ఓ రామా, సృష్టి విస్తారంలో ఎన్నో అద్భుతమైన మార్పులు, వికాసాలు జరుగుతుంటాయి. కొన్ని సృష్టులు శివుని నుండి ఉద్భవిస్తాయి, మరికొన్ని పద్మ에서 జన్మించిన బ్రహ్మ నుండి, మరికొన్ని విష్ణువు నుండి, ఇంకొన్ని ఋషుల చేత నిర్మించబడతాయి. బ్రహ్మ ఒక్కోసారి పద్మం నుండి జన్మిస్తాడు, ఇంకొన్ని సార్లు నీటి నుండి, మరికొన్ని సార్లు బ్రహ్మాండం నుండి, మరొకసారి ఆకాశంలో నుండీ ఆయన ఉద్భవిస్తాడు. కొన్ని జగత్తులలో త్రినేత్రుడు సూర్యునిగా వెలుగుతాడు, మరికొన్ని లోకాల్లో ఇంద్రుడు సూర్యునిగా, ఇంకొన్ని లోకాల్లో పద్మనాభుడు, మరికొన్ని లోకాల్లో మళ్ళీ త్రినేత్రుడే సూర్యునిగా ఉంటాడు. కొన్ని సృష్టుల్లో భూమి దట్టమైన అడవులతో నిండి ఉంటుంది, మరికొన్ని లోకాల్లో జనులతో కిక్కిరిసిపోయి ఉంటుంది, ఇంకొన్ని లోకాల్లో పర్వతాలతో కప్పబడి ఉంటుంది. కొన్ని లోకాల్లో భూమి మట్టి రూపంలో, మరికొన్ని లోకాల్లో రాయి రూపంలో, ఇంకొన్ని లోకాల్లో పొగ రూపంలో, మరికొన్ని లోకాల్లో మాంసం రూపంలో కనిపిస్తుంది. ఇక్కడే, కొన్ని లోకాలు ఒక విధంగా ఉంటే, మరికొన్ని మరో విధంగా ఉంటాయి; కొన్ని లోకాలు పరస్పరం కలిసిపోతుంటే, మరికొన్ని పూర్తిగా వేరుగా ఉంటాయి. బ్రహ్మ తత్త్వ విస్తారంలో అనేక లోకాలు అలలు లా ఉద్భవించి, లయమై పోతుంటాయి. సముద్రపు అలలు, ఎడారి లోని మరీచికలు, మామిడి చెట్టు పువ్వుల్లా ఈ విశ్వ వైభవాలు పరమాత్మలో ప్రబలిస్తాయి. సూర్యకిరణాల్లోని ధూళికణాలు లెక్కించగలిగినా, బ్రహ్మ తత్త్వంలో ఉద్భవించే ఈ జగత్తుల సంఖ్యను లెక్కించలేరు. వర్షాకాలంలో చెరకు పొలాల్లో గిట్టలు పుట్టి, మళ్ళీ మాయమై పోయే విధంగా ఈ సృష్టులూ నిత్యం పుట్టి, మరణిస్తుంటాయి. ఈ సృష్టి శృంఖలలు ఎప్పుడెప్పుడు మొదలయ్యాయో, ఎందుకు పుట్టాయో ఎవరికీ తెలియదు. అవి ఆదిలేని, అనంతమైన అలలవలె నిరంతరం పుట్టి, లయమై పోతుంటాయి. ఒకటి తరువాత మరొకటి, అంతకు ముందు ఉన్నదాని తరువాత మరొకటి అని నిరంతరంగా కొనసాగుతుంటాయి. దేవతలు, దానవులు, మానవులు, ఇతర జీవులు కూడా నదిలో అలలా నిరంతరం పుట్టి, మరణిస్తుంటారు—అలాగే అన్ని జీవకోట్లూ. ఈ బ్రహ్మాండం లాంటి అనేక విశ్వాలు కూడా కొన్నేళ్లలో ప్రవాహంలో తడి గడ్డి లాగా పూర్తిగా నశించిపోతుంటాయి. ఇప్పుడున్నవారు, శరీరములతో, ఈ బ్రహ్మ నగరానికి అటుగా, పరబ్రహ్మ విస్తారంలో ఉన్నారు. భవిష్యత్తులో కూడా, పరబ్రహ్మలో బ్రహ్మ నగరానికి సంబంధించిన ఎన్నో వైభవాలు పుట్టి, గతంలో మళ్ళీ మాయమై పోతూ ఉంటాయి—పలుకుబడి లా వచ్చి పోతుంటాయి. ఇంకా, పరబ్రహ్మలో మరికొన్ని సృష్టి శృంఖలలు పుట్టి, నిలిచిపోతాయి—మట్టి గడ్డిలో నుండి బండలు తయారయ్యేలా, మొక్క నుంచి కొమ్మలు, ఆకులు పుట్టేలా. సముద్రంలో నీరు ఉన్నంతకాలం అలలు నీటితోనే ఉంటాయి; అలాగే, చైతన్యాకాశంలో బ్రహ్మన్ ఉన్నంతకాలం మూడు లోకాల వైభవాలు వెలుగుతుంటాయి. వీటన్నీ బయటి కంటికి గొప్పగా, భిన్నంగా, అద్భుతంగా కనిపించినా, అవి నిజంగా పరిశీలిస్తే ఏమీ లేవు—పుట్టి, మాయమై పోతూ ఉంటాయి; అవి పూర్తిగా నిజమైనవి కాదు, పూర్తిగా అసత్యమూ కావు. అవి జడమైనవి, గుణాలతో నిండినవి, శేవల మొక్క కాండంలా సన్నగా, అలలా ప్రవహించే స్వభావం కలిగి, వాటి రూపాలు ఒకసారి కనిపించి మళ్ళీ కనబడవు. ఈ అనేక జగత్తులు విచిత్రమైన కదలికలు, మార్పులు, విభిన్న రూపాలను ప్రదర్శిస్తాయి. రామా! ఈ సృష్టి దర్శనమంతా పరమాత్మ నుండి వేరు కాదు; అవి సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవారికి, నీటిలో వానలుగా ఉన్నట్లు, పరమాత్మకు చెందుతాయి. సృష్టి పరమాత్మ నుండి వర్షం మేఘాల నుండి వచ్చినట్టు ఉద్భవిస్తుంది; అన్నీ ఆ పరబ్రహ్మ నుండి పుట్టినవే, వెలుగులో నుండి కనిపించే రూపాల్లా. ఈ సృష్టి దర్శనమంతా పరమాత్మ నుండి వేరు కాదు; అయినా అవి వేరు వేరు లాగా కనిపిస్తాయి—సిమ్మల చెట్టులో ముల్లు లాగా. ఈ సృష్టుల్లో, రాఘవా! కొన్ని ఉత్తమమైనవి, మరికొన్ని అధమమైనవి; అయినా పరమాత్మ మాత్రం కేవలం ఆకాశపు సూక్ష్మ మలినతతో మాత్రమే తాకబడతాడు. కొన్ని సార్లు, మొదట ఆకాశమే స్థిరతను పొందుతుంది, దాని నుండి బ్రహ్మ పుట్టి, ప్రాణికర్తగా అవతరిస్తాడు. మరికొన్ని సార్లు గాలి స్థిరతను పొందితే, దాని నుండే బ్రహ్మ పుట్టుతాడు. ఇంకొన్ని సార్లు నీరు స్థిరతను పొందితే, దాని నుండే బ్రహ్మ జన్మిస్తాడు. మరికొన్ని సార్లు భూమి విస్తరించాక, దాని నుండే బ్రహ్మ, ప్రాణికర్తగా పుట్టుతాడు. నాలుగు మూలకాలు సంకుచితమై, ఐదవదాని ప్రభావం పెరిగితే, దాని శక్తితో ప్రభువు జగత్తును నిర్వహిస్తాడు. కొన్ని సార్లు నీటిలో, గాలిలో, లేదా విస్తరించిన అగ్నిలో, ఆ మూలకానికే స్వభావంగా ఎవరో ఒకరు జన్మిస్తారు. ఆ వ్యక్తి నోటినుండి కొన్ని సార్లు పాదం, కొన్ని సార్లు భుజం లేదా వెన్నెముక, మరికొన్ని సార్లు కన్ను లేదా చేయి జన్మిస్తుంది. మరికొన్ని సార్లు, ఆ వ్యక్తి నాభినుండి ఒక పద్మం పుట్టి, అందులో బ్రహ్మ సంచరిస్తాడు—అతడే పద్మజుడు. ఇది మాయ, కలలోని మోహం లాంటిది; మిథ్యా చక్రము, మనస్సు రాజ్యం లాగా చంచలమూ, ఆకర్షణీయమూ; నీటితో ఆడుకునే ఆటలా అందంగా ఉంటుంది. ఈ చైతన్యంలో నిజంగా ఏమి ఉంది? అది ఎలా పుట్టింది? లేకపోతే, ఇది పిల్లల ఊహలోని ఆట మాత్రమే. కొన్ని సార్లు, నిర్మలమైన ఆకాశంలో మనస్సు రంగుతో, స్వయంగా బంగారు బ్రహ్మాండ గర్భం ఉద్భవిస్తుంది. అప్పుడప్పుడు, ఆ వ్యక్తి తన శక్తిని నీటిలో ప్రవహింపజేస్తాడు; దాని నుండి పద్మం పుట్టి, అది బ్రహ్మాండమో, మహత్తత్త్వమో అవుతుంది. దాని నుండే బ్రహ్మ జన్మిస్తాడు; కొన్ని సార్లు అతడే సూర్యుడు, కొన్ని సార్లు వరుణుడు బ్రహ్మగా, కొన్ని సార్లు వాయువు పద్మం నుండి పుడుతాడు. ఈ విధంగా, రామా! అంతర్గత ఏకత్వం లేని, వైవిధ్యభరితమైన సృష్టుల్లో బ్రహ్మ జననానికి అనేక రూపాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు ఈ ఒక ప్రజాపతిని ఎలా పుట్టిందో వివరించాను; ఇతరుల జన్మ కూడా ఇదే విధంగా జరుగుతుంది, పాపరహితుడా!