ఒక రాత్రి, ఆకాశంలో ఉన్న సప్తర్షిమండలపు గర్భగుహ నుండి నేను బయలుదేరి, తెలివైనవాడా, ఒక దాశూర వృక్షపు ఎత్తైన శిఖరంపై విస్తృతమైన ప్రదేశానికి చేరుకున్నాను. అక్కడ అడవిలోని ఒక చెట్టు లోపల నుండి, తేనెటీగ ఒక పద్మకోశంలో మోగుతున్నట్టు, మృదువైన ఓ శబ్దాన్ని నేను వినిపించాను. ఆ శబ్దం ఇలా చెప్పింది: ‘‘మహాప్రజ్ఞాత్మకుడా, ఈ అద్భుతమైన విషయానికి సంబంధించిన ఒక ఆశ్చర్యకరమైన కథను నేను నీకు వివరిస్తాను. మూడు లోకాలలో ఖ్యాతి పొందిన, అపార పరాక్రమశాలి, విశ్వాన్ని జయించగల సామర్థ్యమున్న స్వోత్థ అనే మహారాజు ఉన్నాడు. అన్ని లోకాలలోని నాయకులు అతని ఆజ్ఞలను అత్యంత గౌరవంతో తమ తలపై మణిపూస మోసినట్టు పాటిస్తారు. ఆ రాజు సాహసాలు, విచిత్రమైన వినోదాలలో ఆనందించేవాడు. ఈ మూడు లోకాలలో అతన్ని జయించినవాడు ఎవరూ లేరు. అతను చేసే వేలాది కార్యాల వల్ల సంతోషమూ, దుఃఖమూ కలుగుతుంటాయి; అవన్నీ సముద్రపు అలల లాగ లెక్కించలేనివి. అతని బలాన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలు, అగ్నిప్రమేయాలు ఎప్పుడూ జయించలేవు—వెన్నెలను చేతితో పట్టుకోవడం అసాధ్యమైనట్లే. ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, హరుడు కూడా అతని సృష్టి, వికాస, క్రీడలను అనుకరించడానికి ప్రయత్నించరు. అతనికి మూడు శరీరాలు ఉన్నాయి; అవి దిశలను మోయగలిగే శక్తిశాలి భుజాలతో, లోకాలను ఆకర్షించే విధంగా ఉన్నవి—అవి ఉత్తమం, అధమం, మధ్యమం అని విభజింపబడ్డాయి. అతను ఆకాశంలోనే జన్మించాడు, అక్కడే మూడు శరీరాలతో ఉండిపోయాడు—శబ్దం, వాయువు, రెక్కలు లాంటి స్వరూపంతో. ఆ అనంతమైన ఆకాశంలో అతను ఒక నగరాన్ని నిర్మించాడు. ఆ నగరంలో పద్నాలుగు ప్రధాన వీధులు, మూడు విధాల అలంకరణలు ఉన్నాయి. అరణ్యాల మాలికలు, తోటలతో నిండినది; ఆటపాటలతో అలరించే శిఖరాలు, ముత్యాల హారాలు, ఏడు సరస్సులతో అలంకరించబడింది. చల్లదనం, వేడిమి అనే రెండు దీపాలతో ప్రకాశవంతంగా ఉంది; పైకీ క్రిందకీ పోయే మార్గాలు, వ్యాపారుల రద్దీతో కళకళలాడుతుంది. ఆ విశాలమైన నగరంలో ఆ రాజు ఆకర్షణీయమైన, రక్షణ కలిగిన ప్రజలను సృష్టించాడు. వారిలో కొందరిని పైభాగంలో, మరికొందరిని క్రింద, ఇంకొంతమందిని మధ్యలో ఉంచాడు. కొందరు మెల్లగా నశించగా, మరికొందరు త్వరగా అంతరించిపోయారు. ఆ నగరం తొమ్మిది ద్వారాలతో, గాఢమైన చీకటి పూతతో, శక్తివంతమైన గాలులతో ఎప్పుడూ ఊదబడుతూ, అనేక కిటికీలతో అలంకరించబడి ఉంది. అందులో ఐదు దీపాల వెలుగు, మూడు తెల్లని దండల ఆధారం, మెత్తని ఉపరితలాలు, జనసంచారంతో నిండిన వీధులు ఉన్నాయి. తన మాయాశక్తితో ఆ రాజు భయంకరంగా కనిపించే యక్షులను రక్షకులుగా సృష్టించాడు. ఆ తరువాత, ఆ అలల తరంగాల వలె ఆ రాజు పక్షిలా గూళ్లలో వివిధ క్రీడల్లో పాల్గొంటూ, మూడు శరీరాలతో, ఆ యక్షులతో కలిసి, ఆటలలో ఆనందిస్తూ, మళ్లీ త్వరగా నిష్క్రమిస్తాడు. కొన్నిసార్లు అతని మనస్సు స్థిరంగా లేకపోతే, ‘‘ఇంకా సృష్టించని మరో నగరానికి వెళ్ళాలి’’ అనే ఆశయంతో ముందుకు సాగిపోతాడు. ఆ ఉద్దేశ్యంతో అతను ఆ నగరాన్ని చేరుకుంటాడు; అది గంధర్వులు నిర్మించినట్టుగా అనిపిస్తుంది. మరికొన్ని సందర్భాల్లో, అతని మనస్సు మాంద్యంగా ఉన్నప్పుడు ‘‘నాశనానికి వెళ్ళాలి’’ అని కోరుకుంటాడు; అప్పుడు వెంటనే నశించిపోతాడు. అయితే మళ్లీ నీటిలోంచి పెద్ద అల ఒక్కసారిగా లేచినట్టు, అతను వేగంగా పునఃప్రారంభిస్తాడు; మళ్లీ మాంద్యంలోకి వెళ్తాడు. తన స్వంత క్రియల వల్ల కొన్నిసార్లు బాధతో ‘‘ఏం చేయాలి? నేను అజ్ఞానిని, నేను దుఃఖితుడిని’’ అని విచారిస్తాడు. ఇంకొన్ని సందర్భాల్లో, ఆనందం ఉప్పొంగుతుంది; అది వర్షాకాలంలో నదికి నీరు పోటెత్తినట్టు విస్తరిస్తుంది. అతను తాగుతాడు, ఆడిపాడతాడు, సంచరిస్తాడు, విస్తరిస్తాడు, కంపిస్తాడు, ప్రకాశిస్తాడు, మరొకసారి ఆ ప్రకాశం కనబడదు. ఈ మహిమగలుడు, భూమిపై రాజులా, నీటికి అధిపతిగా గాలిచేత కలవరపడి తేలియాడే ప్రభువులా ఉంటాడు. అంతట, జంబూద్వీపంలో ఒక మహారాత్రి, కుమారుడు తన తండ్రిని అడిగాడు—ఆ తండ్రి కదంబ వృక్షపు కొమ్మ చివర కూర్చుని, పవిత్ర హృదయంతో ఉన్నాడు. ‘‘తండ్రి! ఈ స్వయంభువుగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడు ఎవరు? రాజుల్లో అత్యుత్తమ రూపంతో ఉన్నవాడు ఎవరు? మీరు చెప్పినది ఏమిటి? దయచేసి నిజంగా చెప్పండి. సృష్టి ఎక్కడ జరుగుతుంది? ఇప్పుడు దాని గమ్యం ఎక్కడ? మీరు చెప్పిన మాటలు పరస్పర విరుద్ధంగా ఉన్నాయి; ఇవన్నీ గందరగోళం కలిగించడానికేనా?’’ అప్పుడు తండ్రి ఇలా చెప్పాడు: ‘‘కుమారా, నేను నిజంగా చెప్పగలను. భవచక్రసారాన్ని నీవు గ్రహించు. ఈ సృష్టి నిర్మాణం అసత్యం నుండి ఉద్భవించి, ఆధారరహితంగా వ్యాపించిందని నేను వివరించాను. పరమాత్మ ఆకాశం నుండి ఉద్భవిస్తాడు; సంకల్పమే స్వయంభువుడు. అది స్వయంగా జన్మించి, స్వయంగా లయమవుతుంది. ఈ జగత్తంతా అతని స్వరూపంగా కనిపిస్తుంది; అది జన్మించినప్పుడు ఈ లోకమూ జన్మిస్తుంది; అది లయమైనప్పుడు ఈ లోకమూ నశిస్తుంది. బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్ర, రుద్రాదులు—all అతని అవయవాలే; చెట్టుకు కొమ్మలు, పర్వతానికి శిఖరాలు ఎలా ఉంటాయో అలాగే. ఖాళీ ఆకాశంలో ఈ మూడు లోకాల నగరాన్ని అతను నిర్మించాడు; అది కేవలం ప్రత్యక్షాల పరంపర ద్వారా సృష్టికర్త స్థితిని పొందుతుంది. ఇక్కడే ఈ లోకాలు, పద్నాలుగు భువనాలు వ్యాపించాయి; ఇక్కడే అరణ్యాలు, తోటలు, వరుసగా తోటల సముదాయాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడే సాహ్య, మందర, మేరు వంటి ఆటపర్వతాలు; ఇక్కడే చల్లదనం, వేడిమి అనే రెండు దీపాలు—చంద్రుడు, సూర్యుడు, అలాగే వాయువు, అగ్ని అనే రెండు దీపాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడే నదులు, సూర్యకిరణాల తాకిడితో అలలు లాగా పైకి లేచే ముత్యాలను మోసుకుంటూ ప్రవహిస్తాయి; ఇక్కడే నిజమైన ముత్యాల అలంకరణల మాలికలు సంచరిస్తుంటాయి.