అధిష్ఠాన అనే మహా నగరంలో, దామ అనే రాక్షసుడు రాజప్రాసాదంలో ఒక పెద్ద స్తంభం చీలికలో, మృదువుగా మోగే దోమగా మారతాడు. అదే నగరంలో, రత్నావళీ విహార అనే మఠం ఉంటుంది. అక్కడ, రాజు మంత్రి నరసింహుడు, బంధనము మరియు విముక్తి విషయాలను తన చేతిలో ఆమలకీ ఫలం ఉన్నట్లు స్పష్టంగా దర్శించగలడు. నరసింహుని ఇంట్లో, కట అనే పక్షి, మాయ రాక్షసుడు, చింతకాయ కొమ్మలతో చేసిన పంజరంలో ఆటవస్తువుగా ఉంచబడుతుంది. ఆ మంత్రి నరసింహుడు, దామ, వ్యాల, కట మరియు ఇతరుల కథను పద్య రూపంలో వివరంగా చెబుతాడు. ఆ కథను విని, కట పక్షి తన స్వభావాన్ని గుర్తు చేసుకుని, తనలోని అహంకారాన్ని శాంతపర్చుకొని, పరమ విముక్తిని పొందుతుంది. ప్రద్యుమ్న పర్వత శిఖరంలో నివసించే కలవింక పక్షి కూడా, తన కథను విని, పరమ విముక్తిని పొందుతుంది. రాజప్రాసాదంలో వున్న దోమ కూడా, దురదలో నివసిస్తూ, యాదృచ్ఛికంగా ఈ కథను విని, శాంతిని పొందుతుంది. రాఘవా! ఇలా, ప్రసిద్ధ పర్వత శిఖరంలో ఉన్న చెద, రాజప్రాసాదంలో ఉన్న దోమ, తోటలోని జింక—allవిముక్తిని పొందతారు. రామా, తాడు, పాము, కట్టె గురించి చెప్పిన ఈ క్రమాన్ని నీకు వివరించాను. ఈ లోకమంతా మాయ, శూన్యమైనదే అయినా, ప్రకాశవంతమైనదిగా కనిపిస్తుంది. అర్థం కానప్పుడు, అది మిరాజ్ సముద్రంలా మనలను తిప్పిపడేస్తుంది; అర్థం అయినప్పుడు, అదే మిరాజ్ సముద్రంలా నిశ్చలమై ఉంటుంది. రామా, అజ్ఞాన ప్రభావంలో, ఎత్తైన స్థానం నుండీ, మోసపోయినవారు తాడు, పాము, కట్టె లాగా పడిపోతారు. ఒక చిన్న భ్రుక్తి వల్ల, మేరు, మందర, సహ్య పర్వతాలను నాశనం చేయడం ఎక్కడ? రాజప్రాసాదం దురదలో దోమగా ఉండటం ఎక్కడ? ఒక చిన్న తిట్టుతో చంద్రబింబాన్ని పడగొట్టడం ఎక్కడ? ప్రసిద్ధ పర్వత గోడ దురదలో పక్షిగా ఉండటం ఎక్కడ? ఒక చేతితో మేరు పర్వతాన్ని పువ్వులా ఎత్తడం ఎక్కడ? ఎడారి పర్వత శిఖరంపై సింహ గృహంలో వణికే గుడ్లగూడు పక్షిగా ఉండటం ఎక్కడ? మనస్సు రంగు, కామంతో రంగులమై, నిజంగా మాయ. తన స్వభావాన్ని వదలకుండా, వేరేలా కనిపిస్తుంది. తన స్వీయ వాసనల మాయతో, అసలు లేనిదే నిజంగా కనిపిస్తుంది; మిరాజ్ నీటిని నిజంగా భావించి, జీవి లోపలకి తిరుగుతుంది. ఈ బోధన ద్వారా, వాసనల నుండి విముక్తి పొందినవారు, ఈ జగత్తు అసత్యమని తెలిసినవారు, తమ జ్ఞాన ప్రవాహంతో భవసముద్రాన్ని దాటి వెళ్తారు. వాద, తర్క కల్లోలంతో మనస్సు చిక్కుకున్నవారు, తడబడి, గందరగోళంలో పడిపోతారు; కానీ అవినీతిని నశింపజేయలేరు. అనుభవ మార్గం లేకుండా, కేవలం శాస్త్రాల ద్వారా మాత్రమే నడిచేవారికి విముక్తి లేదు; మరణించే వారికి కూడా లేదు. "ఇది నా దొర, ఇది నా దొర" అనే ఆలోచన, దురదృష్ట, పేదరికం వల్ల, బుద్ధిమంతులకు బూడిద కూడా మిగలదు. ఎవరైతే మూడు లోకాలను గడ్డి ముక్కలుగా భావిస్తారో, వారిని అన్ని దురదృష్టాలు వదిలిపెడతాయి, పాత గడ్డి ముక్కను ఆవు వదిలినట్లు. ఎవరి లోపల శుద్ధ స్వరూప ఆశ్చర్యం ప్రకాశిస్తుందో, వారిని లోక నాయకులు అఖండ బ్రహ్మాండం లాగా కాపాడతారు. భయంకర విపత్తులో కూడా, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించరాదు; రాహు, అమృతాన్ని అనుచితంగా తాగి, నశించిపోయాడు. సత్య శాస్త్రాలు, సద్భావన కలిగినవారి సన్నిధిలో ఉండే వారు, మళ్లీ మాయాంధకారంలో పడిపోరు. దురదృష్టాలు వచ్చి పోతాయి; శుభగుణాలు ప్రసిద్ధిని తెచ్చినవారికి, కచ్చితంగా ఉత్తమత వచ్చి చేరుతుంది. తమ గుణాలకు తృప్తి లేక, విద్యను ఆశించని, సత్యంలో స్థిరమైనవారు—వారు మానవులు; ఇతరులు జంతువులే. ఏవరి హృదయాకాశం కీర్తి చంద్రకాంతితో ప్రకాశిస్తుందో, వారి రూపంలో హరి, పాలు సముద్రంలో ఉండినట్లు, స్థిరంగా ఉంటాడు. అనుభవించదగినదంతా అనుభవించబడింది; చూడదగినదంతా చూడబడింది. పునః పునః భోగాలపై మమకారం వదిలినప్పుడు, బంధాన్ని విరిచేందుకు ఇంకేమీ అవసరం లేదు. విధి, శాస్త్రం, ఆచారం, సందర్భాన్ని అనుసరించి ఉండాలి; లోపలి అన్యాయమైన భోగ మమకారాన్ని వదిలి, విముక్తి పొందాలి. ఉత్తమ గుణాలతో ఆకాశాన్ని తాకే ప్రశంస చేయాలి; మరణం పట్టుకున్నవారిని భోగాలు రక్షించవు. కీర్తి చంద్రకాంతి వలె ప్రకాశించే వారి కీర్తిని, దేవతా స్త్రీలు పాటలతో కీర్తిస్తారు; వారు ఈ లోకానికి మరణించినా, స్వర్గంలో పాటల ద్వారా జీవిస్తారు. శ్రద్ధ, శాస్త్రాన్ని అనుసరించి, కలవికలత లేక, ఉత్తమ ప్రయత్నం చేసినవారు, సత్కార్యంతో విజయాన్ని పొందకుండా ఉండరాదు. శాస్త్రాన్ని అనుసరించి చేసే పనిలో, ఫలితాన్ని త్వరగా ఆశించరాదు; కాలం గడిచిన విజయమే, అధికంగా ఫలిస్తుంది. శాస్త్రాన్ని అనుసరించి, దుఃఖం, భయం, అలసట, లోభం, బంధనం లేకుండా, పనిని చేయాలి; అది వృధా కాకుండా చూడాలి. ఆత్మ, పునర్జన్మల పాత గుహల్లో నశించింది; ఇప్పుడు, ఆ అనేక శిథిలాల నుంచి రక్షించాలి. ఈ క్షణం నుండీ, మరింత దిగజారకూడదు; ఈ శాస్త్రాన్ని విపత్తు నాశనానికి ఆయుధంగా స్థిరంగా ఉంచాలి. యుద్ధంలో, ఏనుగులు విరిగిపోతూ, ప్రాణాలు ప్రమాదంలో ఉన్నప్పుడు, సంపద ఏమి ఉపయోగపడదు? ఉత్తములు శాస్త్రాన్ని ఆశ్రయించాలి. "ఇది ప్రతిబింబం, ఇది వాస్తవం" అని వివేకంతో పరిశీలించాలి; ఇతరుల ప్రభావంలో, పశువుల్లా నడవకూడదు. విపరీతమైన, దురదృష్టాన్ని తెచ్చే, దయనీయమైన, శుభం లేని విచక్షణ లేని ఆలోచనను వదిలి, ముదురు, దీర్ఘ, లోతైన నిద్రను త్రోసివేసి, జాగరూకతను పొందాలి.