ఇత్య్ ఉక్త్వా స భరద్వాజం పరమేష్ఠీ మమాశ్రమమ్ । అభ్యాగమత్ సమం తేన భరద్వాజేన భూతకృత్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, భరద్వాజునితో కలిసి సృష్టికర్త నా ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.
తూర్ణం సమ్పూజితో దేవస్ సో ఽర్ఘ్యపాద్యాదినా మయా । అవోచన్ మాం మహాసత్త్వస్ సర్వభూతహితే రతః
వేగంగా నేను ఆ దేవునికి పాద్యార్ఘ్యాదులతో సత్కారం చేశాను. అన్ని జీవుల మేలుకోసం ఎల్లప్పుడూ తపిస్తున్న ఆ మహాత్ముడు నాతో మాట్లాడాడు.
రామస్వభావకథనాద్ అస్మాద్ వరమునే త్వయా । నోద్యోగస్ సమ్పరిత్యాజ్య ఆ సమాప్తేర్ అనిన్దితాత్
ఓ మహర్షీ, రాముని స్వభావాన్ని వివరించడంలో, ఈ నిష్కళంకమైన పనిని పూర్తిచేసే వరకు నీవు నీ ప్రయత్నాన్ని ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.
జ్ఞాతేనానేన లోకో ఽయమ్ అస్మాత్ సంసారసఙ్కటాత్ । సముత్తరిష్యతి క్షిప్రం పోతేనేవాశు సాగరాత్
ఇది తెలుసుకుంటే, ఈ లోకం సంసార బంధనాల నుండి త్వరగా బయటపడుతుంది. అది సముద్రాన్ని పడవలో వేగంగా దాటి పోవడం లాంటిది.
వక్తుం తవైతమ్ ఏవార్థమ్ అహమ్ ఆగతవాన్ అయమ్ । కురు లోకహితార్థం త్వం శాస్త్రమ్ ఇత్య్ ఉక్తవాన్ అజః
ఈ విషయాన్ని నీకు చెప్పడానికే నేను వచ్చాను. నువ్వు లోకహితార్థంగా ఈ శాస్త్రాన్ని రచించు అని అజుడు అన్నాడు.
మమ పుణ్యాశ్రమాత్ తస్మాత్ క్షణాద్ అన్తర్ధిమ్ ఆగతః । ముహూర్తాద్ ఉద్యతః ప్రోచ్చైస్ తరఙ్గ ఇవ వారిణః
అతడు నా పవిత్ర ఆశ్రమం నుండి ఒక్క క్షణంలో కనిపించకుండా పోయాడు. నీటిలో నుంచి ఎగిసే అలలా, ఒక్క సేపులో పైకి లేచాడు.
తస్మిన్ ప్రయాతే భగవత్య్ అహం విస్మయమ్ ఆగతః । పునస్ తత్ర భరద్వాజమ్ అపృచ్ఛం స్వచ్ఛయా ధియా
ఆ మహానుభావుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది. అప్పుడు నేను స్పష్టమైన మనస్సుతో అక్కడే భరద్వాజుని మళ్లీ అడిగాను.
కిమ్ ఏతద్ బ్రహ్మణా ప్రోక్తమ్ భరద్వాజ వదాశు మే । ఇత్య్ ఉక్తేన పునః ప్రోక్తమ్ భరద్వాజేన మే ఽనఘ
భరద్వాజా, బ్రహ్మదేవుడు ఏమి చెప్పాడో నాకు త్వరగా చెప్పు అని అడిగాను. అప్పుడు, ఓ పాపరహితుడా, భరద్వాజుడు మళ్లీ నాకు ఇలా చెప్పాడు.
ఏతద్ ఉక్తమ్ భగవతా యథా రామాయణం కురు । సర్వలోకహితాయాశు సంసారార్ణవపోతకమ్
భగవంతుడు ఇలా చెప్పారు — 'రామాయణాన్ని అన్ని లోకాల మేలుకోసం, ఈ సంసారసముద్రాన్ని త్వరగా దాటే పడవలా రచించు' అని.
మహ్యం చ భగవన్ బ్రూహి కథం సంసారసఙ్కటే । రామో వ్యవహృతో ఽప్య్ అస్మిన్ భరతశ్ చ మహామనాః
ఓ మహానుభావా, ఈ సంసారబంధంలో రాముడు కూడా వ్యవహారాలలో ఉండి, భరతుడు కూడా మహోన్నతమైన మనస్సుతో ఎలా ప్రవర్తించారు? దయచేసి నాకు చెప్పు.
శత్రుఘ్నో లక్ష్మణశ్ చాపి సీతా చాపి యశస్వినీ । రామానుయాయినస్ తే వా మన్త్రిపుత్రా మహాధియః
శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడు, మహిమగల సీతాదేవి, అలాగే రాముని వెంట నడిచిన మంత్రిపుత్రులు — వీరు అందరూ ఎలా ఉన్నారు?
నిర్దుఃఖతాం కథం తే తు ప్రాప్తాస్ తద్ బ్రూహి మే స్ఫుటమ్ । తథైవాహం తరిష్యామి తతో జనతయా సహ
వారు బాధలన్నీ దాటి సుఖంగా ఎలా జీవించగలిగారు? దయచేసి నాకు స్పష్టంగా చెప్పు. అలా తెలిసిన తరువాత, నేనూ నా ప్రజలతో కలిసి ఆ మార్గాన్ని అనుసరిస్తాను.
భరద్వాజేన రాజేన్ద్ర యదేత్య్ ఉక్తో ఽస్మి సాదరమ్ । తదా కర్తుం విభోర్ ఆజ్ఞామ్ అహం వక్తుం ప్రవృత్తవాన్
భరద్వాజుడు, ఓ రాజా, 'అలా జరుగనీ' అని గౌరవంగా చెప్పినప్పుడు, ప్రభువు ఆజ్ఞను పాటించేందుకు నేను మాటలు ప్రారంభించాను.
శృణు వత్స భరద్వాజ యథాపృష్టం వదామి తే । శ్రుతేన యేన సమ్మోహమ్ అలం దూరీకరిష్యసి
విను కుమారుడా భరద్వాజా, నువ్వు అడిగినట్టు నేను చెప్పబోతున్నాను. ఇది వినగానే నీ మాయా భ్రమ పూర్తిగా తొలగిపోతుంది.
తథా వ్యవహర ప్రాజ్ఞ యథా వ్యవహృతస్ సుఖీ । సర్వాసంసక్తయా బుద్ధ్యా రామో రాజీవలోచనః
అందువల్ల, నీవు కూడా అన్ని విషయాలలో అనాసక్తమైన మనస్సుతో, పద్మపాత్రం వంటి కన్నులు కలిగిన రాముడు చేసినట్లే, జ్ఞానంతో వ్యవహరించు. అప్పుడు నీవు సుఖంగా ఉంటావు.
లక్ష్మణో భరతశ్ చైవ శత్రుఘ్నశ్ చ మహామనాః । కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ సీతా దశరథస్ తథా
అలాగే లక్ష్మణుడు, భరతుడు, మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుడు, కౌసల్యా, సుమిత్రా, సీతా మరియు దశరథుడు కూడా ఉన్నారు.
కృతాస్థశ్ చావిరోధశ్ చ బోధపారమ్ ఉపాగతః । వసిష్ఠో వామదేవశ్ చ మన్త్రిణో ఽష్టౌ తథేతరే
దృఢమైన స్థిరతను, ఎవ్వరితోనూ విరోధం లేకుండా, పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందిన వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, ఇంకా ఎనిమిది మంది మంత్రులు కూడా ఉన్నారు.
ఘృష్టిర్ వికున్తో భామశ్ చ సత్యవర్ధన ఏవ చ । విభీషణస్ సుషేణశ్ చ హనుమాన్ ఇన్ద్రజిత్ తథా
ఘృష్ఠి, వికుంఠుడు, భాముడు, సత్యవర్ధనుడు, విభీషణుడు, సుషేణుడు, హనుమంతుడు, అలాగే ఇంద్రజిత్ కూడా ఉన్నారు.
ఏతే ఽష్టావింశతిః ప్రోక్తాస్ సమనీరాగచేతసః । జీవన్ముక్తా మహాత్మానో యథాప్రాప్తానువర్తినః
ఈ ఇరవై ఎనిమిది మంది, ఎవరి మనస్సులో కూడా ఆసక్తి లేకుండా, వచ్చినదాన్ని అంగీకరిస్తూ, నిజమైన జ్ఞానంతో జీవిస్తూ, మహాత్ములుగా, బ్రతికుండగానే విముక్తులయ్యారని చెప్పబడింది.
ఏభిర్ యథా హృతం దత్తం గృహీతమ్ ఉషితం స్మృతమ్ । తథా చేద్ వర్తసే పుత్ర ముక్త ఏవాసి సఙ్కటాత్
బిడ్డా, నీవు కూడా వాళ్లలా, ఇచ్చినా, తీసుకున్నా, ఎక్కడ ఉన్నా, ఏది గుర్తు చేసుకున్నా, మనసులో ఆసక్తి లేకుండా జీవిస్తే, నీవు నిజంగా బాధలన్నీ దాటి విముక్తుడవవు.
అపారసంసారసముద్రపాతీ లబ్ధ్వా పరాం యుక్తిమ్ ఉదారసత్త్వః । న శోకమ్ ఆయాతి న దైన్యమ్ ఏతి గతజ్వరస్ తిష్ఠతి నిత్యతృప్తః
ఎవరైనా ఉదారమైన మనస్సుతో ఈ అపారమైన సంసార సముద్రాన్ని దాటి, పరమమైన ఆత్మ నియమాన్ని పొందితే, వారికి ఇక దుఃఖం ఉండదు, నిరాశ రాదు, వ్యధలు దూరమై, ఎప్పుడూ తృప్తిగా ఉంటారు.
జీవన్ముక్తస్థితిం బ్రహ్మన్ కృత్వా రాఘవమ్ ఆదితః । క్రమాత్ కథయ మే నిత్యం భవిష్యామి సుఖీ యథా
బ్రహ్మన్, రాఘవునికి మొదటి నుంచీ ఏర్పడిన జీవన్ముక్త స్థితిని, దశలవారీగా నాకు వివరించు. అలా తెలుసుకుంటే నేను ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉండగలను.
భ్రమస్య జాగతస్యాస్య జాతస్యాకాశవర్ణవత్ । అపునస్స్మరణం మన్యే సాధో విస్మరణం వరమ్
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, ఈ లోకమంతా కల్పనగా, ఆకాశానికి రంగు లేకపోయినట్టే, అసలే రంగులేని మాయగా పుట్టింది. దీన్ని మళ్లీ మరిచిపోవడం, గుర్తు పెట్టుకోవడం కన్నా మంచిదని నేను భావిస్తున్నాను.
దృశ్యాత్యన్తాభావబోధం వినా తన్ నానుభూయతే । కదాచిత్ కేనచిన్ నామ స బోధో ఽన్విష్యతామ్ అతః
మనకు కనబడే ఈ ప్రపంచం అసలు లేదు అనే జ్ఞానం లేకుండా, దాన్ని నిజంగా అనుభవించలేం. అందుకే ఎప్పుడైనా ఎవరో ఆ జ్ఞానాన్ని వెతకాలి.
స చేహ సమ్భవత్య్ ఏవ తదర్థమ్ ఇదమ్ ఆతతమ్ । శాస్త్రమ్ ఆకర్ణయసి చేత్ తత్త్వం ప్రాప్నోషి నాన్యథా
ఆ జ్ఞానం ఇక్కడ సాధ్యమైతే, దానికోసమే ఈ శాస్త్రాన్ని వివరించాము. నీవు దీన్ని శ్రద్ధగా వినితే నిజమైన తత్వాన్ని పొందగలవు, లేనిపక్షంలో కాదు.
జగద్భ్రమో ఽయం దృశ్యో ఽపి నాస్త్య్ ఏవేత్య్ అనుభూయతే । వర్ణో వ్యోమ్న ఇవాఖేదాద్ విచారేణామునానఘ
ఈ లోకమంతా మనకు కనబడుతున్నా, నిజానికి అది లేదు అని అనుభవంలోకి వస్తుంది. పాపరహితుడా, ఈ విచారణ వల్ల అది ఆకాశంలో రంగు లయమైనట్టు అంతరించిపోతుంది.
దృశ్యం నాస్తీతి బోధేన మనసో దృశ్యమార్జనమ్ । సమ్పన్నం చేత్ తద్ ఉత్పన్నా పరా నిర్వాణనిర్వృతిః
దృష్టమై ఉన్నదన్న భావన పోయినప్పుడు, మనసు దృష్ట విషయాల మీద ఉన్న ఆకర్షణను వదిలిపెడుతుంది. అప్పుడు పరమమైన నిర్వాణ ఆనందం కలుగుతుంది.
అన్యథా శాస్త్రగర్తేషు లుఠతాం భవతామ్ ఇహ । భవత్య్ అకృత్రిమజ్ఞానా కల్పైర్ అపి న నిర్వృతిః
ఇంకా, గ్రంథాల గుళ్ళలో తిరుగుతూ ఉండేవారికి సహజమైన జ్ఞానం రాదు, ఎన్నో యుగాలు గడిచినా విముక్తి కలగదు.
పరిత్యాగో వాసనాయా ఉత్తమో మోక్ష ఉచ్యతే । బ్రహ్మన్ స ఏష విమలక్రమో జ్ఞానప్రకాశకః
వాసనలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టడమే అత్యుత్తమ మోక్షమని అంటారు. ఓ బ్రహ్మన్, ఇదే పవిత్రమైన మార్గం, ఇది జ్ఞానాన్ని వెలుగులోకి తీసుకువస్తుంది.
క్షీణాయాం వాసనాయాం తు మనో గలతి సత్వరమ్ । క్షీణాయాం శీతసన్తత్యాం బ్రహ్మన్ హిమకణో యథా
వాసనలు పూర్తిగా తగ్గిపోయినప్పుడు, మనసు త్వరగా కరిగిపోతుంది. ఓ బ్రహ్మన్, చలిగాలి ఆగిపోయినప్పుడు మంచు తుంపర ఎలా కరిగిపోతుందో అలాగే.