అథ గచ్ఛత్స్వ్ అనల్పేషు యుగేష్వ్ ఆవర్తవృత్తిషు । సురాసురమహౌఘేషు ప్రోత్పతత్సు పతత్సు చ
అనేక యుగాలు గడుస్తూ, తిరుగుతూ, దేవతలు, దానవులు పెద్ద పెద్ద జలప్రవాహాల్లా పైకి వచ్చి, క్రింద పడిపోతూ ఉండగా,
అజస్రమ్ ఉపభుక్తేషు త్రైలోక్యోదరవర్తిషు । భోగేష్వ్ అభజద్ ఉద్వేగం బడిర్ దానవనాయకః
మూడు లోకాలలో లభించే అనేక సుఖాలను ఎప్పుడూ అనుభవించినా, దానవుల అధిపతి బడిరుడు ఎప్పుడూ మనసులో కలవరాన్ని అనుభవించలేదు.
మేరుశృఙ్గశిఖాదన్తదిగ్ధవాతాయనే స్థితః । ఏకదా చిన్తయామ్ ఆస స్వయం సంసారసంస్థితిమ్
ఒకసారి, మెరు పర్వత శిఖరాల మధ్య గాలితో నిండిన ప్రదేశంలో నిలబడి, ఈ లోక జీవితం గురించి బడిరుడు ఆలోచించసాగాడు.
కిమన్తమ్ ఇదమ్ అక్షుణ్ణశక్తినైవ మయాధునా । సామ్రాజ్యమ్ ఇహ కర్తవ్యం విహర్తవ్యం జగత్త్రయే
నా శక్తి ఇంకా తగ్గిపోకముందే, ఇక్కడ రాజ్యాన్ని స్థాపించి, మూడు లోకాలలో సుఖాలు అనుభవించాలా? కానీ ఇది ఎంతకాలం నిలుస్తుంది?
మహతా మమ రాజ్యేన త్రైలోక్యాద్భుతకారిణా । కిం వా భవతి భుక్తేన భూరిభోగాతిభారిణా
మూడు లోకాలను ఆశ్చర్యపరిచే నా విస్తారమైన రాజ్యంతో, లేదా ఎన్నో అపారమైన సుఖాలను అనుభవించడం వల్ల నాకు ఏమి లాభం?
ఆపాతమాత్రమధురమ్ ఆవశ్యకపరిక్షయమ్ । భోగోపభోగమాత్రం మే కిం నామేదం సుఖావహమ్
ఆనందాన్ని అనుభవించడం మొదట్లో మాత్రమే తీయగా ఉంటుంది, కానీ చివరికి అది అలసటకు, విసుగుకు దారి తీస్తుంది. అలాంటిది నిజంగా సుఖమా అని ఎలా చెప్పగలం?
పునర్ దినైకకలనా శార్వరీసంస్థితిః పునః । పునస్ తాన్య్ ఏవ కర్మాణి లజ్జాయై న తు తుష్టయే
మళ్లీ రోజు లెక్కలు, మళ్లీ రాత్రి గడుపుట, మళ్లీ అదే పనులు — ఇవన్నీ సంతోషం కోసం కాదు, పరుల దృష్టిలో పరువు కోల్పోకుండా ఉండటానికే చేస్తారు.
పునర్ ఆలిఙ్గ్యతే కాన్తా పునర్ ఏవ చ భుజ్యతే । సేయం శిశుజనక్రీడా లజ్జాయై మహతామ్ ఇహ
మళ్లీ ప్రియురాలిని ఆలింగనం చేయడం, మళ్లీ ఆమెతో ఆనందించడం — ఇవన్నీ పిల్లల ఆటలాంటివే; తెలివైనవారికి ఇవి పరమంగా అవమానకరం.
తమ్ ఏవ శుక్తవిరసం వ్యాపారౌఘం పునః పునః । దివసే దివసే కుర్వన్ ప్రాజ్ఞః కస్మాన్ న లజ్జతే
ప్రతి రోజూ అదే రుచిలేని పనులను, అదే రుచిలేని గవ్వను మళ్లీ మళ్లీ రుచి చూసినట్లు చేస్తూ, తెలివైనవాడు ఎందుకు సిగ్గుపడడు?
పునర్ దినం పునా రాత్రిః పునః కార్యపరమ్పరా । పునః పునర్ అహం మన్యే ప్రాజ్ఞస్యేయం విడమ్బనా
పగలు తిరిగి వస్తుంది, రాత్రి మళ్లీ వస్తుంది, పనుల పరంపర అంతం లేకుండా సాగుతుంది. ఇదంతా మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతుంటే, తెలివైనవారికి ఇది ఒక ఆటలా, ఎగతాళిగా అనిపిస్తుంది.
ఊర్మితాం పునర్ ఆసాద్య పునర్ ఏతి నిరూర్మితామ్ । యథా జలం తథైవాయం తాం తామ్ ఏతి క్రియాం జనః
నీటికి అలలు ఎప్పుడూ వచ్చి పోతూ ఉంటాయి, మళ్లీ ప్రశాంతంగా మారిపోతుంది. అలాగే మనుషులు కూడా ఒక పని నుంచి మరొక పనికి మారుతూ ఉంటారు.
ఉన్మత్తచేష్టితాకారా పునః పునర్ ఇయం క్రియా । జనం హాసయతి ప్రాజ్ఞం బాలలీలోపమా ముహుః
ఈ పనుల తిరుగుడు, పిచ్చివాళ్ల ప్రవర్తనలా కనిపిస్తుంది. ఇది తెలివైనవారిని పిల్లల ఆట చూసినట్టు మళ్లీ మళ్లీ నవ్విస్తుంది.
కృతయాప్య్ అనయా నిత్యం క్రియయా కృతకార్యయా । కో ఽర్థస్ స్యాత్ తాదృశో యేన పునః కర్మ న గచ్ఛతి
ఇంతగా పనులు చేసి, అన్నీ పూర్తయ్యాయని అనుకున్నా, నిజంగా మనకు ఏమి లాభం? మళ్లీ పనుల చక్రంలో పడకుండా ఉండేందుకు ఏమి సాధించాం?
కియన్తమ్ అథ వా కాలమ్ ఇదమ్ ఆడమ్బరం మహత్ । ఇహాస్మాభిర్ అనుష్ఠేయం కిం యావత్ సమవాప్యతే
ఇక్కడ మనం సాధించాల్సినది పూర్తయ్యే వరకు ఈ గొప్ప ఆడంబరాన్ని ఎంతకాలం కొనసాగించాలి?
అనన్తేయం శిశుక్రీడా వస్తుశూన్యైవ వస్తుతః । ఆవృత్త్యా క్రియతే వ్యర్థమ్ అనర్థప్రసవార్థిభిః
ఈ అంతులేని పిల్లల ఆట నిజంగా అసలు లోపలేమీ లేని ఖాళీదే; వృథాగా, విలువలేని వాటి కోసం ఆశపడే వారు దీన్ని మళ్లీ మళ్లీ చేస్తుంటారు.
ఫలమ్ ఏకం మహోదారం నేహ పశ్యామి కిఞ్చన । కార్యమ్ అస్తీతరత్ ప్రాప్తే యస్మిన్ నామ న కిఞ్చన
ఇక్కడ ఒక గొప్ప, ఉదాత్తమైన ఫలితం ఏదీ నేను చూడటం లేదు; చేయాల్సింది ఇంకేదో పని మాత్రమే ఉంది, దాంట్లో నిజంగా ఏమీ ఉండదు.
భోగాద్ ఋతే కిమ్ అత్యన్తం స్యాద్ రమ్యమ్ అవినాశి చ । ఏతత్ సఞ్చిన్తయామ్య్ ఆశు దధ్యౌ మత్వేత్య్ అసౌ బడిః
భోగాన్ని తప్ప మరొకటి ఏముంటుంది? పూర్తిగా ఆనందదాయకంగా, నశించని దానిగా ఇంకేదైనా ఉందా? ఇలా ఆలోచిస్తూ బడిహి త్వరగా తాను నిర్ణయించుకున్నాడు.
అథాభ్యువాచాసురరాడ్ ఆ సంస్మృతమ్ ఇతి క్షణాత్ । ఆత్మన్య్ ఏవ మనస్య్ అర్థం సభ్రూభఙ్గం విమర్శయన్
అప్పుడు అసురుల రాజు తక్షణమే ఆ విషయాన్ని గుర్తుచేసుకుని, తన మనసులో ఆలోచిస్తూ, కనుబొమలు మడుస్తూ ఇలా అన్నాడు.
పురా కిలేహ భగవాన్ పృష్టో ఽభూత్ స విరోచనః । పితా మయాత్మతత్త్వజ్ఞో దృష్టలోకపరావరః
ఇక్కడ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు, ఆత్మతత్వాన్ని తెలిసిన, లోకాన్ని అంతా చూచిన నా తండ్రి విరోచనుడు, భగవంతుడిని అడిగాడని చెబుతారు.
యథా సకలదుఃఖానాం సుఖానాం చ మహామతే । యత్ర సర్వే భ్రమాశ్ శాన్తాః కో ఽసౌ సీమాన్త ఉచ్యతామ్
ఓ మహామతివంతుడా! అన్ని బాధలు, సుఖాలు, అన్ని మాయలు కూడా నిశ్చలమయ్యే ఆ పరిమితి ఎక్కడ ఉంది? ఆ హద్దు గురించి నాకు చెప్పు.
క్వోపశాన్తో మనోమోహః క్వాతీతాస్ సకలైషణాః । విరామరహితం కుత్ర తాత విశ్రమణం చిరమ్
మనస్సు మోహం ఎక్కడ శాంతిస్తుంది? అన్ని కోరికలు ఎక్కడ పూర్తిగా పోతాయి? తండ్రి, ఆ నిరంతర విశ్రాంతి ఎక్కడ దొరుకుతుంది?
కిం ప్రాప్యేహ సమస్తేభ్యః ప్రాప్తేభ్యస్ తృప్తిమాన్ పుమాన్ । కిం దృష్ట్వా దర్శనం భూయో న తాతోపకరోత్య్ అలమ్
ఈ లోకంలో లభించే అన్ని వస్తువుల్లో, ఏది పొందితే మనిషికి నిజమైన సంతృప్తి కలుగుతుంది? ఏది చూసిన తర్వాత, మళ్లీ ఇంకేదైనా చూడాలనే కోరిక మిగలదు?
అత్యన్తబహవో ఽప్య్ ఏతే భోగా హి న సుఖావహాః । క్షోభయన్తి మనో మోహే పాతయన్తి సతామ్ అపి
ఎన్ని రకాలైన అనుభవాలు ఉన్నా, అవి ఆనందాన్ని ఇవ్వవు; అవి మనసును మాయలో కలవరపరచి, మంచివారినీ తప్పుదారి పట్టిస్తాయి.
తత్ తాత వితతానన్దసున్దరం కిఞ్చిద్ ఏవ మే । తాదృక్ కథయ యత్రస్థశ్ చిరం విశ్రాన్తిమ్ ఏమ్య్ అహమ్
అందుకే తండ్రీ, పరమ ఆనందంతో నిండిన నిజమైన అందాన్ని నాకు చెప్పండి. దానిలో స్థిరంగా ఉండి, నేను శాశ్వత విశ్రాంతిని పొందాలనుకుంటున్నాను.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య పురా నిశాకరకరస్పర్ధాపరార్ధ్యోల్లసత్పుష్పాపూరకృతావగుణ్ఠనపటస్యోక్తం తలే తేన మే । పిత్రా స్వర్గహృతస్య సాగరతరోస్ సంరోపితస్యాజిరే స్ఫారాకారరసాయనాసవసమం మోహోపశాన్త్యై వచః
ఇలా విన్న తర్వాత, చంద్రకిరణాలకు పోటీగా ప్రకాశించే పుష్పాలతో నిండిన తలుపు కింద, స్వర్గాన్ని జయించిన నా తండ్రి సముద్రతీరంలో నాటిన వృక్షపు ప్రాంగణంలో, మాయను శాంతింపజేసే అమృతానికి సమానమైన మధురమైన మాటలు ఆయన పలికారు.
అస్తి పుత్రాతివితతో దేశో విపులకోటరః । త్రైలోక్యానాం సహస్రాణి యత్ర మాన్తి బహూన్య్ అపి
ఓ కుమారా, అక్కడ విస్తారమైన, లోతైన ఒక ప్రాంతం ఉంది. ఆ ప్రాంతంలో వేలాది లోకాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారు.
యత్ర నామ్భోధరా నాపి సాగరా వా న చాద్రయః । న వనాని న తీర్థాని న నద్యో న సరాంసి చ
అక్కడ మేఘాలు లేవు, సముద్రాలు లేవు, పర్వతాలు లేవు. అరణ్యాలు, తీర్థాలు, నదులు, సరస్సులు కూడా లేవు.
న మహీ నాపి చాకాశో న ద్యౌర్ నో పవనాదయః । న చన్ద్రార్కౌ న లోకేశా న దేవా న చ దానవాః
అక్కడ భూమి లేదు, ఆకాశం లేదు, స్వర్గం లేదు, గాలి వంటి వాటూ లేవు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, లోకపాలకులు, దేవతలు, దానవులు కూడా లేరు.
న భూతయక్షరక్షాంసి న గుల్మా న వనశ్రియః । న కాష్ఠతృణభూతాని స్థావరాణి చరాణి వా
అక్కడ భూతాలు, యక్షులు, రాక్షసులు లేరు. పొదలు, అడవి అందాలు లేవు. చెట్లు, గడ్డి, స్థావరాలు, జంతువులు కూడా లేవు.
నాపో న జ్వలనం నాశా నోర్ధ్వం నాధో న విష్టపమ్ । నాలోకో న తమో నాహం న హరీన్ద్రహరాదయః
ఇక్కడ నీరు లేదు, అగ్ని లేదు, దిక్కులు లేవు, పైకీ కిందకీ ఏదీ లేదు, లోకమూ లేదు, చీకటి లేదు, నేనూ లేను, హరి, ఇంద్రుడు, హరుడు మరియు ఇతరులూ లేరు.