రఘువంశ సౌమ్యుడైన రఘునందనుడా! ఒక రాత్రి, గురువు మహిమ వల్లే ఈ జగత్తు ప్రకాశిస్తున్నదని అనవసరమైన సందేహం నీలో ఉండకూడదు. నీవు ఉన్నపుడు నీ మహిమలు విస్తరించుతాయి; ఈ సృష్టి అంతా నీ స్వరూపమే వెలుగుతో నిండినదే. ఆ రాత్రి సంభాషణ విని, నేను — రఘువంశ చంద్రుడనైన రాముడు — ఒక కదంబ వృక్షపు కొమ్మ చివరలో, ఆకులు, పుష్పాలు, లతల మధ్య, నిశ్శబ్దంగా, వర్షం లేకుండా, కొండపై మేఘం విశ్రాంతిచేసినట్టు, ఒక లోయలో పడిపోయాను. అక్కడ నేను దశూరుని చూశాను. అతడు మహాతపస్సుతో, అపారమైన దీక్షతో, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, తన శరీర నుండి వెలువడే కిరణాలతో చుట్టుపక్కల మొగ్గల్ని బంగారు రంగులోకి మార్చి, ఆ ప్రాంతాన్ని సూర్యుడు భూమిని వేడిచేసినట్టు వేడిచేశాడు. నన్ను చూసి, దశూరుడు గంభీరంగా స్వాగతించి, ఆకులపై ఆసనం పరచి, నీరు సమర్పించి, పరమ భక్తితో పూజించాడు. ఆ తరువాత, అతడితో సంభాషిస్తూ, అతని వంశానికి సంబంధించిన కథలను, సంసార సాగరాన్ని దాటి పోయే మార్గాన్ని తెలిపే విధంగా, మేమిద్దరం మాట్లాడుకున్నాం. ఆ వృక్షాన్ని చూశాను — దాని లోపల దట్టంగా మొగ్గలు, గాలిలో కొమ్మలు వణుకుతూ, విరిగిన చోట్ల నవ్వు మెరిసిపోతూ, దశూరుని సంకల్పంతో అక్కడ పడిపోయిన జంతువులు, పక్షులు అన్నీ దాన్ని చుట్టుముట్టాయి. ఆ వృక్షం చుట్టూ చంద్రబింబాల్లాంటి చామరాలు, లతల చివరల్లో సంచరిస్తూ, పైన తెల్లటి మేఘాలు శరదృతువు ఆకాశంలా మెరిసిపోతున్నాయి. ఆ వృక్షం, మంచు తుంపర్లా ముత్యాల వరుసలతో అలంకరించబడి, ప్రతీ భాగం పుష్ప సమూహాలతో నిండిపోయింది. పరిమళభరితమైన పుష్పరేణు, చందనపు లేపనంతో పుష్కలంగా పూసి, విరగని అందంతో, విశాలమైన, స్పష్టమైన, ఎర్రని వస్త్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది. పెళ్లి వేషంలో ఉన్నట్టు, పుష్పాల భారంతో ఆకట్టుకుంటూ, నగరవాసి లతావధూ తయారుచేస్తున్నట్టు ఉంది. అందంగా పేర్చిన వాలువెన్నెలలతో, పుష్పాల సమూహాలు, పతాకలతో, పండుగ నగరంలా మెరిసిపోతున్నది. పుష్పదుల్లుతో జంతువులు సున్నితంగా గోకుతూ, సమీపపు వనాలు దూరంగా నెట్టివేసి, వృక్షాలలో పోరాట యోధుడిలా నిలుస్తోంది. నాట్యమాడే నీలకంఠులు పుష్పరేణి చెల్లించగా, పర్వతంపై యౌవన సాళ వృక్షాల్లా, సాయంత్రపు మేఘాలతో మునగిపోతున్నాయి. కొమ్మలచేతులుగా మృదులమైన ఎర్రని మొగ్గలు, చల్లని నీడలో విశ్రాంతిగా, మత్తుతో ఊగిపోతూ, మంచుతుంపర్ల కాంతితో మెరిసిపోతున్నాయి. అడవి గాలిలో పుష్పసమూహాలు కదిలిపోతూ, మత్తులో కళ్ళు అరచేతివేయగా, పుష్పగుచ్ఛాలు వక్షోజాల్లా అలరారుతున్నాయి. పుష్పరేణి గుళికలతో ఎర్రబడిన వస్త్రాలు, లతల ఆకుల మధ్య చిన్న చిన్న గవాక్షాల్లా ఉన్నాయి. కొత్తగా వికసించిన లతల ఊగులో, అలసటగా విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, తల నుండి పాదాల వరకు లతలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ అడవి దేవతలు, కోయిల పాటలతో, నవ్వుతో తేనెటీగలవంటి కళ్ళతో, సాంద్రంగా ఉన్న మొగ్గలను చూస్తూ ఆనందిస్తున్నారు. ప్రేమ అలసటను మృదువైన మంచుతుంపర్లు తేలికపరుస్తూ, గాలి పుష్పరేణితో నిండి, అంతా కలిసిపోతున్నాయి. పుష్పాల అంతర్గృహంలో, తేనెటీగల జంటల మత్తు గానాలతో చుట్టూ, సన్నిహిత ఆటలు జరుగుతున్నాయి. అడవి నగరపు దూరపు గానాన్ని వినాలని, కొంతసేపు చెవి ఎత్తి, మృదుల మొగ్గలు నమిలే పని ఆపేస్తారు. కొంతసేపు ఆకునకు అంచున తల వాల్చి, సముద్రపు అలలపై మెరిసే వెన్నెలను చూస్తూ, అడవి కన్యలు, మృగాలు ఆకుల మధ్య విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి. కొమ్మల వలయంలో పక్షులు తన పిల్లలతో నమ్మకంగా నిద్రపోతూ, పండిన పండ్లు కింద పడి ఉన్నాయి. పుష్పగుచ్ఛాలలో, మౌనంగా తేనెటీగలు సందేహంగా సంచరిస్తూ, అంచులు నీలిమ మొగ్గలతో, కమలనయనాల్లా ఉన్న దారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఆ వనాంతం పరిమళభరితంగా, పై మేఘాలు పుష్పరాశుల్లా మారి, నేలపై పుష్పరేణి చల్లబడింది; పండ్ల కోసమే కొంతమంది వంగి ఉన్నారు. ఇంకెందుకు చెప్పాలి? ఆ వృక్షంలో ఒక్క ఆకూ తినబడని లేదా ఆస్వాదించబడని దొరకదు. ప్రతి ఆకుపై మృగాలు నిద్రపోతూ, ప్రతి ఖండంలో పక్షులు నివాసముంటూ, ఆ వృక్షాధిపతిని ఆశ్రయించాయి. ఆ వృక్షాన్ని చూస్తూ, దాని విశేష లక్షణాలతో, నా ఆనందం మహోత్సవంలా విస్తరించింది. ఆ తరువాత, జ్ఞానోదయ ప్రకాశంతో నిండిన ఇతర కథల ద్వారా, దశూరుని కుమారుడిని మళ్ళీ పరమావబోధకు చేర్చాను. అక్కడ, మేమిద్దరం అద్భుత కథలను పరస్పరం చెప్పుకుంటూ, ఆ రాత్రి ప్రేమికులకు క్షణంలా గడిచిపోయింది. ఉదయం సమీపించగా, మంచుతుంపర్లు కరిగిపోతూ, నక్షత్రాలు పక్షుల అరుపుతో మెల్లగా అదృశ్యమైపోయాయి. అప్పుడు, నేను నా పిల్లలతో దశూరునగరాన్ని విడిచి, ఆకాశ మార్గంలో హర పర్వతం వద్ద నదికి వెళ్లాను. అక్కడ, అభిష్ట స్నానం చేసి, ఆకాశంలో ప్రవేశించి, మునుల సభలో చేరి, ప్రశాంతంగా ఉన్నాను. రఘువంశోత్సవుడా! ఈ 'దశూరుని కథ'ను నీకు వివరించాను. ఇది జగత్ ప్రతిబింబంలా కనిపించినా, వాస్తవానికి మాయ మాత్రమే, సత్యం కాదు. ఇదే కథను నీకు చెప్పినదానిలో, ఈ జగత్తు భయంకరమైన, మాయామయ స్వరూపాన్ని నీవు గ్రహించాలి. కాబట్టి, అసత్యాన్ని, సత్యంలో ఆకర్షణీయమైనదాన్ని కూడా వదిలిపెట్టి, దశూరుని సిద్ధాంతాన్ని గ్రహించి, ఎల్లప్పుడూ విశాలచిత్తంతో, ఆత్మస్థితితో ఉండుము.