ఓ మహాత్మా! వినుము—ఈ జగత్తును ఆవరించిన మాయాశక్తి ఎంత అపూర్వమైనదో! దానిని ఎంత బలంగా కొట్టినా అది పగలదు, ఎంత వేడి తగిలినా అది కాలిపోదు; మన కళ్లకు కనిపిస్తూ కూడా, దాని అంతర్లీన స్వరూపం పూర్తిగా గ్రహించలేము. ఇది మాయాజాలపు రత్నపు మకుటంలా, మాయాగ్రహణంలో అగ్రగణ్యుడు. ఒక క్షణంలోనే ఇది ఏదో ఒకదాన్ని పైకి లేపుతుంది, ఇంకొకదాన్ని నాశనం చేస్తుంది; కల్పనల రాజ్యంలా విస్తరించి వ్యాపిస్తుంది. దాని ఆట అంత తేలికైనది కాదు—కఠినమైన ఆనందాల్లో మునిగి, దాని గాఢమైన ఆటతో మనుష్యులను సూప్ కలుపుతున్న వంటకారుడిలా కలిపేస్తుంది. గడ్డి, ధూళి, మహేంద్రుడు, సుమేరు పర్వతం, ఆకుపత్రం, సముద్రం—ఏదైనా కావచ్చు, ఇది తన విస్తృతిలో వాటన్నింటినీ తనలోకి చేర్చుకోగలదు. ఇక్కడే క్రూరత చాలు, లోభం బలంగా ఉంది, అన్ని దుర్విపాకాలు, అన్ని చంచలతలు ఇక్కడే నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. ఇది ఆకాశంలో సూర్యచంద్రులను ఆటగా తిప్పుతూ, తన ఇంటి ప్రాంగణంలో బొమ్మలతో ఆడుతున్న చిన్నపిల్లలా విహరిస్తుంది. యుగాంతంలో, సమస్త కల్పనలకు మూలమైన కాళబలంగా వెలుగొందుతుంది; తన రూపాన్ని సమస్త జీవుల ఎముకల మాలలతో అలంకరించుకుంటుంది. యుగాంతంలో, అది ఉగ్రంగా నృత్యం చేస్తూ, తాను విసిరిన అవయవాల వల్ల సుమేరు పర్వతం ఆకాశంలో వణుకుతుంది; ఆ నృత్యంలో అది గాలి తాకిన భూర్జపత్రంలా ఊగిపోతుంది. అది రుద్రుడవుతుంది, మాహేంద్రుడవుతుంది, బ్రహ్మగా మారుతుంది; అది శుక్రుడు, వైశ్రవణుడు అవుతుంది, మళ్లీ ఏదీ కాదు. దాని లోపల అనేక సృష్టులు, ప్రకాశవంతంగా, నాశనమై, ఎప్పుడూ ఉద్భవిస్తూ, వేరు వేరు అయినా విడదీయలేని తరంగాల్లా సముద్రంలో కలిసిపోతుంటాయి. మహాకల్పాల పేరుతో ఉన్న వృక్షాల మధ్య నిలబడి, పండిన ఫలాల్లా దేవాసుర సమూహాలను కుదిపివేస్తుంది. అది తన విస్తృతమైన పాదాలతో అనేక బ్రహ్మాండ సమూహాల మధ్య సంచరిస్తూ, అవి చంచలమైన పాశుల్లా తిప్పబడతాయి. శుద్ధసత్త్వమయమైన పద్మం చైతన్యప్రకాశంలో వికసిస్తూ, తన స్వరూపంలో తన కార్యాలతో ఆనందిస్తుంది. తన స్వరూపాన్ని ఆద్యంతహీనంగా, మహాపర్వతంలా ఎత్తుగా స్థాపించి, స్థిరంగా నిలబడుతుంది. కొన్నిసార్లు నీడలా నలుపుగా, మరికొన్నిసార్లు ప్రకాశవంతంగా, మరికొన్ని సందర్భాల్లో రెండింటినీ త్యజించి, తన స్వభావంలో నిలిచి ఉంటుంది. అనేక లోకాల సారంతో తన స్వరూపంలో ఏకమై, గొప్ప భారంగా బంధించబడ్డట్టు స్థిరంగా నిలబడుతుంది. దానికి నొప్పి లేదు, మరణం లేదు; అది రాదు, పోదు; ఎన్నో మహాకల్పాలు గడిచినా అది అస్తమించదు, ఉదయించదు. జగత్ప్రారంభాన్ని ఆటగా సృష్టించాలనే ఉద్దేశ్యంతో, తాను స్వయంగా కాలాన్ని గడిపేస్తుంది; అహంకారం లేని స్థితిని పొందుతుంది. తన స్వరూపసరోవరంలో రాత్రి ముద్దు చీకటి, పగలు పద్మాల వర్ణాన్ని, క్రియ అనే తేనెటీగను ప్రతిబింబిస్తూ, నిలిచి ఉంటుంది. భయంకరమైన నల్ల రాత్రిని, అలసిపోయిన ఊరగ扫కారునిలా పట్టుకుని, భూమి అంతటా బంగారు ధూళిని వెలికితీస్తుంది. క్రియ అనే వేలితో సూర్యదీపాన్ని మూలల్లోకి నడిపిస్తూ, దయతో ప్రపంచగృహంలో ఏమేం ఉన్నాయో పరిశీలిస్తుంది. సూర్యకంటి కళ్లతో, క్షణంలోనే రోజులను పండిపోతూ చూస్తూ, లోకపాలకుల ఫలాలను పురాతన అరణ్యపు ఫలాల్లా ఆస్వాదిస్తుంది. మరణం అనే భయంకరమైన పెట్టె, లోకరత్నాలను—ఈ బ్రహ్మాండపు పాత గుడిసెలను—తన లోపల నిదానంగా వేస్తుంది. లోకరత్నాల హారాన్ని, అన్ని గుణాలతో నిండి తనను అలంకరించుకుని, మళ్లీ దానిని తెంచేస్తుంది. రాత్రిపద్మాల మాల, పగలు హంసను అనుసరిస్తూ, నక్షత్రాల కిరణాల తంతువులతో ఆకాశాన్ని ఎల్లప్పుడూ చుట్టేస్తుంది. జీవనమద్యం అమ్మే వాడు, పర్వతం, నది, మేఘం, ప్రపంచాన్ని కలిపి కలిపి, ప్రతిరోజూ నక్షత్రాల ఎర్రటి బిందువులను కూడా త్రాగేస్తాడు. చిన్నదైనా, పెద్దదైనా, ఈ దొంగ పట్టుకోని ఏదీ లేదు—యువత, పద్మం, చంద్రుడు, జీవన సింహగర్వం—ఏదీ మిగలదు కాదు. జగద్వ్యతిరేక ఆటలో, సృష్టులను నలిపి పడేసి, ఉద్భవనాశనపు చిరునవ్వుతో తనలో తానే ఆనందిస్తాడు. కర్త, భోక్త, నాశకుడు, స్మరించేవాడు, అన్ని స్థితులను అనుభవించేవాడు—ఇదంతా చేయగలడు, అయినప్పటికీ, ఏమీ చేయనట్టు ఉంటాడు. కాలబలం, మనుషుల మధ్య ప్రకాశిస్తూ, ఒకేసారి సంపూర్ణ స్వరూపాన్ని ప్రదర్శించి, దాచిపెడుతుంది; మంగళ, అమంగళ రూపాలతో, కాలవిభాగాల గుర్తులతో వెలిసిపోతుంది. ఈ మహా ఆటలోని అన్ని అడుగులు, కాలబలం తాకని లోకపు యువరాజుకు చాలా దూరంగా ఉంటాయి. అతను ఈ జగత్తులో, మాయలో మునిగిపోయిన, బాధపడే జీవ సమూహాలతో కలిసి, అలసిపోయిన ప్రపంచాన్ని భవసాగరపు అరణ్యంలో వేటప్రదేశంగా మారుస్తాడు. ఒకచోట, సముద్రాగ్ని పద్మం పుష్పించగా, ఆనందకరమైన సరస్సు, ప్రళయకాల మహాసముద్రంగా మారుతుంది. కాలప్రవాహంలో, ఈ జీవులు, జీవన సముద్రపు పుల్ల, చేదు, ఉప్పు రసాల్లో ముదిరిపోయి, అక్కడే నిండిపోతారు. ఈ ఉగ్రశక్తి, అన్ని దిక్కులా సంచరిస్తూ, జననిమాతల సమూహాలతో, భవారణ్యంలో మృగాల్లా మనుష్యులను ఆకర్షించే నక్కగా ఉంటుంది. భూమి ఆమె చేయిలో ఉంది; భూమి అనేక రుచులతో నిండి, తామర, కుముద, పుష్పమాలల వలయాలతో అలంకరించబడిన పాత్రగా ఉంది. ఆమె ఉగ్రంగా గర్జిస్తూ, గట్టిగా దెబ్బతీస్తూ, భుజాల పంజరంలో సింహంలా విహరిస్తుంది; విస్తృతమైన అడ్డుగల గర్వంతో, ఆటపక్షిలా ప్రియంగా ఉంటుంది. గోర్ధవీణ సంగీతంలా మధురంగా, శరదాకాశపు స్వచ్ఛతతో ప్రకాశిస్తూ, ఆ దేవుడు మహాకాలుడు, ఆటపక్షి కోకిలలా విహరిస్తాడు. తన రూపం ఎల్లప్పుడూ గర్జిస్తూ, దుఃఖబాణాలను పారవేసి, 'అనభిప్రాయ' అనే విల్లు ధరించి, అన్నిచోట్లూ కంపించిపోతుంది. ఆ పరమవికాస ఆటతో, తిరుగుతూ, పట్టుకుని, తిప్పి, విరిపోతూ, ఈ వృద్ధ, అలసిన, చంచలమైన కోతి—ఇక్కడ కాలమే—తన శరీరాన్ని ఉప్పొంగించిపోతుంది. ఇలా, ఓ మునీంద్రా! కాలశక్తి, జగత్తుని తన మాయాశక్తితో ఆవరించి, సృష్టి, స్థితి, లయాలను ఆటగా నిర్వహిస్తూ, తన స్వరూపంలో తానే ఆనందిస్తూ నిలిచిఉంటుంది.