దృష్ట్యా తు పారమార్థిక్యా పుత్ర సత్యం విచారయ । నేహ త్వం నైవ చేదం తే భ్రాన్తిమ్ అన్తః పరిత్యజ
బిడ్డా, పరమార్థ దృష్టితో నిజంగా పరిశీలించు. ఇక్కడ నీవూ లేవు, ఇది నీదీ కాదు. లోపల ఉన్న భ్రమను వదిలిపెట్టు.
అయం మృతో గతశ్ చాహమ్ ఇతీమా దృష్టయః పునః । స్వసఙ్కల్పోపతాపోత్థా దృశ్యన్తే న తు సత్యతః
"అతడు చనిపోయాడు, పోయాడు, నేను ఇదిగానూ ఉన్నాను" అనే భావనలు మన మనసులో మళ్లీ మళ్లీ వస్తుంటాయి. ఇవన్నీ మన ఊహల వల్లే కలుగుతాయి, కానీ నిజంగా ఇవి సత్యం కావు.
అజ్ఞానవిస్తీర్ణమరౌ విలోలైశ్ శుభాశుభస్పన్దమయైస్ తరఙ్గైః । స్వవాసనాతాపమరీచివారి పరిస్ఫురత్య్ ఏతద్ అనన్తరూపమ్
అజ్ఞానమనే విస్తారమైన ఎడారిలో, మన స్వభావపు కిరణాల వల్ల ఏర్పడే మంచినీ చెడ్డనీ భావాల అలలతో ఈ ప్రపంచం మెరిసిపోతూ మారుతూ కనిపిస్తుంది.
కః పితా కిం చ వా మిత్రం కా మాతా కే చ బన్ధవః । స్వబుద్ధ్యైవావధూయన్తే వాత్యయా జనపాంసవః
ఎవరు తండ్రి? ఎవరు స్నేహితుడు? ఎవరు తల్లి? ఎవరు బంధువులు? మన బుద్ధితో వీటన్నింటినీ గాలిలో ఎగిరిపోయే దుమ్ములా వదిలేస్తాం.
బన్ధుమిత్రసుతస్నేహద్వేషమోహదశామయః । స్వసఞ్జ్ఞామాత్రకేణైవ ప్రపఞ్చో ఽయం వితన్యతే
బంధువుల, స్నేహితుల, కుమారుల పట్ల ప్రేమ, ద్వేషం, మోహం — ఇవన్నీ మన స్వీయ భావన వల్లే ఈ లోకం అల్లబడింది.
బన్ధుత్వే భావితో బన్ధుః పరత్వే భావితః పరః । విషామృతదశేవైషా స్థితిర్ భావనిబన్ధనీ
మనసులో బంధుత్వాన్ని ఊహిస్తే, వాడు మన బంధువు అవుతాడు; పరాయితనాన్ని ఊహిస్తే, వాడు పరాయి అవుతాడు. ఈ స్థితి, మన ఊహలతో ఏర్పడినది, విషమూ అమృతంలా అనుభూతి ఇస్తుంది.
ఏకత్వే వర్తమానస్య సర్వగస్య కిలాత్మనః । అయం బన్ధుః పరశ్ చాయమ్ ఇత్య్ అసత్కలనా కుతః
అంతటా వ్యాపించి, ఎప్పుడూ ఉన్న ఆత్మకి 'ఇవాడు బంధువు, వాడు పరాయి' అనే తప్పుడు భావన ఎలా కలుగుతుంది?
రక్తమాంసాస్థిసఙ్ఘాతాద్ దేహాద్ ఏవాస్థిపఞ్జరాత్ । కో ఽహం స్యామ్ ఇతి చిత్తేన స్వయం పుత్ర విచారయ
రక్తం, మాంసం, ఎముకలతో కూడిన ఈ శరీరం, ఎముకల పంజరంలో ఉన్నదే. నేను ఎవరు? అని నీవు నీ మనసులో ఆలోచించు, నా కుమారా.
దృష్ట్యా తు పారమార్థిక్యా న కశ్చిత్ త్వం న చాప్య్ అహమ్ । మిథ్యాజ్ఞానమ్ ఇదం పుణ్యః పావనశ్ చేతి వల్గతి
నిజమైన దృష్టితో చూస్తే, నీవు లేవు, నేనూ లేను. 'ఇది పుణ్యం, ఇది పవిత్రం' అనే ఈ తప్పుడు జ్ఞానం అలా అలా తిరుగుతూ ఉంటుంది.
కస్ తే పితా కశ్ చ సుహృత్ కా మాతా కశ్ చ వా పరః । ఖస్యానన్తవిలాసస్య కిమ్ అస్వం కిం స్వమ్ ఉచ్యతామ్
నీకు ఎవరు తండ్రి? ఎవరు స్నేహితుడు? ఎవరు తల్లి? ఎవరు పరాయివాడు? ఈ అనంతమైన ఆకాశంలో, నీది కానిది ఏమిటి? నీదైనది ఏమిటి? చెప్పగలవా?
అసి చేత్ త్వం తద్ అన్యేషు యాతేషు బహుజన్మసు । యే బన్ధవో యే విభవాః కిం తాన్ అపి న శోచసి
నువ్వు నిజంగా నువ్వే అయితే, గత జన్మల్లో నీకు ఉన్న బంధువులు, సంపదలు పోయినప్పుడు, వాటికోసం నీవు బాధపడలేదా?
బభూవుస్ తే సుపుష్పాసు స్థలీషు మృగయోనిషు । బహవో బన్ధవో ధన్యాస్ తాన్ కథం నానుశోచసి
పువ్వులతో నిండిన పొలాల్లో, జంతువుల జన్మల్లో, నీకు ఎంతో మంది అదృష్టవంతులైన బంధువులు ఉన్నారు. వారికోసం నీవెందుకు బాధపడలేదు?
బభూవుస్ తే సపద్మాసు తటీష్వ్ అమ్బుధియోషితామ్ । హంసస్య బన్ధవో హంసాస్ తాన్ కథం నానుశోచసి
తామరలతో అలంకరించబడిన నదీ తీరాల్లో, జలస్త్రీల మధ్య, నువ్వు హంసగా ఉన్నప్పుడు, నీకు హంసలే బంధువులుగా ఉన్నారు. వారికోసం నీవెందుకు బాధపడలేదు?
బభూవుస్ తే లసత్పత్త్రాశ్ చిత్రాసు వనరాజిషు । బహవో బన్ధవో వృక్షాస్ తాన్ కథం నానుశోచసి
అనేక రంగుల అడవుల్లో మెరిసే ఆకులతో ఉన్న ఎన్నో చెట్లు నీకు స్నేహితులుగా ఉండేవి. వాటి కోసం నీవు ఎందుకు బాధపడటం లేదు?
బభూవుస్ తే మహాభ్రేషు శిఖరేషు మహీభృతామ్ । బహవో బన్ధవస్ సింహాస్ తాన్ కథం నానుశోచసి
పెద్ద పర్వతాల ఎత్తైన శిఖరాల్లో ఎన్నో సింహాలు నీకు స్నేహితులుగా ఉండేవి. వాటి కోసం నీవు ఎందుకు విచారించటం లేదు?
బభూవుస్ తే స్రవన్తీషు సరస్స్వ్ అమ్భోజినీషు చ । బహవో బన్ధవో మత్స్యాః కిం తాన్ అపి న శోచసి
పొర్లే నదుల్లో, సరస్సుల్లో, కమలాలతో నిండిన చెరువుల్లో ఎన్నో చేపలు నీకు స్నేహితులుగా ఉండేవి. వాటి కోసం కూడా నీవు ఎందుకు బాధపడటం లేదు?
బభూవిథ దశార్ణేషు కపిలో వనవానరః । రాజపుత్రస్ తుఖారేషు పుణ్డ్రేషు వనవాయసః
నీవు దశార్ణ దేశంలో ఒక గోధుమ రంగు అడవి కోతిగా, తుఖార దేశంలో రాజ కుమారుడిగా, పుండ్ర దేశంలో అడవి కాకిగా జన్మించావు.
హేహయేషు చ మాతఙ్గస్ త్రిగర్తేషు చ గర్దభః । సాల్వేషు సరమాపుత్రః పతత్రీ శవరద్రుమే
హేహయ దేశంలో నీవు ఏనుగవిగా, త్రిగర్తలో గాడిదగా, సాల్వలో సరమా కుమారుడిగా, శవర అరణ్యంలో పక్షిగా జన్మించావు.
విన్ధ్యాద్రౌ పిప్పలో భూత్వా ఘుణో భూత్వా మహావటే । మన్దరే మర్కటో భూత్వా విప్రాజ్ జాతో ఽసి కన్దరే
వింధ్య పర్వతంలో నీవు అరిటచెట్టు అయి, పెద్ద మర్రిచెట్టు లో పురుగు అయి, మందర పర్వతంలో కోతిగా, ఒక గుహలో బ్రాహ్మణునిగా పుట్టావు.
కోసలేషు ద్విజో భూత్వా భూత్వా వఙ్గేషు తిత్తిరిః । అశ్వో భూత్వా తుఖారేషు జాతస్ త్వం బ్రాహ్మణాద్ వనే
కోసల దేశంలో బ్రాహ్మణునిగా, వంగదేశంలో తిత్తిరిపక్షిగా, తుఖారంలో గుర్రంగా, అరణ్యంలో బ్రాహ్మణుని నుండి పుట్టినవాడివి.
యః కీటస్ తాలకన్దాన్తర్ దంశకో య ఉదుమ్బరే । యః ప్రాజికో విన్ధ్యవనే స త్వం పుత్ర మమానుజః
నీవు తాళకందంలో పురుగు, ఉదుంబర చెట్టులో కుట్టే పురుగు, వింధ్య అరణ్యంలో నెమలి అయినవాడివి. నా కుమారుడా, నీవే నా తమ్ముడు.
హిమవత్కన్దరాభూర్జతరుత్వగ్రన్ధ్రకోటరే । పిపీలకో యష్ షణ్ మాసాన్ సో ఽయం త్వమ్ అనుజో మమ
హిమాలయాలలోని ఒక గుహలో, భూర్జవృక్షపు తొక్కలోని చిలుకలో ఆరు నెలలు జీవించిన ఆ పిపీలిక నువ్వే, నా తమ్ముడవు.
సుహ్మసీమాన్తకుగ్రామగోమయే యశ్ చ వృశ్చికః । సార్ధం సంవత్సరం సాధో సో ఽయం త్వమ్ అనుజో మమ
సుహ్మ సీమ సరిహద్దులోని ఒక చిన్న గ్రామంలో, గోమయపు దిబ్బలో ఏడున్నర నెలలు జీవించిన ఆ చెడుపురుగు కూడా నువ్వే, నా తమ్ముడవు.
పులిన్దీస్తనపీఠేషు నిలీనం యేన కాననే । షట్పదేనేవ పద్మేషు సో ఽయం త్వమ్ అనుజో మమ
అడవిలోని ఒక పులిందీ స్తనాల దగ్గర దాగి ఉన్న ఆ తేనెటీగ, పద్మంలో దాగిన తేనెటీగలాగే, అది కూడా నువ్వే, నా తమ్ముడవు.
ఏతాస్వ్ అన్యాసు చాన్యాసు బహ్వీషు జనయోనిషు । జాతో ఽసి జమ్బుద్వీపే ఽస్మిన్ పురా శతసహస్రశః
ఇలాంటి ఎన్నో జన్మల్లో, ఇంకా అనేక రూపాల్లో, ఈ జంబూద్వీపంలో నువ్వు వందల వేలసార్లు పుట్టావు.
ఇత్థం తవాత్మనశ్ చైవ ప్రాక్తనం వాసనాక్రమమ్ । పశ్యామి సూక్ష్మయా బుద్ధ్యా సమ్యగ్దర్శనశుద్ధయా
ఇలా నీకు, నాకు గత జన్మలలో ఉన్న వాసనల పరంపరను, నిజమైన జ్ఞానంతో పరిశుద్ధమైన సూక్ష్మమైన బుద్ధితో నేను స్పష్టంగా చూస్తున్నాను.
మమాపి బహ్వ్యో బహుధా యోనయో మోహమన్థరాః । సమతీతాస్ స్మరామ్య్ అద్య తా జ్ఞానోదితయా దృశా
నాకూ ఎన్నో రకాల జన్మలు, మాయ వల్ల కలిగిన భ్రమతో, గడిచిపోయాయి. ఇప్పుడు జ్ఞానం వల్ల కలిగిన దృష్టితో వాటిని గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
త్రిగర్తేషు శుకో భూత్వా హంసో భూత్వా సరిత్తటే । పక్కణే వాయసో భూత్వా జాతో ఽహమ్ ఇహ కాననే
త్రిగర్తదేశంలో ఒక శుకపక్షిగా, నదీ తీరంలో హంసగా, పక్కణ పట్టణంలో కాకిగా ఉండి, చివరికి ఈ అడవిలో జన్మించాను.
భుక్త్వా పులిన్దతాం విన్ధ్యే కృత్వా వఙ్గేషు వృక్షతామ్ । ఉష్ట్రత్వమ్ అతివాహ్యాద్రౌ జాతో ఽహమ్ ఇహ కాననే
వింధ్యపర్వతంలో పులిందుడిగా, వంగదేశంలో ఒక చెట్టుగా, ఎత్తయిన కొండల్లో ఒంటెగా జీవించి, చివరికి ఈ అడవిలో జన్మించాను.
యశ్ చాతకో హిమగిరౌ యో రాజా పుణ్డ్రమణ్డలే । వ్యాఘ్రో యస్ సహ్యకుఞ్జేషు స ఏవేహ తవాగ్రజః
హిమాలయాల్లో చాతకపక్షిగా, పుండ్రదేశంలో రాజుగా, సహ్యపర్వతాల్లో పులిగా ఉన్నవాడే ఇప్పుడు నీ పెద్ద అన్నయ్యగా ఇక్కడ ఉన్నాడు.