ఒకప్పుడు, రాజు జనకుడు గాఢ నిద్రలో ఉన్న రాజు వలె, అన్ని విషయాల పట్ల ఉన్న అన్ని భావనలు పూర్తిగా శాంతించిపోయాయి. అతను భవిష్యత్తును గురించి ఆలోచించడు, గతాన్ని గురించి తలపోకూడదు; ఆయన కేవలం ప్రస్తుత క్షణంలో నవ్వుతూ స్థితిపరుడై ఉంటాడు. హృదయములో పద్మాక్షుడైన రామా! జనకుడు సాధించవలసినదంతా తన స్వంత వివేకంతోనే సాధించాడు, ఇతర కోరికల ద్వారా కాదు. మనిషి తన మనస్సుతో విచారించే స్థితి inquiry యొక్క పరాకాష్ట వరకు మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ పరమస్థితి ఉపదేశకుని ద్వారా కాదు, గ్రంథార్థం ద్వారా కాదు, పుణ్యఫలముల వలన కూడా కాదు; అది సత్సంగతితో, మనస్సు లోతైన పరిశీలనతో కలుగుతుంది. రామా! ఆ స్థితి నిజాయితీ, స్వాభావికమైన, హృదయపూర్వకమైన స్వంత జ్ఞానంతోనే సిద్ధిస్తుంది; ఇతర నామముల ద్వారా గాని, క్రియల ద్వారా గాని కాదు. యావత్కాలం జ్ఞానాగ్ని ప్రకాశిస్తుంటే, గత, భవిష్యత్తులను పరిశీలిస్తూ ఉండగా, అజ్ఞానాంధకారం అతన్ని ఎప్పుడూ వెంటాడదు. రామా! దుఃఖ తరంగాలతో కూడిన దురిత సముద్రాన్ని జ్ఞానమే దాటించగలదు, నీవు క్షమశీలుడవు కాబట్టి, అది పడవను వలె సముద్రాన్ని దాటించగలదు. అవివేకులైనవారు, జ్ఞానం లేనివారు, చిన్నపాటి దుర్ఘటనకే కూలిపోతారు, గాలి కొట్టిన రేకుల వలె. బంధువులు లేకపోయినా, గ్రంథములు లేకపోయినా, సహాయకులు లేకపోయినా, జ్ఞాని ఈ సంసారసాగరాన్ని పడవ వలె దాటి వెళతాడు. సహాయం లేకపోయినా, జ్ఞాని తన కార్యసిద్ధిని సాధిస్తాడు; కానీ అవివేకి, ముఖ్యమైనది పొందినప్పటికీ దానిని కోల్పోతాడు. మొదట జ్ఞానాన్ని, శాస్త్రాలూ, సత్సంగతిలో అభ్యసించాలి; అది విత్తనాన్ని నాటినట్లుగా, దాన్ని నీరు పోసి, కాపాడుతూ ఫలాన్ని ఆశించాలంటే. జ్ఞానబలం అనే గొప్ప వేరు కలిగిన సత్క్రియావృక్షం, యథాసమయంలో మధురమైన ఫలాన్ని పండిస్తుంది, పూర్ణ చంద్రునిలా ప్రకాశిస్తుంది. మనుషులు బాహ్య వస్తువుల కోసం ఎంత శ్రమిస్తారో, అంతే శ్రమను ముందుగా జ్ఞానాభివృద్ధికి పెట్టాలి. మనస్సు మాంద్యాన్ని, అది అన్న దుఃఖాలకు మూలమైనదిగా, దురితాలకు నిలయమైనదిగా, సంసార వృక్షానికి విత్తనమైనదిగా విడిచిపెట్టాలి. రామా! స్వర్గం, పాతాళం, రాజ్యాధికారం—ఏది సాధించినా, అది జ్ఞాననిధి నుండే లభిస్తుంది. సంసారసాగరాన్ని జ్ఞానంతోనే దాటవచ్చు; యాగాలతో, తీర్థయాత్రలతో, తపస్సులతో కాదు, రాఘవా! భూమిపై ప్రజలు పొందే దైవ సంపద కూడా జ్ఞానవల్ల వికసించే వృక్షఫలమే. జ్ఞానంతో, పంజాలు కోసిన సింహాలను, నక్కలు జయించగలుగుతారు, సింహాలు మృగాలను జయించడంలా. చిన్న వంశం వారు కూడా జ్ఞానబలంతో రాజ్యాధికారానికి చేరుకున్నారు; ఇక్కడ స్వర్గానికి, మోక్షానికి అర్హులు జ్ఞానులే. వివేకంతో మాట్లాడేవారు, స్వచింతనలో ఆనందించే వారు, సముద్రం గర్జనను మించిపోయే సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తారు. జ్ఞానం, జ్ఞానుల హృదయంలో వజ్రకవచంలా ఉంటుంది; వారు ఏది తలచినా, అది సిద్ధించిపోతుంది, కల్పవృక్ష ఫలంలా. జ్ఞానవంతుడు సంసారాన్ని దాటి వెళతాడు; అవివేకి విసిరివేయబడతాడు. విద్యావంతుడు దూరతీరానికి చేరతాడు; అవిద్యావంతుడు పడవలా నశించిపోతాడు. సరైన దిశలో నడిపించే జ్ఞానం మనిషిని దూరతీరానికి చేర్చుతుంది; తప్పుదారిలో నడిపితే, దుర్వినియోగం కలుగుతుంది—పదవ సముద్రంలో పడవను ఎలా నడిపితే అలా. అనేక దోషాలు బాణాల వలె వచ్చినా, అవి వివేకవంతుడైన, మోహరహితుడైన జ్ఞానిని బాధించవు; బలమైన కవచధారుడిని బాణాలు నాశనం చేయలేని విధంగా. రామా! వివేకంతో ఈ జగత్తు నిజంగా దర్శించబడుతుంది; సరైన దృష్టిగలవానికి శుభాశుభాలు దగ్గరపడవు. అజ్ఞానమనే మబ్బులు, అహంకారమనే మేఘాన్ని ఆవరిస్తాయి; అవి సూర్యుని కప్పుతాయి; కానీ వివేకవాయువుతో అవి చీలిపోతాయి. అపూర్వమైన స్థితిని కోరేవాడు, ముందు తన మనస్సును జాగ్రత్తగా సంరక్షించాలి; రైతు పంట కోసం భూమిని సిద్ధం చేసుకున్నట్లుగా. ఇలా, రామా! తాను తానుగా విచారిస్తూ, జనకుడు లాగా, నీవు త్వరలోనే జ్ఞానస్థితిని పొందగలవు. పాశ్చాత్య రాజవంశంలో జన్మించిన జ్ఞానులు కూడా, జనకుడు చేసినట్లే, తాము సాధించవలసినదాన్ని సొంతంగా సాధిస్తారు. ఇంద్రియమనే శత్రువులను మళ్ళీ మళ్ళీ జయించడానికి శ్రమించాలి; అప్పుడు ఆత్మ తానుగా తానూ తృప్తి చెందుతుంది. అన్నిదిక్కుల వ్యాపించిన పరమాత్మ, దేవతాధిపతి, పరమాత్ముడు సంతోషించి, తనను తానే దర్శింపజేసినప్పుడు, అన్ని దుఃఖ భావనలు నశిస్తాయి. మాయాబీజాల ముద్దులు, విభిన్న దురిత వర్షాలు, అవాస్తవ భావనలు, పరమాత్మను దర్శించినపుడు అంతమవుతాయి. ఎప్పుడూ, రామా! జనకుడు లాగా, అన్ని క్రియల నుండి విముక్తమైన మనస్సుతో, జ్ఞానంతో ఆత్మను దర్శిస్తూ, సదా శ్రేయస్సు, ఐశ్వర్యాన్ని పొందు. ఎప్పుడూ విచారణలో నిమగ్నుడై, చంచల జనులను పరిశీలిస్తూ, జనకుడి వలె, కాలక్రమంలో ఆత్మ తానుగా శాంతి పొందుతుంది. సంసారభయంతో ఉన్నవారికి, విధి, కర్మ, ధనం, బంధువులు శరణ్యం కావు; తమ స్వంత ప్రయత్నమే శరణ్యం. విధినే ఆశ్రయించి, అనేక మార్గాల కర్మలలో మునిగిపోయేవారు, వారి బుద్ధి మాంద్యంగా, నశించిపోతుంది; వారిని అనుసరించవద్దు. దృఢమైన వివేకాన్ని ఆశ్రయించి, ఆత్మను ఆత్మతోనే దర్శిస్తూ, విరక్తితో కూడిన బుద్ధితో సంసారసాగరాన్ని దాటి వెళ్ళాలి. ఇదే, రామా! వివరించబడింది: జ్ఞానప్రాప్తి, ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; అది ఆకాశంలో నుండి పడి, అజ్ఞానవృక్షాన్ని నాశనం చేస్తుంది. జనకుడిలో ఉన్నట్లు, ఉత్తమ జ్ఞానంలో ఉన్నవారిలో కూడా, ఈ దేహధారి సహజంగా వికసిస్తుంది, ఉదయకాలపు పద్మంలా.