ఏతేషాం ప్రథమః ప్రోతస్ తృష్ణయా బన్ధయోగ్యయా । శుద్ధతృష్ణాస్ త్రయస్ స్వచ్ఛా జీవన్ముక్తా విలాసినః
ఇవాటిలో మొదటి నిశ్చయం తృష్ణతో కూడినది, బంధానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. మిగతా మూడు పవిత్రమైన తృష్ణతో, స్వచ్ఛంగా జీవన్ముక్తుల ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాయి.
సర్వమ్ ఆత్మాహమ్ ఏవేతి నిశ్చయో యో మహామతే । తమ్ ఆదాయ విషాదాయ న భూయో యాతి తే మతిః
ఓ మహామతివంతుడా, 'ఈ ప్రపంచం అంతా నేనే' అనే నిశ్చయంతో ఉంటే, నీ మనస్సు ఇక మళ్లీ దుఃఖానికి లోనవదు.
తిర్యగ్ ఊర్ధ్వమ్ అధస్తాచ్ చ వ్యాపకో మహిమాత్మనః । సర్వమ్ ఆత్మేతి తేనాన్తర్ నిశ్చయేన న బధ్యసే
ఈ ఆత్మ యొక్క మహిమ అడ్డంగా, పైకి, కిందకి అన్నిచోట్ల వ్యాపించి ఉంటుంది. 'అన్నీ ఆత్మే' అనే నమ్మకంతో ఉంటే, నువ్వు లోపల ఏ బంధనానికీ గురి కావు.
శూన్యం ప్రకృతిమాయే చ బ్రహ్మ విజ్ఞానమ్ ఇత్య్ అపి । శివః పురుష ఈశేతి నిత్యమ్ ఆత్మైవ కథ్యతే
శూన్యం, ప్రకృతి, మాయ, బ్రహ్మం, జ్ఞానం, శివుడు, పురుషుడు, ఈశ్వరుడు—ఇవి అన్నీ ఎప్పుడూ ఆత్మే అని చెప్పబడతాయి.
సదా సర్వం సద్ ఏవేదం నేహ ద్విత్వాన్యతే క్వచిత్ । విద్యతే విద్యయా వ్యాప్తం జగన్ నేతరయాన్ధయా
ఈ లోకంలో ఎప్పుడూ అన్నీ ఒకటే; ఇక్కడ ఎక్కడా ద్వైతం లేదా వేరొకదనం లేదు. ఈ జగత్తు జ్ఞానంతో నిండిపోయి ఉంది, అజ్ఞానంతో కాదు.
ఆపాతాలమ్ అనన్తాత్మా పూరితో ఽమ్బుభిర్ అమ్బుధిః । ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం జగద్ ఆపూర్ణమ్ ఆత్మనా
అంబుధి అనగా సముద్రం అంతా, లోతైన పాతాళం వరకు నీటితో నిండిపోయినట్లే, ఈ జగత్తు బ్రహ్మ నుండి చిన్న గడ్డి వరకు అంతా పరమాత్మ స్వరూపంతో నిండిపోయి ఉంది.
ఋతం సర్వమ్ ఇదం నిత్యం నానృతం విద్యతే క్వచిత్ । వార్య్ ఏవ సకలో ఽమ్భోధిర్ న తరఙ్గాదయః పృథక్
ఈ సృష్టిలో ఉన్నదంతా నిజమే, శాశ్వతమే; ఎక్కడా అసత్యం లేదు. సముద్రం అంతా నీటే, అలలు మొదలైనవి నీటికి వేరయినవిగా లేవు.
పృథక్ కటకకేయూరనూపురాది న కాఞ్చనాత్ । భిన్నాస్ తరుతృణాకారకోటయశ్ చైవ నాత్మనః
వేర్వేరు కంకణాలు, కేయూరాలు, నూపురాలు మొదలైనవి బంగారానికి వేరుగా లేవు. అలాగే, అనేక రకాల చెట్లు, గడ్డి మొదలైనవి కూడా ఆత్మకు వేరుగా లేవు.
ద్వైతాద్వైతసముద్భేదైర్ జగన్నిర్మాణలీలయా । పరమాత్మమయీ శక్తిర్ అద్వైతైవ విజృమ్భతే
ద్వైతం, అద్వైతం అనే భేదాలతో జగత్తు సృష్టి లీల జరుగుతున్నా, ఆ పరమాత్మ స్వరూపమైన శక్తి ఎప్పుడూ ఒక్కటే, అద్వితీయమే ప్రబలంగా వెలుగుతుంది.
ఆత్మీయే పరకీయే చ సర్వస్మిన్న్ ఏవ సర్వదా । నష్టే వోపచితే కార్యే సుఖదుఃఖే గృహాణ మా
మనది, పరది అనే భావన లేకుండా, ఏ విషయములోనైనా, ఎప్పుడైనా, పోయినదైనా, వచ్చినదైనా, సుఖములోనైనా, దుఃఖములోనైనా — ఏదీ మనదని పట్టుకోకూడదు, ఏదీ మనకాదని వదిలిపెట్టకూడదు.
భావాద్వైతమ్ ఉపాశ్రిత్య సత్తాద్వైతమయాత్మకః । కర్మాద్వైతమ్ అనాదృత్య ద్వైతాద్వైతమయో భవ
ఉనికిలో ఏకత్వాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, ఆ స్థితిలో ఉండి, కార్యాలలో ఏకత్వాన్ని పట్టించుకోకుండా, ద్వైతం-అద్వైతం రెండింటి స్వభావముతో ఉండాలి.
భవభూమిషు భీమాసు భవభావనయానయా । మా పతోత్పాతపూర్ణాసు నదీష్వ్ అన్ధః కరీ యథా
ఈ భవనతో కూడిన భయంకరమైన జీవనప్రాంతాలలో, అపాయాలతో నిండిన నదుల్లోకి, అంధమైన ఏనుగు లాగా పడిపోవద్దు.
ద్విత్వం న సమ్భవతి సర్వగతే మహాత్మన్య్ ఆత్మన్య్ అథైక్యమ్ అపి చ ద్వితయోదితాత్మ । అద్వైతమ్ ఐక్యరహితం సతతోదితం చ సర్వం న కిఞ్చిద్ అపి చాహుర్ అతస్ స్వరూపమ్
అంతటా వ్యాపించిన పరమాత్మలో ద్వైతం కలుగదు; ద్వైతం వల్ల కలిగే ఏకత్వమూ ఉండదు. ఏకత్వం లేని అద్వైతమే ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తుంది. అందుకే, నిజమైన స్వరూపం ఏదీ కాదు అని చెప్పబడింది.
నైవాహమ్ అస్మి న చ నామ జగన్తి సన్తి సర్వం చ విద్యత ఇదం నను నిర్వికారమ్ । విజ్ఞానమాత్రమ్ అవభాసత ఏవ శాన్తం నాసన్ న సజ్ జగద్ అహం చ సదేతి విద్ధి
నేను లేను, పేరు కూడా లేదు, లోకాలు కూడా లేవు. ఇది అంతా ఒక్కటే — అవినాశి చైతన్యమే. అది నిత్యం ప్రశాంతంగా వెలిగిపోతుంది. ఈ లోకం నిజమైనదీ కాదు, అబద్ధమైనదీ కాదు, నేనూ లేను — ఇదే నిజమని తెలుసుకో.
పరమమ్ అమృతమ్ ఆద్యం భాసనం సర్వభాసామ్ అజమ్ అజరమ్ అచిన్త్యం నిష్క్రమం నిర్వికారమ్ । విగతకరణజాలమ్ జీవనం జీవశక్తేస్ సకలకలనహీనం కారణం కారణానామ్
అది పరమమైన అమృతం, అన్ని వెలుగులకు మూలమైన ప్రకాశం, పుట్టుక లేని, వృద్ధాప్యం లేని, ఊహించలేని, ఆది లేని, మార్పు లేని స్వరూపం. ఇంద్రియాల బంధనాల నుండి విముక్తమైనది, అన్ని ప్రాణులకు ప్రాణశక్తి, అన్ని కల్పనలకు అతీతమైనది, కారణాలకు కారణమైనది.
సతతమ్ ఉదితమ్ ఈశం వ్యాతతే చిత్ప్రకాశే స్థితమ్ అనుభవబీజం స్వాత్మభావోపదేశ్యమ్ । స్వదనమ్ అను చితో ఽన్తర్ బ్రహ్మ సర్వం సదైతత్ త్వమ్ అహమ్ అపి జగచ్ చేత్య్ అస్తు తే నిశ్చయో ఽన్తః
అది ఎప్పుడూ వెలిగే పరమేశ్వరుడు, చైతన్యప్రకాశాన్ని వ్యాపించి, అనుభూతికి విత్తనంగా నిలిచి, స్వరూపాన్ని బోధించే తత్వం. ఈ చైతన్యంలో అది రుచి చూసినప్పుడు, నీ మనస్సులో స్థిరంగా ఉంచుకో — బ్రహ్మమే అన్నీ, ఎప్పుడూ; నువ్వు, నేను, ఈ జగత్తు అన్నీ బ్రహ్మమే.
ముక్తాశయానాం మహతామ్ అహతానాం కుదృష్టిభిః । స్వభావో ఽయం మహాబాహో లీలయా చరతామ్ ఇహ
ఓ మహాబాహువా! whose మనస్సు విముక్తమై, హానికాలేని మహానుభావులు, వక్రదృష్టులు లేని వారు, ఈ లోకంలో లీలగా సంచరిస్తారు — ఇదే వారి సహజ స్వభావం.
విహరన్న్ అపి సంసారే జీవన్ముక్తమనా మునిః । ఆదిమధ్యాన్తవిరసా విహసఞ్ జాగతీర్ గతీః
ఈ లోకంలో జీవించుచూ, మనస్సు విముక్తమైన ముని, ఆది, మధ్య, అంత్యములేని ఈ లోక మార్గాలను నవ్వుతూ చూస్తాడు.
సర్వప్రకృతకార్యస్థో మధ్యస్థస్ సర్వవృత్తిషు । ధ్యేయం తం వాసనాత్యాగమ్ అవలమ్బ్య వ్యవస్థితః
ప్రకృతిసంబంధమైన అన్ని పనుల మధ్య ఉండి, ప్రతి కార్యంలో సమభావంతో ఉండే వాడు, అన్ని వాసనలను విడిచిపెట్టి స్థిరంగా ధ్యానించదగినవాడు.
సర్వత్ర విగతోద్వేగస్ సర్వార్థపరిపోషకః । వివేకోద్యానతుష్టాత్మా ప్రబోధోపవనే స్థితః
ఎక్కడైనా కలవరంలేని వాడు, సమస్త ప్రయోజనాలను పోషించేవాడు, వివేకమనే తోటలో ఆనందించే మనస్సుతో, జ్ఞానమనే వనంలో నిలిచివుంటాడు.
సర్వాతీతపదాలమ్బీ పూర్ణేన్దుశిశిరాశయః । నోద్వేగీ న చ తుష్టాత్మా సంసారే నావసీదతి
అన్ని దాటి ఉన్న స్థితిని ఆధారంగా చేసుకుని, పూర్ణచంద్రునిలా చల్లని హృదయంతో, కలవరపడక, తృప్తి చెందక, ఈ లోకంలో ఎప్పుడూ దిగజారడు.
సర్వశత్రుషు మధ్యస్థో దయాదాక్షిణ్యసంయుతః । ప్రాప్తక్రమకరో ఽగ్ర్యాణాం సంసారే నావసీదతి
ప్రతి శత్రువుల మధ్య కూడా దయతో, దాతృత్వంతో ఉండి, సమయానుసారం ఏది చేయాలో అదే చేసే వాడు, ఈ సంసార సముద్రంలో మునిగిపోవడు.
నాభినన్దతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాఙ్క్షతి । మౌనస్థః ప్రకృతారమ్భీ సంసారే నావసీదతి
ఆయన ఆనందించడు, ద్వేషించడు, దుఃఖించడు, ఆశపడడు; మౌనంలో స్థిరంగా ఉండి, సహజంగా పనులు చేస్తూ, ఈ సంసారంలో మునిగిపోవడు.
పృష్టస్ సన్ ప్రకృతం వక్తా న పృష్టస్ స్థాణువత్ స్థితః । ఈహితానీహితైర్ ముక్తస్ సంసారే నావసీదతి
ఎవరైనా అడిగితే సరైన మాటలు చెబుతాడు; అడగనప్పుడు నిశ్చలంగా నిలబడతాడు; ప్రయత్నం ఉన్నా లేకున్నా అతడు బంధించబడడు, ఈ సంసారంలో మునిగిపోవడు.
సర్వస్యాభిమతం వక్తా చోదితః పేశలోక్తిమాన్ । ఆశయజ్ఞశ్ చ భూతానాం సంసారే నావసీదతి
ఎవరైనా ప్రేరేపిస్తే అందరికీ ఇష్టమైన మాటలు చెప్పగలడు, మృదువుగా మాట్లాడతాడు, ఇతరుల మనసు తెలుసుకుంటాడు; అలాంటి వాడు ఈ సంసారంలో మునిగిపోవడు.
యుక్తాయుక్తదశాగ్రస్తమ్ ఆశోపహతచేష్టితమ్ । జానాతి లోకవృత్తాన్తం కరకోటరబిల్వవత్
సరైనదీ, తప్పైనదీ కలిసిన స్థితిలో, ఆశ వల్ల చేతలు ఆగిపోయినవారి విషయాలు, ఒకవేళ కాకి గూడు లేదా బిల్వపండు లోపల ఏముందో తెలిసినట్టు, ఈ లోకంలో జరిగేవన్నీ అతడు తెలుసుకుంటాడు.
పరం పదమ్ ఉపారూఢో భఙ్గురాం జాగతీం స్థితిమ్ । అన్తశ్శీతలయా బుద్ధ్యా హసన్న్ ఇవ నిరీక్షతే
పరమ పదాన్ని చేరినవాడు, లోకం ఎంత నశ్వరమో, తన మనస్సు లోపల చల్లగా ఉండగా, చిరునవ్వుతో చూస్తున్నట్టు గమనిస్తాడు.
జితచిత్తా మహాత్మానో యే హి దృష్టపరావరాః । స్వభావ ఈదృశస్ తేషాం కథితస్ తవ రాఘవ
మనస్సును జయించిన మహాత్ములు, పైచేయి, దిగువ స్థితులు రెండూ చూచినవారు — వారి స్వభావం నీకు ఇలా వివరించాను రాఘవ.
వక్తుం వయం తు మూర్ఖాణామ్ అజితాత్మీయచేతసామ్ । భోగకర్దమమగ్నానాం న విద్మో ఽభిమతం మతమ్
కానీ, మనస్సును జయించని, అనుభవాల మట్టిలో మునిగిపోయిన మూర్ఖులకు ఏ మాట చెప్పాలి, వారికి ఏమి నచ్చుతుందో మేము చెప్పలేము.
తేషామ్ అభిమతా నార్యో హావభావవిభూషణాః । జ్వాలా నరకవహ్నీనాం యాస్ తాః కనకరోచిషః
వారు కోరుకునే ఆడవారు, హావభావాలతో అలంకరించబడి, బంగారు మెరుపులా కనిపించినా, అవే నరకాగ్నిలోని జ్వాలలవంటి వారు.