ఇత్య్ ఉక్తే మునినాథేన సన్దేహవతి పార్థివే । ఖేదవత్య్ ఆస్థితే మౌనం కఞ్చిత్ కాలం ప్రతీక్షిణి
మహర్షి ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు సందేహంతో, మనసులో బాధతో, కొంతసేపు మౌనంగా ఉండి ఎదురుచూశాడు.
పరిఖిన్నాసు సర్వాసు రాజ్ఞీషు నృపసద్మసు । స్థితాసు సావధానాసు రామచేష్టాసు సర్వతః
అప్పటికి రాజభవనంలోని అన్ని రాణులు కలవరంతో ఉండగా, అందరూ రాముని ప్రవర్తనను జాగ్రత్తగా గమనించసాగారు.
ఏతస్మిన్న్ ఏవ కాలే తు విశ్వామిత్ర ఇతి శ్రుతః । మహర్షిర్ ఆగమద్ ద్రష్టుం తమ్ అయోధ్యాం నరాధిపమ్
అయితే, అదే సమయంలో, విశ్వామిత్రుడు అని పేరుగాంచిన మహర్షి, అయోధ్యా రాజును చూడటానికి అక్కడికి వచ్చాడు.
తస్య యజ్ఞో ఽథ రక్షోభిస్ తదా విలులుపే కిల । మాయావీర్యబలోన్మత్తైర్ ధర్మకామస్య ధీమతః
ఆ సమయంలో, ధర్మాన్ని కోరే, జ్ఞానవంతుడైన ఆ మహర్షి యజ్ఞాన్ని, మాయా, బలంతో మత్తులో ఉన్న రాక్షసులు భంగపరిచారు.
రక్షార్థం తస్య యజ్ఞస్య ద్రష్టుమ్ ఐచ్ఛత్ స పార్థివమ్ । న హి శక్తో హ్య్ అవిఘ్నేన తమ్ ఆప్తుం స మునిః క్రతుమ్
ఆ యజ్ఞాన్ని రక్షించడానికి, ఆ ఋషి రాజును చూడాలని ఆశించాడు. ఎందుకంటే, ఆ యజ్ఞాన్ని ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా పూర్తిచేయడం అతనికి సాధ్యపడలేదు.
తతస్ తేషాం వినాశార్థమ్ ఉద్యతస్ తపసాం నిధిః । విశ్వామిత్రో మహాతేజా అయోధ్యామ్ అభ్యయాత్ పురీమ్
ఆ తపస్సుతో నిండిన మహాతేజస్వి విశ్వామిత్రుడు, ఆ మునుల నాశనం కోసం ఉద్దేశ్యంతో, అయోధ్య నగరానికి వచ్చాడు.
స రాజ్ఞో దర్శనాకాఙ్క్షీ ద్వారాధ్యక్షాన్ ఉవాచ హ । శీఘ్రమ్ ఆఖ్యాత మాం ప్రాప్తం కౌశికం గాధినస్ సుతమ్
రాజును కలవాలని కోరుకున్న ఆయన, ద్వారపాలకులను ఇలా అడిగాడు: 'నేను గాధి కుమారుడైన కౌశికుడు వచ్చానని వెంటనే రాజుకు తెలియజేయండి.'
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా ద్వాస్స్థా రాజగృహం యయుః । సమ్భ్రాన్తమనసస్ సర్వే తేన వాక్యేన చోదితాః
ఆయన మాటలు విని, ఆ ద్వారపాలకులు అందరూ ఆ ఆజ్ఞతో మనసు కలవరపడి, రాజభవనానికి వెళ్లారు.
తే గత్వా రాజభవనం విశ్వామిత్రమ్ ఋషిం తతః । ప్రాప్తమ్ ఆవేదయామ్ ఆసుః ప్రతీహారపతిం తదా
వారు రాజభవనానికి వెళ్లి, అప్పుడు మహర్షి విశ్వామిత్రుడు వచ్చాడని ప్రధాన ద్వారపాలకునికి తెలియజేశారు.
అథాస్థానగతం భూపం రాజమణ్డలమాలితమ్ । సముపేత్య త్వరాయుక్తో యాష్టీకో ఽసౌ వ్యజిజ్ఞపత్
ఆ తరువాత, సభలో రాజమండలంతో కూడి కూర్చున్న రాజును ఆ ద్వారపాలకుడు త్వరగా చేరి సమాచారం ఇచ్చాడు.
దేవ ద్వారి మహాతేజా బాలభాస్కరభాస్వరః । జ్వాలారుణజటాజూటః పుమాఞ్ శ్రీమాన్ అవస్థితః
ప్రభూ, ద్వారంలో ఒక మహాతేజోవంతుడు, పసిప్రభ సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అగ్నివర్ణపు జటామండలంతో, మహిమాన్వితుడై నిలబడి ఉన్నాడు.
సచామరపతాకాఢ్యం సాశ్వేభపురుషాయుధమ్ । కృతవాంస్ తం ప్రదేశం యస్ తేజోభిః కీర్ణకాఞ్చనమ్
ఆయన అక్కడను చామరాలు, జెండాలు, కుదిరిన గుర్రాలు, ఏనుగులు, మనుషులు, ఆయుధాలతో అలంకరించి, తన తేజంతో ఆ ప్రదేశాన్ని బంగారంలా మెరిపించాడు.
వక్త్య్ అస్మాన్ ఆశు యాష్టీకా నివేదయత రాజని । విశ్వామిత్రో మునిః ప్రాప్త ఇత్య్ అనుద్ధతయా గిరా
మీరు వెంటనే వెళ్లి వినయంగా రాజుగారికి 'విశ్వామిత్రుడు మహర్షి వచ్చారు' అని తెలియజేయండి.
ఇతి యాష్టీకవచనమ్ ఆకర్ణ్య నృపసత్తమః । స సమన్త్రీ ససామన్తః ప్రోత్తస్థే హేమవిష్టరాత్
ఆ యాష్టీకుడు చెప్పిన మాటలు విని, మహారాజు తన మంత్రులతో, సామంతులతో కలిసి బంగారు ఆసనంమీద నుంచి లేచి నిలబడ్డాడు.
పదాతిర్ ఏవ మహతాం రాజ్ఞాం వృన్దేన పాలితః । వసిష్ఠవామదేవాభ్యాం సహ సామన్తసంస్తుతః
అతడు వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు తోడుగా, అనేక రాజుల బృందం మధ్యలో, సామంతులందరి ప్రశంసలతో కాలినడకన ముందుకు వెళ్లాడు.
జగామ తత్ర యత్రాసౌ విశ్వామిత్రో మహామునిః । దదర్శ మునిశార్దూలం ద్వారభూమావ్ అధిష్ఠితమ్
అతడు విశ్వామిత్రుడు అనే మహర్షి ఉన్న చోటికి వెళ్లి, మునులలో సింహుడైన ఆయనను ద్వారంలో నిలబడి ఉన్నట్లు చూశాడు.
కేనాపి కారణేనోర్వీతలమ్ అర్కమ్ ఇవాగతమ్ । బ్రాహ్మేణ తేజసాక్రాన్తం క్షాత్రేణ చ మహౌజసా
ఏదో ఒక కారణంతో, బ్రాహ్మణుడి తేజస్సు మరియు క్షత్రియుని మహా శక్తితో నిండినవాడిగా, ఆ వ్యక్తి భూమిపైకి సూర్యుడు వచ్చినట్టు వచ్చాడు.
జరాజరఢయా నిత్యం తపఃప్రసరరూక్షయా । జటావల్ల్యా వృతస్కన్ధం ససన్ధ్యాభ్రమ్ ఇవాచలమ్
తపస్సు వల్ల ఎప్పుడూ పొడిబారిన, వృద్ధాప్యంతో మరింత గడ్డిగా మారిన జటలు అతని భుజాలను చుట్టుకున్నాయి. అవి సంధ్యాకాల మేఘాలు పర్వతాన్ని ఆవరించినట్టు కనిపించేవి.
ఉపశాన్తం చ కాన్తం చ దీప్తమ్ అప్రతిఘం తథా । నిభృతం చోర్జితాకారం దధానం భాస్వరం వపుః
అతడు ప్రశాంతంగా, అందంగా, ప్రకాశవంతంగా, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా, నిశ్శబ్దంగా, గంభీరంగా, వెలుగు వెదజల్లే శరీరంతో కనిపించాడు.
పేశలేనాతిభీమేన ప్రసన్నేనాకులేన చ । గమ్భీరేణాతిపూర్ణేన తేజసా రఞ్జితప్రజమ్
అతని రూపం మృదువుగా, భయానకంగా, ప్రశాంతంగా, ఉత్సాహంగా ఉండి, లోతైన, అపూర్వమైన తేజస్సుతో ప్రజల మనసులను ఆకర్షించింది.
అనన్తజీవితదశాసఖీమ్ ఏకామ్ అనిన్దితామ్ । ధారయన్తం కరే శ్లక్ష్ణాం వీణామ్ అమ్లానమానసమ్
తన చేతిలో మృదువైన వీణను పట్టుకుని, మనస్సు ఎప్పుడూ వికసించునట్లుగా ఉండగా, అపరిమితమైన ఆయుష్షు అనే నిందలేని స్నేహితురాలితో కలిసి ఉన్నాడు.
కరుణాక్రాన్తచేతస్త్వాత్ ప్రసన్నమధురేక్షితైః । ఈక్షణైర్ అమృతేనేవ సంసిఞ్చన్తమ్ ఇమాః ప్రజాః
కరుణతో నిండిన హృదయంతో, ప్రసన్నమైన మధురమైన చూపులతో, తన చూపుతోనే ఈ ప్రజలపై అమృతాన్ని చల్లుతున్నట్టు కనిపించాడు.
సితాసితతతాపాఙ్గం ధవలప్రోన్నతభ్రువమ్ । ఆనన్దం చ భయం చాన్తః ప్రయచ్ఛన్తమ్ అవేక్షితుః
వెన్నెలలాంటి, చీకటి వంటి చూపులతో, తెల్లగా మెరిసే ఎత్తైన కనుబొమ్మలతో, తనను చూసినవారి హృదయాల్లో ఆనందాన్ని కూడా, భయాన్ని కూడా కలిగించాడు.
మునిమ్ ఆలోక్య భూపాలో దూరాద్ ఏవానతాకృతిః । ప్రణనామ గలన్మౌలిమణిమాలితభూతలమ్
ఆ మునిని దూరం నుంచే చూసిన రాజు, తన శరీరాన్ని వంచి, తలలోని రత్నమకుటం నేలపై తాకేలా నమస్కరించాడు.
మునిర్ అప్య్ అవనేర్ ఈశం భాస్వాన్ ఇవ శతక్రతుమ్ । తత్రాభివాదయాం చక్రే మధురోదారయా గిరా
ఆ ముని కూడా భూమి పాలకుని అక్కడ మధురంగా, ఉదారంగా పలికిన మాటలతో, సూర్యుడు ఇంద్రునికి నమస్కరించినట్లు, నమస్కరించాడు.
తతో వసిష్ఠప్రముఖాస్ సర్వ ఏవ ద్విజాతయః । స్వాగతాదిక్రమేణైనం పూజయామ్ ఆసుర్ ఆదృతాః
అప్పుడే వసిష్ఠుడు ముందుండి, అందరు ద్విజులు, అతనికి సాదరంగా స్వాగతం చెప్పి, గౌరవంగా ఆతిథ్యం చేశారు.
అశఙ్కితోపనీతేన భాస్వతా దర్శనేన తే । సాధో స్వనుగృహీతాస్ స్మో రవిణేవామ్బుజాకరాః
మీరు ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, ప్రకాశవంతంగా వచ్చి కనిపించడం వల్ల, మహానుభావా, మేము సూర్యుని వల్ల కమలాలు ఆనందపడినట్లు, మీ దయతో ధన్యులమయ్యాము.
యద్ అనాది యద్ అక్షుబ్ధం యద్ అపాయవివర్జితమ్ । తద్ ఆనన్దసుఖం ప్రాప్తా అద్య త్వద్దర్శనాన్ మునే
ఆది లేని, అశాంతి రాని, నాశనం లేని, ఆ ఆనందమైన సుఖాన్ని మేము ఈ రోజు మునివరా, మిమ్మల్ని దర్శించడం వల్ల పొందాము.
అద్య వర్తామహే నూనం ధర్మ్యాణాం ధురి ధర్మతః । భవదాగమనస్యేమే యద్ వయం లక్ష్యతాం గతాః
ఈ రోజు మనం ధర్మబద్ధమైనవారిలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నట్టు భావించబడుతున్నాం. ఎందుకంటే, మీ రాక వల్ల మనం ఇంత గౌరవం పొందగలిగాం.
ఏవం ప్రకథయన్తో ఽత్ర రాజానో ఽథ మహర్షయః । ఆసనేషు సభాస్థానమ్ ఆస్థాయ సముపావిశన్
ఇలా పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ, రాజులు మరియు మహర్షులు సభలోని తమ తమ ఆసనాల్లో కూర్చున్నారు.