యోగవాసిష్ఠః

अहम् बद्धो विमुक्तस् स्याम् इति यस्यास्ति निश्चयः । नात्यन्ततज्ज्ञो नातज्ज्ञस् सो ऽस्मिञ् शास्त्रे ऽधिकारवान्

నేను బంధించబడ్డవాడిని, నేను విముక్తుడవుతాను అని దృఢంగా నమ్మే వాడికి, అన్యథా పూర్తిగా తెలియని వాడికీ, పూర్తిగా తెలిసిన వాడికీ కాకుండా, ఈ శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి అర్హత ఉంటుంది.

कथोपायान् विचार्यादौ मोक्षोपायान् इमान् अथ । यो विचारयति प्राज्ञो न स भूयो ऽभिजायते

ప్రారంభంలోనే ఈ మోక్ష మార్గాలను, విముక్తికి దారి చూపే ఉపాయాలను పరిశీలించే జ్ఞాని, మరలా జన్మించడు.

अस्मिन् रामायणे नाम कथोपायान् महाफलान् । एतांस् तु प्रथमं कृत्वा पुराहम् अरिमर्दन

ఈ రామాయణం అనే గ్రంథంలో, ఓ శత్రునాశక రామా, మోక్షానికి దారితీసే ఫలప్రదమైన కథలను ముందుగా నేను వివరించాను.

शिष्यायास्मै विनीताय भरद्वाजाय धीमते । एकाग्रो दत्तवान् रम्यान् मणीन् अब्धिर् इवार्थिने

వినయంతో కూడిన, మేధావి అయిన భరద్వాజునికి, సముద్రం తనకోసం కోరినవానికి మణులను ఇచ్చినట్టు, గురువు ఏకాగ్రతతో ఈ మధురమైన మణులను ఇచ్చాడు.

तत एते कथोपाया भरद्वाजेन धीमता । कस्मिंश्चिन् मेरुगहने ब्रह्मणो ऽग्र उदाहृताः

తర్వాత, ఈ కథలను, ముక్తికి మార్గమయ్యే ఉపాయాలను, ధీమంతుడు అయిన భరద్వాజుడు, బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో, మేరు పర్వతంలోని ఒక గుహలో చెప్పాడు.

अथास्य तुष्टो भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः । वरं पुत्र गृहाणेति समुवाच महाशयः

అప్పుడు సంతృప్తిచెందిన లోకపితామహుడు అయిన భగవంతుడు బ్రహ్మ, గొప్ప దయతో, "బిడ్డా, నీకు కావలసిన వరం కోరుకో" అని అన్నాడు.

भगवन् भूतभव्येश वरो ऽयं मे ऽद्य रोचते । येनेयं जनता दुःखान् मुच्यते तद् उदाहर

ప్రభూ! భూతభవ్యాధిపతి! ఈ రోజు నాకు ఈ వరమే ఇష్టం: ఈ జనులు బాధల నుంచి విముక్తి పొందే మార్గాన్ని మీరు చెప్పండి.

गुरुं वाल्मीकिम् अत्राशु प्रार्थयस्व प्रयत्नतः । तेनेदं यत् समारब्धं रामायणम् अनिन्दितम्

ఇక్కడ వాల్మీకి మహర్షిని శ్రద్ధగా కలిసి, ఆయనను మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించు. ఆయన చేత ఈ నిందలేని రామాయణం రచించబడింది.

तस्मिञ् ज्ञाते नरो मोहात् समग्रात् सन्तरिष्यति । सेतुनेवाम्बुधेः पारम् अपारगुणशालिना

ఈ రహస్యాన్ని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు మాయలో ఉన్నా కూడా, సముద్రాన్ని దాటి పోయే వంతెనలా, అన్ని కష్టాలను సులభంగా దాటి వెళ్ళగలరు.

इत्य् उक्त्वा स भरद्वाजं परमेष्ठी ममाश्रमम् । अभ्यागमत् समं तेन भरद्वाजेन भूतकृत्

ఇలా చెప్పిన తరువాత, భరద్వాజునితో కలిసి సృష్టికర్త నా ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.

तूर्णं सम्पूजितो देवस् सो ऽर्घ्यपाद्यादिना मया । अवोचन् मां महासत्त्वस् सर्वभूतहिते रतः

వేగంగా నేను ఆ దేవునికి పాద్యార్ఘ్యాదులతో సత్కారం చేశాను. అన్ని జీవుల మేలుకోసం ఎల్లప్పుడూ తపిస్తున్న ఆ మహాత్ముడు నాతో మాట్లాడాడు.

रामस्वभावकथनाद् अस्माद् वरमुने त्वया । नोद्योगस् सम्परित्याज्य आ समाप्तेर् अनिन्दितात्

ఓ మహర్షీ, రాముని స్వభావాన్ని వివరించడంలో, ఈ నిష్కళంకమైన పనిని పూర్తిచేసే వరకు నీవు నీ ప్రయత్నాన్ని ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.

ज्ञातेनानेन लोको ऽयम् अस्मात् संसारसङ्कटात् । समुत्तरिष्यति क्षिप्रं पोतेनेवाशु सागरात्

ఇది తెలుసుకుంటే, ఈ లోకం సంసార బంధనాల నుండి త్వరగా బయటపడుతుంది. అది సముద్రాన్ని పడవలో వేగంగా దాటి పోవడం లాంటిది.

वक्तुं तवैतम् एवार्थम् अहम् आगतवान् अयम् । कुरु लोकहितार्थं त्वं शास्त्रम् इत्य् उक्तवान् अजः

ఈ విషయాన్ని నీకు చెప్పడానికే నేను వచ్చాను. నువ్వు లోకహితార్థంగా ఈ శాస్త్రాన్ని రచించు అని అజుడు అన్నాడు.

मम पुण्याश्रमात् तस्मात् क्षणाद् अन्तर्धिम् आगतः । मुहूर्ताद् उद्यतः प्रोच्चैस् तरङ्ग इव वारिणः

అతడు నా పవిత్ర ఆశ్రమం నుండి ఒక్క క్షణంలో కనిపించకుండా పోయాడు. నీటిలో నుంచి ఎగిసే అలలా, ఒక్క సేపులో పైకి లేచాడు.

तस्मिन् प्रयाते भगवत्य् अहं विस्मयम् आगतः । पुनस् तत्र भरद्वाजम् अपृच्छं स्वच्छया धिया

ఆ మహానుభావుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది. అప్పుడు నేను స్పష్టమైన మనస్సుతో అక్కడే భరద్వాజుని మళ్లీ అడిగాను.

किम् एतद् ब्रह्मणा प्रोक्तम् भरद्वाज वदाशु मे । इत्य् उक्तेन पुनः प्रोक्तम् भरद्वाजेन मे ऽनघ

భరద్వాజా, బ్రహ్మదేవుడు ఏమి చెప్పాడో నాకు త్వరగా చెప్పు అని అడిగాను. అప్పుడు, ఓ పాపరహితుడా, భరద్వాజుడు మళ్లీ నాకు ఇలా చెప్పాడు.

एतद् उक्तम् भगवता यथा रामायणं कुरु । सर्वलोकहितायाशु संसारार्णवपोतकम्

భగవంతుడు ఇలా చెప్పారు — 'రామాయణాన్ని అన్ని లోకాల మేలుకోసం, ఈ సంసారసముద్రాన్ని త్వరగా దాటే పడవలా రచించు' అని.

मह्यं च भगवन् ब्रूहि कथं संसारसङ्कटे । रामो व्यवहृतो ऽप्य् अस्मिन् भरतश् च महामनाः

ఓ మహానుభావా, ఈ సంసారబంధంలో రాముడు కూడా వ్యవహారాలలో ఉండి, భరతుడు కూడా మహోన్నతమైన మనస్సుతో ఎలా ప్రవర్తించారు? దయచేసి నాకు చెప్పు.

शत्रुघ्नो लक्ष्मणश् चापि सीता चापि यशस्विनी । रामानुयायिनस् ते वा मन्त्रिपुत्रा महाधियः

శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడు, మహిమగల సీతాదేవి, అలాగే రాముని వెంట నడిచిన మంత్రిపుత్రులు — వీరు అందరూ ఎలా ఉన్నారు?

निर्दुःखतां कथं ते तु प्राप्तास् तद् ब्रूहि मे स्फुटम् । तथैवाहं तरिष्यामि ततो जनतया सह

వారు బాధలన్నీ దాటి సుఖంగా ఎలా జీవించగలిగారు? దయచేసి నాకు స్పష్టంగా చెప్పు. అలా తెలిసిన తరువాత, నేనూ నా ప్రజలతో కలిసి ఆ మార్గాన్ని అనుసరిస్తాను.

भरद्वाजेन राजेन्द्र यदेत्य् उक्तो ऽस्मि सादरम् । तदा कर्तुं विभोर् आज्ञाम् अहं वक्तुं प्रवृत्तवान्

భరద్వాజుడు, ఓ రాజా, 'అలా జరుగనీ' అని గౌరవంగా చెప్పినప్పుడు, ప్రభువు ఆజ్ఞను పాటించేందుకు నేను మాటలు ప్రారంభించాను.

शृणु वत्स भरद्वाज यथापृष्टं वदामि ते । श्रुतेन येन सम्मोहम् अलं दूरीकरिष्यसि

విను కుమారుడా భరద్వాజా, నువ్వు అడిగినట్టు నేను చెప్పబోతున్నాను. ఇది వినగానే నీ మాయా భ్రమ పూర్తిగా తొలగిపోతుంది.

तथा व्यवहर प्राज्ञ यथा व्यवहृतस् सुखी । सर्वासंसक्तया बुद्ध्या रामो राजीवलोचनः

అందువల్ల, నీవు కూడా అన్ని విషయాలలో అనాసక్తమైన మనస్సుతో, పద్మపాత్రం వంటి కన్నులు కలిగిన రాముడు చేసినట్లే, జ్ఞానంతో వ్యవహరించు. అప్పుడు నీవు సుఖంగా ఉంటావు.

लक्ष्मणो भरतश् चैव शत्रुघ्नश् च महामनाः । कौसल्या च सुमित्रा च सीता दशरथस् तथा

అలాగే లక్ష్మణుడు, భరతుడు, మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుడు, కౌసల్యా, సుమిత్రా, సీతా మరియు దశరథుడు కూడా ఉన్నారు.

कृतास्थश् चाविरोधश् च बोधपारम् उपागतः । वसिष्ठो वामदेवश् च मन्त्रिणो ऽष्टौ तथेतरे

దృఢమైన స్థిరతను, ఎవ్వరితోనూ విరోధం లేకుండా, పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందిన వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, ఇంకా ఎనిమిది మంది మంత్రులు కూడా ఉన్నారు.

घृष्टिर् विकुन्तो भामश् च सत्यवर्धन एव च । विभीषणस् सुषेणश् च हनुमान् इन्द्रजित् तथा

ఘృష్ఠి, వికుంఠుడు, భాముడు, సత్యవర్ధనుడు, విభీషణుడు, సుషేణుడు, హనుమంతుడు, అలాగే ఇంద్రజిత్ కూడా ఉన్నారు.

एते ऽष्टाविंशतिः प्रोक्तास् समनीरागचेतसः । जीवन्मुक्ता महात्मानो यथाप्राप्तानुवर्तिनः

ఈ ఇరవై ఎనిమిది మంది, ఎవరి మనస్సులో కూడా ఆసక్తి లేకుండా, వచ్చినదాన్ని అంగీకరిస్తూ, నిజమైన జ్ఞానంతో జీవిస్తూ, మహాత్ములుగా, బ్రతికుండగానే విముక్తులయ్యారని చెప్పబడింది.

एभिर् यथा हृतं दत्तं गृहीतम् उषितं स्मृतम् । तथा चेद् वर्तसे पुत्र मुक्त एवासि सङ्कटात्

బిడ్డా, నీవు కూడా వాళ్లలా, ఇచ్చినా, తీసుకున్నా, ఎక్కడ ఉన్నా, ఏది గుర్తు చేసుకున్నా, మనసులో ఆసక్తి లేకుండా జీవిస్తే, నీవు నిజంగా బాధలన్నీ దాటి విముక్తుడవవు.