ఓ రామా, ఈ ప్రపంచం మనసు సంకల్పంతో ఉద్భవిస్తుంది, అదే సంకల్పంతో లయమవుతుంది. ఇది ఒక విస్తృత మాయగా, గంధర్వులు సృష్టించిన నగరంలా కనిపిస్తుంది. ఈ లోకం నశించినప్పుడు నిజంగా ఏదీ నష్టపోయింది కాదు; ఇది ఉన్నట్టు అనిపించినా, వాస్తవంగా ఏదీ స్థిరంగా లేదు. మనసులో ఊహించబడిన నగరం హృదయంలో నశించినప్పుడు, అది పెరిగిందని చెప్పినా—ఏది పెరిగింది? ఎవరికీ? ఏదీ హాని కలిగింది? పిల్లలు ఆడుకుంటున్నప్పుడు వారి హృదయాల్లో నగరం ఏర్పడినట్లు, ఈ ప్రపంచం కూడా మనసులో నిరంతరం ఉద్భవిస్తుంది. మాయాజాలంలో నీటిలో ఏదీ నష్టమయినట్లు లేదు; అలాగే ఈ లోకం నశించినా, ఎవరికీ ఏదీ పోయినట్లు కాదు. అసత్యమైనది అసత్యమే అయితే, ఎవరికీ నష్టం, హాని ఏముంటుంది? అందుకే, ఈ లోకం ఆనందం లేదా దుఃఖానికి ఆధారం కాదు. అసత్యమైనదిలో ఏమి పోయింది? నష్టం లేనప్పుడు, జ్ఞానవంతుడికి దుఃఖానికి అవకాశం ఏముంటుంది? లేదా, ఇది పూర్తిగా సత్యమయితే, ఏమి పోయింది? ఈ ప్రపంచం బ్రహ్మమే అయితే, ఆనందం లేదా దుఃఖానికి కారణం ఏమిటి? ఈ లోకం పూర్తిగా అసత్యంగా, నాశనానికి దారితీస్తే, జ్ఞానవంతుడు samsāra లో ఏమి కోరుకోగలడు? లేదా, ఇది పూర్తిగా సత్యంగా, బ్రహ్మసారంతో నిండి ఉంటే, మూడు లోకాలలో జ్ఞానవంతుడు ఏమి తృణీకరించగలడు? ప్రపంచం అసత్యమైనా, సత్యమైనా, జ్ఞానవంతుడికి అది ఆనందం, దుఃఖానికి అతీతం; కానీ అజ్ఞానులు, తేలికగా అర్థం చేసుకుని, దుఃఖపడతారు. మొదట, చివర, మధ్యలో కూడా లేని దానిని కోరితే, రామా, దాని అస్థిత్వమే మిగిలుతుంది. మొదటి, చివర, మధ్యలో సత్యంగా ఉన్నదాన్ని కోరితే, సత్యమే మిగిలుతుంది. పిల్లలు నీటిలో చంద్రుడు, ఆకాశపుష్పాలు వంటి అసత్యమైన వాటిని కోరుతారు; జ్ఞానవంతులు అలాంటి వంచనలను కోరరు. పిల్లలు, అనేక రూపాలున్న వస్తువులను కోరుతూ, దుఃఖాన్ని మాత్రమే పొందుతారు, ఆనందాన్ని కాదు. అందుకే, రామా, పిల్లలవలె ఉండకూడదు; ఇక్కడ నశించేది చూసి, నిత్యమైనదానిపై ఆధారపడాలి. ‘ఇది అసత్యం, నేను దీనితో ఏకమయ్యాను’ అని అనుకుంటూ దుఃఖించకూడదు; అలాగే ‘ఇది సత్యం, నేను దీనితో ఏకమయ్యాను’ అని అనుకుంటూ కూడా దుఃఖించకూడదు. ఆ స్త్రీ మహర్షికి ఇలా చెప్పిన తరువాత, రోజు సాయంత్రం వైపు సాగింది, రాత్రి రాక కోసం సూర్యకిరణాలు మాయమయ్యాయి. ఆమె స్నానం చేసి, సభలో నమస్కారం చేసి, సూర్యకిరణాలతో కలిసి వెళ్ళిపోయింది. రామా, ధనము లేదా భార్యను కోల్పోయినప్పుడు దుఃఖించడానికి ఏమి కారణం? ఒక మాయాజాలం క్షణం కనిపించి మాయమైతే, దాని కోసం ఎందుకు విలాపించాలి? గంధర్వనగరం అలంకరించబడినా, అపవిత్రమయినా, లేదా అజ్ఞానం పిల్లలను ప్రభావితం చేసినా, అందులో ఆనందం, దుఃఖానికి ఏ క్రమం ఉంది? ధనము లేదా భార్యను పొందినప్పుడు ఆనందించడానికి ఏమి కారణం? ఒక దాహంతో ఉన్నవాడు, మిరాజ్ పెద్దదిగా కనిపించినా, నిజమైన ఆనందం పొందుతాడా? ధనము, భార్య పెరిగినప్పుడు, సంతృప్తి కాదు, దుఃఖమే తగినది. మాయ, మోహం పెరిగితే, ఎవరు ధైర్యంగా ఉంటారు? బుద్ధిమంతులకు విరక్తి కలిగించేది, మూర్ఖులకు బంధాన్ని కలిగించేది, అదే అనుభవాలు. మరో తీరును చూడని వారు, మూర్ఖులు, అనుభవాల్లో సంతృప్తి పొందుతారు; కానీ దూరతీరును చూసిన ధర్మవంతులు, అదే అనుభవాల ద్వారా విరక్తి పొందుతారు. అందుకే, రాఘవా, సత్యాన్ని తెలుసుకుని, లోకవ్యవహారంలో, పోయినదాన్ని పోయిందిగా, వచ్చినదాన్ని వచ్చినదిగా స్వీకరించు. జ్ఞానవంతుడి లక్షణం—ఇంకా రాని ఆనందాలను తృణీకరించడం, వచ్చిన వాటిని అనుభవించడం. ఈ samsāra కల్లోలంలో, నిజమైన ఆత్మను దాచిపెట్టి, శత్రుత్వంగా ఉంటే, మాయలో పడిపోకుండా, జాగ్రత్తగా జీవించు. ప్రపంచ వైభవాన్ని, ఉత్పత్తి ప్రక్రియతో నిర్మించబడిన ఈ ప్రదర్శనను, whose insight is destroyed, వారు సమంగా చూడలేరు; వారు తప్పు బుద్ధితో ఉంటారు. ఇక్కడ, మనసు sensory objects కి ఆకర్షితమై, వాటితో శుద్ధమవుతే, ఎక్కడా శుద్ధమైన బుద్ధిని పొందలేరు. ‘ఇది అసత్యం’ అనే నిశ్చయాన్ని అన్ని విషయాలపై కలిగి ఉంటే, అజ్ఞానం అతని దగ్గరకు రాదు; అతను సమస్తజ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. ‘నేను, లోకం ఒకటే, ఇది అంతా ఒక్కటే’ అనే దృక్పథంలో స్థిరమై, బంధం, ద్వేషం విడిచిపెట్టి, అతడు మునిగిపోవడు. అస్తిత్వం, అనస్తిత్వం మధ్య స్వచ్ఛమైన మధ్యస్థితిని బుద్ధితో ఆధారంగా తీసుకుని, లోకాన్ని పట్టుకోకూడదు, విడిచిపెట్టకూడదు—బయట, లోపల. రామా, నీవు విశాలంగా, స్వచ్ఛంగా, సమస్తాన్ని కలిగి, అయినా సమస్తం నుంచి విముక్తిగా ఉండాలి; ఆకాశంలా, కర్మలు చేస్తూ కూడా, బంధం లేకుండా ఉండాలి. జ్ఞానవంతుడు, కర్మలో నిమగ్నమై, కోరకుండా, తృణీకరించకుండా ఉంటే, అతని బుద్ధి కలుషితమవదు—కమలపత్రం నీటిని తాకకపోవడం వంటి విధంగా. నీ ఇంద్రియాలు చూడటం, తాకడం వంటి కార్యాలు చేయవచ్చు, చేయకపోవచ్చు; అవి నీకు ద్వితీయమైనవి—నీవు ఆత్మలో స్థిరంగా ఉండి, కోరిక లేకుండా ఉండాలి. ‘ఇవి నా వాటి’ అని అసత్య sensory objects గురించి ఆలోచిస్తూ, నీ మనసు వాటిలో మునిగిపోకూడదు; మునగకుండా, అది చేయవచ్చు, చేయకపోవచ్చు. ఓ రాఘవా, sensory objects కాంతి నీ హృదయాన్ని ఆనందింపజేయకుండా ఉంటే, జ్ఞానం, వివేకంతో నీవు samsāra సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళావు. శరీరం sensory objects అనుభవించిందా, లేదా అనుభవించలేదు, కోరిక లేకుండా ఉంటే, పరిస్థితుల బలానికి అనుగుణంగా, ముక్తి కలుగుతుంది. అత్యుత్తమ జ్ఞానంతో, రామా, నీ మనసును వాసనల సమూహం నుంచి వేరు చేయు—పువ్వు నుంచి వాసనను వేరు చేసినట్లుగా. ఈ samsāra సముద్రంలో వాసనల నీటితో నిండినప్పుడు, జ్ఞానపు నావలో ఎక్కినవారు, ఆ తీరును దాటి వెళ్ళినవారిగా పరిగణించబడతారు.