో ఽప్య్ ఏతే భోగా హి న సుఖావహాః । క్షోభయన్తి మనో మోహే పాతయన్తి సతామ్ అపి
ఎన్ని రకాలైన అనుభవాలు ఉన్నా, అవి ఆనందాన్ని ఇవ్వవు; అవి మనసును మాయలో కలవరపరచి, మంచివారినీ తప్పుదారి పట్టిస్తాయి.
తత్ తాత వితతానన్దసున్దరం కిఞ్చిద్ ఏవ మే । తాదృక్ కథయ యత్రస్థశ్ చిరం విశ్రాన్తిమ్ ఏమ్య్ అహమ్
అందుకే తండ్రీ, పరమ ఆనందంతో నిండిన నిజమైన అందాన్ని నాకు చెప్పండి. దానిలో స్థిరంగా ఉండి, నేను శాశ్వత విశ్రాంతిని పొందాలనుకుంటున్నాను.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య పురా నిశాకరకరస్పర్ధాపరార్ధ్యోల్లసత్పుష్పాపూరకృతావగుణ్ఠనపటస్యోక్తం తలే తేన మే । పిత్రా స్వర్గహృతస్య సాగరతరోస్ సంరోపితస్యాజిరే స్ఫారాకారరసాయనాసవసమం మోహోపశాన్త్యై వచః
ఇలా విన్న తర్వాత, చంద్రకిరణాలకు పోటీగా ప్రకాశించే పుష్పాలతో నిండిన తలుపు కింద, స్వర్గాన్ని జయించిన నా తండ్రి సముద్రతీరంలో నాటిన వృక్షపు ప్రాంగణంలో, మాయను శాంతింపజేసే అమృతానికి సమానమైన మధురమైన మాటలు ఆయన పలికారు.
అస్తి పుత్రాతివితతో దేశో విపులకోటరః । త్రైలోక్యానాం సహస్రాణి యత్ర మాన్తి బహూన్య్ అపి
ఓ కుమారా, అక్కడ విస్తారమైన, లోతైన ఒక ప్రాంతం ఉంది. ఆ ప్రాంతంలో వేలాది లోకాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారు.
యత్ర నామ్భోధరా నాపి సాగరా వా న చాద్రయః । న వనాని న తీర్థాని న నద్యో న సరాంసి చ
అక్కడ మేఘాలు లేవు, సముద్రాలు లేవు, పర్వతాలు లేవు. అరణ్యాలు, తీర్థాలు, నదులు, సరస్సులు కూడా లేవు.
న మహీ నాపి చాకాశో న ద్యౌర్ నో పవనాదయః । న చన్ద్రార్కౌ న లోకేశా న దేవా న చ దానవాః
అక్కడ భూమి లేదు, ఆకాశం లేదు, స్వర్గం లేదు, గాలి వంటి వాటూ లేవు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, లోకపాలకులు, దేవతలు, దానవులు కూడా లేరు.
న భూతయక్షరక్షాంసి న గుల్మా న వనశ్రియః । న కాష్ఠతృణభూతాని స్థావరాణి చరాణి వా
అక్కడ భూతాలు, యక్షులు, రాక్షసులు లేరు. పొదలు, అడవి అందాలు లేవు. చెట్లు, గడ్డి, స్థావరాలు, జంతువులు కూడా లేవు.
నాపో న జ్వలనం నాశా నోర్ధ్వం నాధో న విష్టపమ్ । నాలోకో న తమో నాహం న హరీన్ద్రహరాదయః
ఇక్కడ నీరు లేదు, అగ్ని లేదు, దిక్కులు లేవు, పైకీ కిందకీ ఏదీ లేదు, లోకమూ లేదు, చీకటి లేదు, నేనూ లేను, హరి, ఇంద్రుడు, హరుడు మరియు ఇతరులూ లేరు.
ఏక ఏవాస్తి సుమహాంస్ తత్ర రాజా మహాద్యుతిః । సర్వకృత్ సర్వగస్ సర్వస్ స చ తూష్ణీం వ్యవస్థితః
అక్కడ ఒకే ఒక గొప్ప రాజు ఉన్నాడు. ఆయనకు అపారమైన తేజస్సు ఉంది. ఆయన అన్నింటినీ చేస్తాడు, అన్నిచోట్లా ఉన్నాడు, అన్నిదీ ఆయనే, అయినా ఆయన నిశ్శబ్దంగా ఉంటాడు.
తేన సఙ్కల్పితో మన్త్రీ సర్వసమ్మన్త్రణోన్ముఖః । అఘటం ఘటయత్య్ ఆశు ఘటం విఘటయత్య్ అలమ్
ఆ రాజు సంకల్పంతో ఒక మంత్రి ఉద్భవిస్తాడు. అతడు ఎప్పుడూ అన్ని విషయాల్లో ఆలోచనలో నిమగ్నంగా ఉంటాడు. సాధ్యం కానిది వెంటనే సాధిస్తాడు, సాధ్యమైనదాన్ని సులభంగా రద్దు చేస్తాడు.
భోక్తుం కిఞ్చిన్ న శక్నోతి న చ జానాతి కిఞ్చన । రాజార్థం కేవలం సర్వం కరోత్య్ అజ్ఞో ఽపి సన్ సదా
ఆ మంత్రికి ఏదీ అనుభవించలేను, ఏదీ తెలియదు కూడా. అయినా, అతడు అజ్ఞుడైనా, రాజు కోసం మాత్రమే ఎప్పుడూ అన్నింటినీ చేస్తూ ఉంటాడు.
స ఏవ సర్వకార్యైకకర్తా తస్య మహీపతేః । రాజా కేవలమ్ ఏకాన్తే స్వస్థ ఏవావతిష్ఠతే
అతనే ఆ రాజుకు అన్ని పనులూ చేసే వాడు. రాజు మాత్రం ఒంటరిగా, ప్రశాంతంగా తనలో తాను నిలిచివుంటాడు.
ఆధివ్యాధివినిర్ముక్తః కస్ స దేశో మహాద్యుతిః । కథమ్ ఆసాద్యతే వాపి కేన వాధిగతః ప్రభో
ఏది ఆ బాధలు, వ్యాధులు లేని ప్రకాశవంతమైన దేశం? దాన్ని ఎవరూ ఎలా పొందగలరు, ప్రభూ?
కస్ స తాదృగ్విధో మన్త్రీ రాజా వాపి మహాబలః । హేలాలూనజగజ్జాలైర్ యో ఽస్మాభిర్ అపి నో జితః
అలాంటి మంత్రివేరు, లేక గొప్ప బలమైన రాజవేరు, ఈ లోకపు ఆటల్లో మేము ఎంత ప్రయత్నించినా, అతన్ని జయించలేకపోయాము?
అపూర్వమ్ ఏతద్ ఆఖ్యానం మమామరభయప్రద । కథయాపనయాస్మాన్ మే హృద్వ్యోమ్నస్ సంశయామ్బుదమ్
ఈ కథ నాకు భయాన్ని పోగొట్టి, ఎన్నడూ వినని కొత్తదిగా ఉంది. దయచేసి ఈ కథను చెప్పి, నా హృదయాకాశంలో ఉన్న సందేహమేఘాన్ని తొలగించండి.
స తత్ర మన్త్రీ భగవాన్ దేవాసురగణైస్ సుత । సమేతైర్ లక్షగుణితైర్ అపి నాక్రమ్యతే మనాక్
అక్కడ ఆ మంత్రి భగవంతుడు, దేవతలు, అసురులు అన్నీ కలిసినప్పుడు కూడా, లక్షల మందితో కూడి వచ్చినా, ఆయనను కొంచెం కూడా జయించలేరు.
నాసౌ సహస్రనయనో న యమో న ధనేశ్వరః । నామరో నాసురో వాపి యది పుత్రక జీయతే
ఆయన సహస్రనేత్రుడు అయిన ఇంద్రుడు కాదు, యముడు కాదు, ధనాధిపతి కాదు, మరణశీలుడు కాదు, అసురుడు కూడా కాదు. నా బిడ్డా, ఆయన ఎప్పుడూ ఓడిపోవడమే లేదు.
తత్రాసిముసులప్రాసవజ్రచక్రగదాదయః । హేతయః కుణ్ఠతాం యాన్తి దృషదీవోత్పలాహతిః
అక్కడ ఖడ్గాలు, గొడ్డళ్లు, కటారాలు, వజ్రాయుధాలు, చక్రాలు, గదలు వంటి ఆయుధాలన్నీ రాళ్లపై తామరపువ్వు తగిలినట్టు మృదువుగా మారిపోతాయి.