సర్వాతీతపదాలమ్బీ పూర్ణేన్దుశిశిరాశయః । నోద్వేగీ న చ తుష్టాత్మా సంసారే నావసీదతి
అన్ని దాటి ఉన్న స్థితిని ఆధారంగా చేసుకుని, పూర్ణచంద్రునిలా చల్లని హృదయంతో, కలవరపడక, తృప్తి చెందక, ఈ లోకంలో ఎప్పుడూ దిగజారడు.
సర్వశత్రుషు మధ్యస్థో దయాదాక్షిణ్యసంయుతః । ప్రాప్తక్రమకరో ఽగ్ర్యాణాం సంసారే నావసీదతి
ప్రతి శత్రువుల మధ్య కూడా దయతో, దాతృత్వంతో ఉండి, సమయానుసారం ఏది చేయాలో అదే చేసే వాడు, ఈ సంసార సముద్రంలో మునిగిపోవడు.
నాభినన్దతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాఙ్క్షతి । మౌనస్థః ప్రకృతారమ్భీ సంసారే నావసీదతి
ఆయన ఆనందించడు, ద్వేషించడు, దుఃఖించడు, ఆశపడడు; మౌనంలో స్థిరంగా ఉండి, సహజంగా పనులు చేస్తూ, ఈ సంసారంలో మునిగిపోవడు.
పృష్టస్ సన్ ప్రకృతం వక్తా న పృష్టస్ స్థాణువత్ స్థితః । ఈహితానీహితైర్ ముక్తస్ సంసారే నావసీదతి
ఎవరైనా అడిగితే సరైన మాటలు చెబుతాడు; అడగనప్పుడు నిశ్చలంగా నిలబడతాడు; ప్రయత్నం ఉన్నా లేకున్నా అతడు బంధించబడడు, ఈ సంసారంలో మునిగిపోవడు.
సర్వస్యాభిమతం వక్తా చోదితః పేశలోక్తిమాన్ । ఆశయజ్ఞశ్ చ భూతానాం సంసారే నావసీదతి
ఎవరైనా ప్రేరేపిస్తే అందరికీ ఇష్టమైన మాటలు చెప్పగలడు, మృదువుగా మాట్లాడతాడు, ఇతరుల మనసు తెలుసుకుంటాడు; అలాంటి వాడు ఈ సంసారంలో మునిగిపోవడు.
యుక్తాయుక్తదశాగ్రస్తమ్ ఆశోపహతచేష్టితమ్ । జానాతి లోకవృత్తాన్తం కరకోటరబిల్వవత్
సరైనదీ, తప్పైనదీ కలిసిన స్థితిలో, ఆశ వల్ల చేతలు ఆగిపోయినవారి విషయాలు, ఒకవేళ కాకి గూడు లేదా బిల్వపండు లోపల ఏముందో తెలిసినట్టు, ఈ లోకంలో జరిగేవన్నీ అతడు తెలుసుకుంటాడు.
పరం పదమ్ ఉపారూఢో భఙ్గురాం జాగతీం స్థితిమ్ । అన్తశ్శీతలయా బుద్ధ్యా హసన్న్ ఇవ నిరీక్షతే
పరమ పదాన్ని చేరినవాడు, లోకం ఎంత నశ్వరమో, తన మనస్సు లోపల చల్లగా ఉండగా, చిరునవ్వుతో చూస్తున్నట్టు గమనిస్తాడు.
జితచిత్తా మహాత్మానో యే హి దృష్టపరావరాః । స్వభావ ఈదృశస్ తేషాం కథితస్ తవ రాఘవ
మనస్సును జయించిన మహాత్ములు, పైచేయి, దిగువ స్థితులు రెండూ చూచినవారు — వారి స్వభావం నీకు ఇలా వివరించాను రాఘవ.
వక్తుం వయం తు మూర్ఖాణామ్ అజితాత్మీయచేతసామ్ । భోగకర్దమమగ్నానాం న విద్మో ఽభిమతం మతమ్
కానీ, మనస్సును జయించని, అనుభవాల మట్టిలో మునిగిపోయిన మూర్ఖులకు ఏ మాట చెప్పాలి, వారికి ఏమి నచ్చుతుందో మేము చెప్పలేము.
తేషామ్ అభిమతా నార్యో హావభావవిభూషణాః । జ్వాలా నరకవహ్నీనాం యాస్ తాః కనకరోచిషః
వారు కోరుకునే ఆడవారు, హావభావాలతో అలంకరించబడి, బంగారు మెరుపులా కనిపించినా, అవే నరకాగ్నిలోని జ్వాలలవంటి వారు.
అనర్థగహనాశ్ చార్థా వ్యర్థార్థనకదర్థనాః । దిశన్తో దుఃఖసంరమ్భసహితా ఆహితాపదః
మనిషి వెంబడించే వస్తువులు దురదృష్టంతో నిండినవే. వ్యర్థమైన కోరికలు వెంబడించడం వల్ల ఫలితం లేని బాధలు మాత్రమే వస్తాయి. ఈ దిశలు అన్నీ బాధతో కలిసిపోయి, అపాయాలతో నిండిపోయినవే.
ఫలబన్ధీని కర్మాణి నానాచారమయాని చ । సుఖదుఃఖావపూర్ణాని తాని వక్తుం న శక్నుమః
ఫలితానికి బంధింపబడిన పనులు, ఎన్నో విధాలుగా జరిగే ఆచారాలతో కూడినవి, సుఖదుఃఖాలతో నిండినవి. వాటిని పూర్తిగా వివరించడాన్ని మనం చేయలేము.
పూర్ణాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య ధ్యేయత్యాగవిలాసినీమ్ । జీవన్ముక్తతయా స్వస్థో లోకే విహర రాఘవ
పూర్తిగా స్పష్టమైన దృష్టితో, ధ్యానం వదిలిపెట్టడంలో ఆనందిస్తూ, జీవన్ముక్తుడిగా, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంచుకుని, ఈ లోకంలో స్వేచ్ఛగా జీవించు రాఘవ.
అన్తస్ సన్త్యక్తసర్వాశో వీతరాగో వివాసనః । బహిస్ సర్వసమాచారో లోకే విహర రాఘవ
అంతరంగా అన్ని ఆశలను వదిలేసి, రాగం లేకుండా, ఏదీ నిషేధించకుండా, బయట మాత్రం అన్ని పనుల్లో పాల్గొంటూ, ఈ లోకంలో జీవించు రాఘవ.
ఉదారః పేశలాచారస్ సర్వాచారానువృత్తిమాన్ । అన్తస్ సర్వపరిత్యాగీ లోకే విహర రాఘవ
మంచి ప్రవర్తనతో, అందరికీ అనుకూలంగా, అన్ని ఆచారాలను పాటిస్తూ, కానీ లోపల మాత్రం అన్నిటినీ వదిలేసినవాడిగా, ఈ లోకంలో జీవించు రాఘవ.
ప్రవిచార్య దశాస్ సర్వా యద్ అతుచ్ఛతరం పదమ్ । తద్ ఏవ భావేనాలమ్బ్య లోకే విహర రాఘవ
అన్ని స్థితులను పరిశీలించి, వాటిలో అత్యంత తక్కువగా కనిపించేదాన్ని మనసులో ధృఢంగా పెట్టుకొని, ఈ లోకంలో జీవించు రాఘవ.
అన్తర్ నైరాశ్యమ్ ఆదాయ బహిర్ ఆశోన్ముఖేహితః । బహిస్ తప్తో ఽన్తర్ ఆశీతో లోకే విహర రాఘవ
లోపల ఆశలు లేకుండా ఉండి, బయట మాత్రం ఆశతో ఉన్నట్టు ప్రవర్తిస్తూ, బయట వేడిగా, లోపల చల్లగా, ఈ లోకంలో జీవించు రాఘవ.
బహిః కృత్రిమసంరమ్భో హృది సంరమ్భవర్జితః । కర్తా బహిర్ అకర్తాన్తర్ లోకే విహర రాఘవ
బయట చూపుగా శ్రమిస్తూ, హృదయంలో మాత్రం కలవరం లేకుండా ఉండు. లోకంలో నీవు చేసే పనుల్లో నీవే కర్తవనిపించు, కానీ లోపల మాత్రం ఏదీ నీ వల్ల జరుగుతుందని భావించకు. ఈ విధంగా లోకంలో సంచరించు రాఘవ.
జ్ఞాతవాన్ అసి సర్వేషాం భావానాం సత్యమ్ ఆన్తరమ్ । యథేచ్ఛసి తయా దృష్ట్యా లోకే విహర రాఘవ
ప్రపంచంలోని అన్ని భావాల నిజమైన అంతరార్థాన్ని నీవు తెలుసుకున్నావు. ఆ జ్ఞానంతో, నీకు నచ్చిన విధంగా ఈ లోకంలో జీవించు రాఘవ.
కృత్రిమోల్లాసహర్షస్థః కృత్రిమోద్వేగదూషణః । కృత్రిమారమ్భసంరమ్భో లోకే విహర రాఘవ
బయట చూపుగా సంతోషాన్ని, ఉల్లాసాన్ని అనుభవిస్తూ, చూపుగా కలిగే బాధలకు లోనవకుండా ఉండు. చూపుగా చేసే ప్రయత్నాలతో ఈ లోకంలో సంచరించు రాఘవ.
త్యక్తాహఙ్కృతిర్ ఆశ్వస్తమతిర్ ఆకాశశోభనః । అగృహీతకలఙ్కాఙ్కో లోకే విహర రాఘవ
అహంకారాన్ని వదిలి, మనస్సు ప్రశాంతంగా, ఆకాశంలా వెలిగుతూ, ఎలాంటి మలినపు గుర్తులు లేకుండా ఈ లోకంలో సంచరించు రాఘవ.
ఆశాపాశశతోన్ముక్తస్ సమస్ సర్వాసు వృత్తిషు । బహిః ప్రకృతకార్యస్థో లోకే విహర రాఘవ
రాఘవా, ఆశల బంధాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడై, అన్ని పరిస్థితుల్లో సమానంగా ఉండి, బయట ప్రాకృతిక పనుల్లో నిమగ్నుడై, ఈ లోకంలో స్వేచ్ఛగా సంచరించు.
న బన్ధో ఽస్తి న మోక్షో ఽస్తి దేహినః పరమార్థతః । మిథ్యేయమ్ ఇన్ద్రజాలశ్రీస్ సంసారపరివర్తనా
నిజంగా, శరీరధారికి బంధమూ లేదు, విమోచనమూ లేదు. ఈ సంసార మార్పులు మాయాజాలంలా అబద్ధంగా కనిపిస్తున్నాయి.
భ్రాన్తిమాత్రమ్ ఇదం మోహాజ్ జగద్ రాఘవ దృశ్యతే । జనితప్రత్యయం స్ఫారే జలం తీవ్రాతపే యథా
రాఘవా, ఈ జగత్తు మాయ వల్ల కలిగిన భ్రమ మాత్రమే. ఎండలో మిరాజ్లో నీళ్లు కనిపించడంలా, మన ఊహ వల్లే ఇది కనిపిస్తోంది.
అబద్ధస్యైకరూపస్య సర్వగస్యాత్మనః కథమ్ । బన్ధస్ స్యాత్ తదభావే తు మోక్షః కస్య విధీయతే
అబద్ధాలకు అతీతమైన, అన్ని చోట్లా ఒకే స్వరూపంగా ఉన్న ఆత్మకు బంధం ఎలా కలుగుతుంది? అలాంటప్పుడు విమోచనం ఎవరికోసం నిర్ణయించబడుతుంది?
అతత్త్వజ్ఞానజాతేయం సాంసారీ భ్రాన్తిర్ ఆతతా । తత్త్వజ్ఞానాత్ క్షయం యాతి రజ్జ్వామ్ ఇవ భుజఙ్గధీః
నిజమైన విషయాన్ని తెలియకపోవడం వల్లే ఈ లోకమయమైన మాయ కలుగుతుంది. నిజాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు, కట్టు మీద పాము ఉందని అనిపించిన భ్రమ ఎలా పోతుందో, అలాగే ఈ మాయ కూడా అంతమవుతుంది.
జ్ఞాతవాన్ అసి తత్త్వం స్వమ్ అనయా సూక్ష్మయా ధియా । జాతో ఽసి నిరహఙ్కారో వ్యోమవత్ తిష్ఠ నిర్మలః
ఈ సూక్ష్మమైన జ్ఞానంతో నీవు నీ అసలైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నావు. ఇప్పుడు అహంకారం లేని వాడవు. ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉండి పో.
నాసి చేత్ త్వం తద్ అఖిలాస్ సుహృద్బాన్ధవభావనాః । సన్త్యజాసత్స్వభావస్య కా నామ కిల భావనా
నీవు ఆ పరమసత్యం కాకపోతే, స్నేహితులు, బంధువుల గురించి కలిగే భావనలు అన్నీ వదిలేయాలి. అసలు లేనిది గురించి ఊహించడంలో ఏమి ప్రయోజనం ఉంది?
అసి చేత్ త్వం తద్ అత్యన్తసత్త్వవాన్ అనుమీయసే । ఇదమ్ప్రథమతాం ప్రాప్తః పరమాద్ అసి కారణాత్
నీవు ఆ పరమసత్యమే అయితే, నీవు అత్యంత సత్యస్వరూపుడవని గ్రహించవచ్చు. ఈ శ్రేష్ఠమైన స్థితిని పొందినవాడవు కాబట్టి, నీవే పరమమైనవాడవు.
భోగబన్ధుజగద్భావైః కర్మభిశ్ చ శుభాశూభైః । ఆత్మనో నాస్తి సమ్బన్ధః కిమ్ ఏనమ్ అనుశోచసి
ఆనందాలు, బంధువులు, ఈ లోకం, మంచిచెడుకార్యాలతో ఆత్మకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. అయితే నీవు వీటి గురించి ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?