ఒక మహా సముద్రంలో, అలలు ఊహించదగిన శక్తితో పైకి లేచినప్పుడు, "నేను లేచాను" అని ఆలోచించుకుంటాయి. ఆ అలలు, తమ స్వీయ భావాలతో, అనేక స్వరూపాలను కలిగి, తాము ఆ భావాలే అని భావిస్తాయి. సూర్యుని ప్రతిబింబంలో "నేను ప్రకాశవంతుడిని" అని తలచుకుంటాయి; కానీ ధూళి రాశి తగిలితే, "నేను అపవిత్రుడిని" అని భావిస్తాయి. రత్నాల కాంతితో అలలు అలంకరించబడితే, అవి అత్యంత ప్రకాశవంతంగా మెరుస్తాయి; మంచు తగిలితే, "నేను చల్లగా ఉన్నాను" అని అనుభవిస్తాయి. నది తీరంలో అగ్నికి ప్రతిబింబం పడితే, అలలు "అయ్యో, నేను కాలిపోయాను" అని భయపడతాయి, పట్టుబడిన చేపలా కంపించుకుంటాయి. అలలు, తీరంలో, పర్వతాల్లో, పక్షుల్లో, చెట్లలో ప్రతిబింబించబడితే, "నేను గొప్పవాడిని, శ్రమ, శక్తి ఉన్నవాడిని" అని భావిస్తాయి. అలల శరీరం శుద్ధంగా, మెరుస్తూ, లేచి, నాశనమవుతూ, చలించిపోతున్నప్పుడు, "నేను ముక్కలు అయిపోయాను" అని బాధపడుతూ, గాయపడిన మహిళలా అరుస్తాయి. అయితే, అలలు సముద్రానికి వేరుగా లేవు; వాటికి నీటి స్వభావమే ఉంది. వాటిలో ఒక్క రూపం కూడా సముద్రానికి వేరుగా నిజంగా లేదు. వాటిలో పొట్టి, పొడవు వంటి లక్షణాలు కూడా నిజంగా వాటివి కావు; అలలు సముద్రంలో వేరుగా ఉండవు, కానీ పూర్తిగా లేనివి కూడా కావు. అవి తమ స్వభావం, ఆలోచనల ఆట వల్ల రూపం పొంది, కరుగుతాయి—నాశనమవుతాయి, మళ్ళీ పుట్టుతాయి, మళ్ళీ చెదిరిపోతాయి. పరస్పర సంబంధాల వల్ల అవి అనేక రూపాలుగా కనిపిస్తాయి, కానీ నిజంగా అవన్నీ ఒక్క నీటితోనే, వ్యాధి, లోపాలు లేని స్వచ్ఛ రూపంలోనే ఉంటాయి. ఇదే విధంగా, ఈ విస్తారమైన, శుద్ధమైన, కల్మషం లేని, పరిమితిలేని బ్రహ్మన్లో—పరమ చైతన్య రూపంలో—అనేక శక్తులు వేర్వేరుగా కనిపించినా, అవి వేరుగా లేవు. అవన్నీ ఆ ఆది, అంతులేని, అద్భుతమైన బ్రహ్మన్లోనే, అనేక మార్గాల్లో కదులుతూ, స్థితిలేని రూపంలో ఉంటాయి. శక్తుల వైవిధ్యం, బ్రహ్మన్లోనే వైవిధ్యంగా కనిపిస్తుంది; బ్రహ్మన్, బ్రహ్మన్లో విస్తరించబడినట్లు, నీటిలో అలలు చుట్టూ తిరిగినట్లు ఉంటుంది. అనేక రూపాల ఉనికి వల్ల, అనేక భేదాలు ఏర్పడతాయి; ఖచ్చితమైన విధి, తన స్వరూపంతో, అన్ని వస్తువులపై ఆధిపత్యం వహిస్తుంది. జడత్వం జడత్వంగా కనిపిస్తుంది; చైతన్యం శుద్ధమైన అవగాహనగా ఉద్భవిస్తుంది; సంస్కార రూపంలో ఉన్న శక్తి తన స్వరూపంలోనే నిలుస్తుంది. ఓ నిష్కలంకుడా! ఈ విస్తారమైన సృష్టి, బ్రహ్మన్ ద్వారానే, అనేక రూపాలు, కదలికలు కలిగి, సముద్రంలో అలలు ఉన్నట్లు, సంపూర్ణంగా కనిపిస్తుంది. అది స్వయంగా వైవిధ్యాన్ని తీసుకోదు, వేర్వేరు రూపాల్లో ఆడదు; ఆత్మ, ఆత్మలోనే, ఆత్మ ద్వారా మాత్రమే ఉంటుంది; నీరు సముద్రంలో ఉండినట్లు. వేర్వేరు అలలు నీటికి వేరుగా లేని విధంగా, ఈ అనేక రూపాలు కూడా జగదాధిపతికి వేరుగా లేవు. విత్తనంలో కాండం, పువ్వు, వల్లి, ఆకు, ఫలం, మొగ్గ—all ఒక్క విత్తనంలో ఉన్నట్లే, అన్ని శక్తులు బ్రహ్మన్లోనే ఉంటాయి. మనిషిలో అనేక కార్యశక్తులు, వేర్వేరు శక్తులు ఉన్నట్లే, సర్వజ్ఞుడైన ఆత్మలో ఎప్పుడూ అన్ని శక్తులు ఉంటాయి. కఠినమైన సూర్యకాంతిలో అనేక రంగులు కనిపించినట్లే, సత్య-అసత్య రూపంలో అనేక శక్తులు దేవతాధిపతిలో కనిపిస్తాయి. ఈ అనేక రూపాలు, శివుని నుండి ఉద్భవిస్తాయి; వర్షమేఘంలో ఒక్క రంగు నుండి మెరుపు ఆడినట్లే. అజడత్వం నుండి జడత్వం, జడ భావన వల్ల ఉద్భవిస్తుంది; పట్టుకున్న పాము నుండి తంతి, లేదా మనిషిలో గాఢ నిద్ర పుట్టినట్లే. చిత్తరహిత శివుడు, తన స్వేచ్ఛతో, చైతన్యశక్తిని తన బంధనానికి విస్తరించుకుంటాడు; రేశమ పురుగు తన గూటిని నడిపినట్లే. తన స్వేచ్ఛతో, ఆత్మ తన స్వరూపాన్ని ఊహించి, సంసార బంధనాన్ని విడిచిపడుతుంది; ఏనుగు తన బంధనాన్ని విడిచిపెట్టినట్లే. ఆత్మ ఏమి నిరంతరం ధ్యానిస్తే, ఆ శక్తితోనే త్వరగా నిండి పోతాడు—even if he is great. ధ్యానించిన శక్తి, ఆత్మను ఆత్మత్వానికి వెంటనే తీసుకువెళ్తుంది; గొప్ప మబ్బు ఆకాశాన్ని కప్పినట్లుగా. ఏ శక్తి ఉద్భవిస్తే, అజన్ముడు వెంటనే దానితో ఐక్యమవుతాడు; ఏ స్థితి పొందితే, వృక్షం దానితోనే రూపాన్ని పొందుతుంది. ప్రభువుకు విముక్తి అనే విముక్తి లేదు, బంధనానికి బంధనము లేదు; ప్రపంచంలో, బంధన-విముక్తి భావాలు ఎక్కడ నుండి వచ్చాయో నాకు తెలియదు. ఆత్మకు బంధన-విముక్తి లేవు, అయినా వాటితో ఐక్యమై కనిపిస్తుంది; ఈ ప్రపంచం ఎప్పుడూ మాయ వల్ల, అసత్యంతో పట్టుబడినదిగా ఉంటుంది. చిత్తం, నిరుపాధిక ఆత్మ ద్వారా ఆకారాన్ని పొందితే, ఆత్మ దానితో కప్పబడుతుంది; రేశమ పురుగు గూటిలో కప్పబడినట్లుగా. చిత్తశక్తులు, వేర్వేరు రూపాలు, శరీరాలు కలిగి, పరభావన ద్వారా, లక్షల సంఖ్యలో ఉద్భవిస్తాయి. అవి అందులోనే స్థిరంగా, అందులోనే పుట్టి, వేర్వేరు రూపాలు పొందినవి, సముద్రంలో అలలు లాంటివి; వాటిలో కొన్ని, వేరు పుట్టి, వేరు ఉండేవి, చంద్రుని కిరణాల్లాంటివి. ఈ విస్తారమైన, చైతన్య అలలతో, శుద్ధ అవగాహన పరిమళంతో నిండిన పరమాత్మ సముద్రంలో, కొన్ని అలలు హరి, బ్రహ్మ, రుద్రుని కాంతితో మెరుస్తూ, స్వభావంతో ఉద్భవిస్తాయి. కొన్ని అలలు యమ, మహేంద్ర, సూర్య, అగ్ని, కుబేరుని సంబంధంతో, చంచలమైన కోరికలతో, సృష్టించి, నాశనం చేసి, నిలిచే అలలు. కొన్ని కిన్నర, గంధర్వ, విద్యాధర, దేవతలతో సంభందించి, ఉద్ధృతంగా, తిరుగుతూ, లేచి, పడిపోయే అలలు. కొన్ని, పద్మజ (బ్రహ్మ) వంటి వారు, స్థిరమైన రూపంలో ఉంటాయి; కొన్ని, దేవతలు, మనుషులు, ఇతరులు లాంటివి, ఉద్భవించి, నాశనమవుతాయి. ఇంకా కొన్ని, పురుగులు, క్రిములు, చిమ్మచిమ్మలు, పశువులు, నక్కలు వంటి జీవులు, ఆ మహాసముద్రంలో, అలల మధ్య చుక్కలాగా మెరుస్తూ కనిపిస్తాయి. మరొకటి, చంచలమైన ముఖాలు కలిగిన జింకలు, గద్దలు, కోతులు వంటి జీవులు, పర్వత వనాల్లో, అలలు తీరాన్ని వంచినట్లుగా, ప్రత్యక్షమవుతాయి. ఈ విధంగా, సముద్రం—ఆత్మ, బ్రహ్మన్—అనేక రూపాలు, శక్తులు, భావాలు, జీవజాతులు, అనుభవాలు కలిగి, ఒకే నీటి స్వభావంలో, ఒకే చైతన్య రూపంలో, పరమ సత్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ, తన మహత్తును ఆడిస్తుంది.