ఓ జ్ఞానవంతుడా, మన ఊహలను నాశనం చేయడానికి మన ప్రయత్నం ఎంతదూరం వెళ్లదు. మనసు నిర్మాణం లేకపోతే, ఊహలు హృదయంలోనే కరిగిపోతాయి. పువ్వును మృదువుగా నలిపినప్పుడు కొంత కలత కలగొచ్చు, కానీ పువ్వు లేకపోతే అది సులభంగా జరుగుతుంది; కానీ ఊహలను నాశనం చేయడం అంత సులభం కాదు. పువ్వును పిల్చడానికి చేతి ప్రయత్నం చిన్నపిల్లలకు సరిపోతుంది; అది కొంత సహాయపడుతుంది, కానీ ఊహను పూర్తిగా తొలగించడంలో అది ఉపయుక్తం కాదు. నాశనానికి ఉద్దేశించిన ఊహను, ఎదురైన ఆలోచన ద్వారా, క్షణంలోనే సులభంగా నిర్మూలించవచ్చు. ఆలోచనను ఆపి, తన స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉండగలిగినవాడు, అతని కోసం అసాధ్యం ఏముంటుంది? ఎవరికైనా సాధించలేని దేమీ ఉండదు. ఊహతోనే, ఓ మునీశ్వరా, నీ మనసుతో ఊహను చీల్చి, నీ స్వరూపంలో నిలబడవచ్చు—ఇందులో కష్టమేమీ లేదు. ఊహ శాంతిస్తే, ఈ సర్వం శాంతిస్తుంది; ఓ జ్ఞానవంతుడా, ప్రపంచబంధనంలో ఉన్న అపూర్వమైన బాధ, మూలం నుండే తణికిపోతుంది. ఊహ, మనస్సు, జీవాత్మ, ఆలోచన, బుద్ధి, వాసన—వీటన్నీ పేర్లలో మాత్రమే భేదం, పరమార్థంలో ఏకమే, ఓ తత్త్వజ్ఞుడా. మనస్సు నిర్మాణాలకతీతంగా, ఇక్కడ ఎక్కడా ఏదీ లేదు; ఆ మూలాన్ని నీ హృదయం నుంచి తొలగించు—ఇతర దేనిపై ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఆకాశం ఖాళీగా ఉన్నట్లే, ఈ లోకమూ ఖాళీ; రెండూ అసత్య ఊహల నుండే ఉద్భవించాయి, కాబట్టి రెండూ సమానమే. ఈ సర్వం పూర్తిగా సాధించబడలేదు, ఎందుకంటే అది అసాధితమైనదానిపై ఆధారపడి ఉంది; ప్రపంచం ఊహ ద్వారా ఉంది, కాబట్టి ఊహను తన ఇష్టానుసారం విశ్రాంతి ఇవ్వించు. సత్యం లేకపోతే, వాసనలకు ఆధారం ఏముంటుంది? వాసనలు నశిస్తే, పరిపూర్ణత సిద్ధిస్తుంది, ఇక సాధించాల్సింది ఏదీ ఉండదు. అందుకే, ఈ సర్వాన్ని అసత్యంగా భావించాలి, విరక్తితో; ఊహ ద్వారా కాదు—అప్పుడు సుఖ, దుఃఖాలకు కలుషితుడు కాదవు. ఇది అసత్యమని నిర్ణయించుకున్నాక, అందులో ఆసక్తి కలగదు; ఆసక్తి లేనప్పుడు, సంతోషం, కోపం, రాక, పోక కలగవు. మనస్సు తప్పుడు రీతిలో సుఖ, దుఃఖాలను కలిగిస్తుంది; జీవుడు, మనస్సుగా, ప్రకాశిస్తాడు—ప్రపంచం మనస్సు నగరం. వాసనల ప్రభావంలో, మనస్సు ప్రబలించి భవిష్యత్తు, వర్తమానం, గతాన్ని తిరుగుతుంది. చంచలమైన జీవుడు, తన స్వభావ వాసనల వల్ల అపవిత్రమై, ఈ స్థితిని స్థాపిస్తాడు—అతడు, అడవిలోని కోతి లాగా, హృదయవనంలో తనకు తగిన స్థితిని సృష్టిస్తాడు. ఆలోచనలు, క్షణంలో పెద్ద రూపం తీసుకుని, వెంటనే చిన్నగా మారతాయి; ఇవి మాంద్యం, నిశ్చలతతో, ఏదీ పట్టుకోలేవు. అవన్నీ స్వల్పంగా కనిపించినా, పెరిగి చుట్టూ ఉన్నదాన్ని కాల్చేస్తాయి; గడ్డి పక్కన మంట లాగ, ఆలోచనలు చిన్న నిప్పు ద్వారా వేడెక్కుతాయి. ప్రపంచాన్ని ఉద్భవింపజేసే ఆలోచనలు, క్షణంలోనే మండిపోతాయి; అవి అస్తిరంగా, నిశ్చలంగా, మెరుపు మంటల లాగా ఉంటాయి. ఓ కుమారుడా, ఇది దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు, త్వరగా పరిష్కరించవచ్చు—ఇందులో సందేహం లేదు; అసత్యం ఎక్కడా సత్యంగా మారదు. ఆలోచన నిజంగా సత్యంగా స్థిరపడితే, దాన్ని పరిష్కరించడం కష్టమే; కానీ అది అసత్యమైతే, సులభంగా నయం చేయవచ్చు. ప్రపంచబంధనపు అపవిత్రత సహజంగా, బొగ్గు నల్లదనం లాగా ఉంటే, ఎవరు, ఓ జ్ఞానవంతుడా, దాన్ని తొలగించడానికి ప్రయత్నిస్తారు? కానీ అది బియ్యంలో ఉన్న పొట్టు, గడ్డి, తినదగని పదార్థాల లాగా ఉంటుంది; కాబట్టి, మనుష్య ప్రయత్నంతో, దాన్ని తొలగించవచ్చు. సహజంగా లభించినది కూడా, నా కుమారుడా, జ్ఞానులకు కృత్రిమంగా మారుతుంది, ఎందుకంటే ప్రపంచబంధనపు అపవిత్రత సుఖాన్ని అడ్డుకుంటుంది. బియ్యం పొట్టు, లేదా రాగి మచ్చను చర్యతో తొలగించినట్లే, ఓ కుమారుడా, వ్యక్తి అపవిత్రత కూడా చర్యతో తొలగించబడుతుంది. జీవుని అపవిత్రత, బియ్యం లాంటి సహజమైనదే అయినా, అది ఖచ్చితంగా తొలగించవచ్చు; సందేహం లేదు. కాబట్టి, శ్రమతో నడుచు. ఈ ప్రపంచం, తప్పుడు ఊహల ద్వారా వ్యర్థంగా సృష్టించబడింది; అది క్రమంగా కరిగిపోతుంది. అసత్యంలో శాశ్వతత ఏముంటుంది? ప్రపంచబంధనాన్ని, దాని స్వరూపాన్ని పరిశీలించినవాడు, దాని వాస్తవికతను కోల్పోతాడు; దీపం వెలుగులో చీకటి పోయినట్లుగా, ఏకత్వాన్ని గ్రహించినప్పుడు ద్వైతం పోయినట్లుగా. ఇది నీది కాదు, నీవు దీని యజమాని కూడా కాదు; ఈ మాయను విడచు, నా కుమారుడా. అసత్యాన్ని, అది సత్యంగా కనిపించినా, నీ మనస్సు దానిపై నిలబడనీయకు. ‘ఈ మహిమలు నా గురువు మహాత్మ్యంతో వెలుగుతాయి’ అని, నీలో వ్యర్థమైన గందరగోళం ఉండనీయకు. నీవు ఉన్నప్పుడు, నీ మహిమలు విస్తరించాయి; ఇది అంతా నీ స్వరూప సారమే. అలా, ఆ రాత్రి వారి సంభాషణను విన్న తరువాత, నేను—రఘువంశానికి చంద్రుడైనవాడు—ఓ రఘునందనుడా... కదంబ వృక్షపు కొమ్మ చివర, ఆకులు, పువ్వులు, లతల మద్య, నిశ్శబ్దంగా, వర్షం లేని, శిఖరంపై మేఘం లాగా ఉన్న గుహలో పడిపోయాను. అక్కడ, నేను దశురుడను చూచాను—ఆత్మనిగ్రహంలో వీరుడు, అత్యున్నత తపస్సుతో, ప్రబలిన అగ్నిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు. అతని శరీరంలో నుంచి వెలువడిన కాంతి, కొత్త కొమ్మలను బంగారు రంగులోకి మార్చుతూ, ఆ ప్రాంతాన్ని సూర్యుడు లోకాన్ని వేడెక్కించ듯 వేడెక్కించింది. అప్పుడు, నేను అక్కడికి వచ్చినట్టు చూసి, దశురుడు నీళ్లను సమర్పించి, ఆకులతో ఆసనం పరచి, అత్యంత భక్తితో నన్ను పూజించాడు. తరువాత, అతనితో సంభాషిస్తూ, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే దశురుడితో, అతని వంశానికి సంబంధించిన, ప్రపంచబంధనాన్ని దాటించగల కథలు మాట్లాడాము. ఆ వృక్షాన్ని చూచాను—దాని లోపల మొగ్గలు సముదాయంగా కడిగిపోతున్నాయి, దాని కొమ్మలు గాలి లో కంపించాయి, దాని చిరు విరుగుడు ద్వారా చిరునవ్వు కనిపిస్తుంది. దశురుడి సంకల్పంతో, అక్కడ పడిన అన్ని జంతువులు, పక్షులు, లతలతో అలంకరించబడిన వనమందిరంలా, ఆ వృక్షాన్ని సేవించారు. చంద్రుడిలా అందమైన చౌరీలు చుట్టూ, లతల అంచుల్లో సంచరిస్తూ, శరదృతువులో ఆకాశం లాగా, మెరుస్తున్న తెల్ల మేఘాల సముదాయంతో ఆ వృక్షం ఆవరించబడింది.