ఓ మహాశయా! ఈ సృష్టిలో కాలం యొక్క మహిమ ఎంత గొప్పదో వినండి. విశ్వాన్ని గ్రసించే ఈ కాలానికి, క్షణమంత కూడా ఎవ్వరూ తప్పించుకోలేరు—even మహానుభావులు కూడా కాదు. అనంతమైన జగత్తును మింగిన అనంతకాలం, ఇప్పుడు దాని అంతరాత్మగా నిలిచింది. కాలం యుగాలుగా, సంవత్సరాలుగా, కల్పాలుగా వివిధ రూపాల్లో కనిపించగలదు. అయినప్పటికీ, దాని అసలు స్వరూపం ఎప్పటికీ తెలియదు; అది అంతటా వ్యాపించి, ఎక్కడైనా నిత్యం ఉన్నదే. సుఖదాయకులైనా, మంగళకార్య ప్రారంభించేవారైనా, సుమేరు పర్వతం లాంటి బరువైనవారైనా—ఈ కాలం వారిని, చిన్న ఏనుగు పాములను మింగినట్లు, అంతే సులభంగా మింగేస్తుంది. కాలానికి దయా లేదు; అది దుర్దయ, క్రూరమైనది, ఆపద్ధర్మం లేని దుర్మార్గి. ఇప్పటికీ, దీనికి మింగలేని విషయం ఏదీ లేదు. కాలం యొక్క ధ్యేయం కేవలం గ్రహించడమే—పర్వతాలనైనా మింగేస్తుంది. ఎన్ని ఆనందాలను ఆస్వాదించినా, అది అసంతృప్తిగా మరింత కోరుకుంటూనే ఉంటుంది. కాలం సృష్టించడంలో, నాశనం చేయడంలో, తినడంలో, హత్యలో నిమగ్నమై, నాటకశిల్పిలా ప్రపంచంలో అనేక రూపాలలో ప్రవర్తిస్తుంది. అది జీవుల విత్తనాలను విరగదీస్తూ, అవాస్తవమైన ముక్కుతో, మాదిరిగా మామిడి పండ్లను ముక్కలుగా చేసేది. మంచిదీ, చెడ్డదీ అయిన విధి కొమ్ములతో ప్రజలను ఒడిచిపట్టి, జీవుల గుంపులో గజరాజువై ప్రకాశిస్తుంది. బ్రహ్మ యొక్క విస్తృత అరణ్యంలో, విశ్వఫలాన్ని ధరించిన మహావృక్షం ఉంది. దాన్ని పరమ సర్పం చుట్టుముట్టి, అక్కడే నిలిచివుంది. రాత్రిపూట తేనెటీగలతో, పగలు పువ్వుల మాలలతో, ఋతువుల వల్లులతో అది అలంకరించబడింది; అయినా అది అలసిపోదు. దాన్ని కొట్టినా విరగదు, కాల్చినా కాలిపోదు; అది కనబడుతుంది, కానీ పూర్తిగా గ్రహించలేము. అది మాయాజాలపు మణిగా ప్రకాశిస్తుంది. ఒక్క క్షణంలోనే, అది ఏదోను పైకి ఎత్తి, ఇంకేదోను ధ్వంసం చేస్తుంది; కల్పిత రాజ్యంలా వ్యాపిస్తుంది. దాని గాఢమైన, బలమైన ఆటలో, అది కఠినమైన ఆనందాల్లో మునిగి, ప్రజలను వంటవాడు సూప్ను కలిపినట్లు కలిపేస్తుంది. గడ్డి, దుమ్ము, ఇంద్రుడు, సుమేరు, ఆకును, సముద్రాన్ని—ఏదైనా తనలో లీనంచేసేందుకు సిద్ధంగా ఉంటుంది. ఇక్కడే దురాశ పరిపూర్ణంగా ఉంది, క్రూరత చెలరేగి ఉంది, అపశకునాలు నిండాయి, అశాంతి రాజ్యమేలుతోంది. ఆ కాలం సూర్య చంద్రులను ఆకాశంలో ఆటపాటలతో తిప్పుతూ, తన ఇంటి ప్రాంగణంలో పిల్లవాడిలా బొమ్మలతో ఆడుకుంటుంది. యుగాంతంలో, సమస్త కల్పనలకు మూలమైన కాలం, సమస్త జీవుల ఎముకలతో చేసిన మాలలతో అలంకరించబడిన రూపంలో ప్రకాశిస్తుంది. అదే సమయంలో, దాని ఉగ్ర నృత్యంలో సుమేరు పర్వతం గగనంలో కంపించిపోతుంది; దాని చేతులు విసిరి పడినప్పుడు, అవి గాలిలో తాకిన తాళి తొక్కల వలె ఉలికిపడతాయి. ఈ కాలమే రుద్రుడు, మళ్లీ మహేంద్రుడు, మళ్లీ బ్రహ్మ; ఇది శుక్రుడు, వైశ్రవణుడు, మళ్లీ ఏమీకాదు. దాని లోపలే ఎన్నో సృష్టులు, ప్రకాశవంతంగా, నాశనం అవుతూ, తరచూ ఉద్భవిస్తూ, సముద్రపు అలల వలె కలిసిపోతూ ఉంటాయి. మహాకల్పాల పేరుగల వృక్షాల మధ్య నిలబడి, కాలం పండిన దేవాసుర ఫలాలను గుంపులుగా కుదించేస్తుంది. అనేక విశ్వాల గుంపుల మధ్య పెద్ద అడుగులతో నడుస్తూ, అవి తుమ్ములు వలె చెలరేగుతూ పడిపోతుంటాయి. శుద్ధ సత్త్వ పద్మం చైతన్య కాంతితో వికసిస్తే, కాలం తన స్వరూపంలో ఆనందిస్తుంటుంది, తన కార్యాలతో పాటు. ఇది మొదలు, అంతం లేని పరిమితి లేని రూపాన్ని స్థాపించి, మహాపర్వతంలా నిలిచి ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఇది నీడలా చీకటిగా, మరికొన్నిసార్లు ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతుంది; కానీ, ఎప్పుడూ తన స్వరూపంలోనే నిష్కలంగా ఉంటుంది. అనేక లోకాల తత్త్వంతో కలిసిపోయి, గొప్ప భారంగా బంధించబడినట్లుగా స్థిరంగా నిలుస్తుంది. ఇది బాధను అనుభవించదు, చావదు; రాదు, పోదు; ఎన్నో మహాకల్పాలు గడిచినా, అస్తమించదు, ఉదయించదు. ప్రపంచాన్ని ప్రారంభించేందుకు ఆటగా, సులభంగా కాలాన్ని తనలోనే గడిపేస్తుంది; అహంకార రహిత స్థితిని పొందుతుంది. తన స్వరూప సరస్సుపై రాత్రి చీకటి మడుగును, పగలు పద్మాల సమూహాన్ని, కర్మ తేనెటీగను ప్రతిబింబిస్తూ నిలుస్తుంది. భయంకరమైన నల్ల రాత్రిని పట్టుకుని, అలసిన ఊడిపాడు వలె, బంగారు వెలుగుదులిని భూమిపై వ్యాపింపజేస్తుంది. కర్మవేలితో సూర్యదీపాన్ని నలుమూలలు తిప్పి, దయతో ప్రపంచగృహంలో ఏమి, ఎక్కడ ఉందో పరిశీలిస్తుంది. సూర్యదృష్టితో క్షణంలోనే రోజులు పండినట్లు చూసి, ప్రపంచ పాలకుల ఫలాలను పాత అడవి పండ్లను తినే వాడిలా ఆస్వాదిస్తుంది. మరణం భయంకరమైన పెట్టె వలె, విశ్వాల మణులను, ఈ పాత ప్రపంచపు గుడిసెలను, దాని లోపల నిదానంగా వేసుకుంటూ ఉంటుంది. ప్రపంచమణుల దండను, నాణ్యతలతో నిండినదాన్ని, అలంకారం వేసుకున్నట్టు ధరించి, మళ్లీ దానిని కోసేస్తుంది. రాత్రిపూట పద్మాల దండ సూర్యహంసను అనుసరించినప్పుడు, ఆ చంచలుడు నక్షత్ర కిరణాల తంతులతో ఆకాశాన్ని ఎల్లప్పుడూ చుట్టేస్తాడు. ప్రాణపు మద్యం అమ్మే వాడు, పర్వతాన్ని, నదిని, మేఘాన్ని, ప్రపంచాన్ని కలిపి, రోజూ నక్షత్రాల ఎర్ర బిందువులను చిమ్మి తాగేస్తాడు. ఈ చిన్నదీ, పెద్దదీ దొంగ, ఏ యవ్వనాన్ని, ఏ పద్మాన్ని, ఏ చంద్రుడిని, ఏ జీవన సింహపు కేశరాన్ని విడిచిపెట్టడు. ప్రపంచ చక్రం ఆటతో, జీవులను నలిపి పడేసి, తాను తానే ఆనందించడంలో, ఉద్భవ-నాశనాల చిరునవ్వుతో విహరిస్తాడు. ఇది కర్త, భోక్త, సంహర్త, స్మర్త; అన్ని స్థితులను చేరుకున్నవాడు; ఇవన్నీ చేయగలడు, అయినా ఏమీ చేయనిది. కాలశక్తి ప్రజల మధ్య ప్రకాశిస్తూ, మొత్తం రూపాన్ని ఒకేసారి వెల్లడించి, మరల దాచిపెడుతుంది; మంగళ, అమంగళ స్వరూపాలను, సమస్త కాల విభాగాల గుర్తులతో ధరించి ఉంటుంది. ఇలా, మహర్షీ! కాలం యొక్క పరమ గంభీరత్వం, దాని ఆటలు, దాని క్రూరత్వం, దాని లీలలు, సృష్టి–నాశనాలకు మూలమైన దాని స్వరూపం—అన్ని ఈ విధంగా నిత్యంగా అనుభవించబడతాయి.