రామా, ఈ ప్రపంచం ఎలా ఉనికిలోకి వస్తుందో, దాని అసలు స్వరూపం ఏమిటో వివరిస్తూ ఋషులు ఇలా చెబుతున్నారు. ఆకులో రేఖలు కనిపించటంలా, నీటిలో అలలు తేలికపాటిగా ఉద్భవించటంలా, బంగారంపై ఆభరణాలు మెరుస్తున్నట్లుగా, అగ్నిలో వేడి కనిపించటంలా — ఇలా ఈ మూడు లోకాలు కూడా పరబ్రహ్మతో ఒకరూపంగా, మరోవైపు వేరుగా కూడా ఉన్నాయి. అవి పరబ్రహ్మలోనే నిలిచివుంటాయి, దానినుంచే జనిస్తాయి, చివరికి అవి పరబ్రహ్మే. అందుకే, అన్ని జీవులకు పరబ్రహ్మే ఆత్మగా ఉంటుంది. ఆ పరబ్రహ్మను తెలుసుకుంటే, ఈ ప్రపంచాన్ని కూడా తెలుసుకుంటారు; దాన్ని తెలియకపోతే, ప్రపంచం కూడా తెలియదు. శాస్త్రాల కోసం, లోకంలో వాడుక కోసం, ఆ పరబ్రహ్మకు "చైతన్యం", "బ్రహ్మం", "ఆత్మ" అనే పేర్లు జ్ఞానులు పెట్టారు. దాని స్వరూపం సర్వవ్యాపిగా ఉంది. ఇంద్రియాలు, విషయాలు కలిసినప్పుడు ఆనందం, విచారం లేని స్వచ్ఛమైన అనుభవమే ఈ ఆత్మ—చైతన్యం, అది నశించదు. ఈ చైతన్య-ఆత్మ ఖాళీని కన్నా సూక్ష్మంగా, స్పష్టంగా ఉంటుంది; దానిలో ప్రపంచం వేరుగా ప్రతిబింబంగా కనిపిస్తుంది, కానీ అది దాని ఆనందమే. బుద్ధి ఆత్మ నుంచి వేరుగా ఉంటే, లోభం, మాయ, ఇతర దుష్ప్రవర్తనలు వస్తాయి; కానీ వేరుగా లేకపోతే, బుద్ధులు ఆత్మలోనే ఉంటాయి. శరీరం లేని, విభజన లేని చైతన్యం స్వరూపానికి, మూర్ఖులు చెప్పే "లజ్జ", "భయం", "దుఃఖం" అనే భ్రమలు ఎలా వస్తాయి? రామా, నువ్వు శరీరం లేని వాడివి, అయినా మూర్ఖుడిలా లజ్జ, భయం వంటి కల్పిత భావాలకు లోనవుతున్నావు; అవి శరీరం నుంచే వస్తాయి, నిజానికి లేవు. చైతన్య స్వరూపానికి, శరీరం నశించినా నాశనం లేదు; దాన్ని సరిగ్గా చూడని వారికి నాశనం కనిపించొచ్చు, కానీ నిజంగా జ్ఞానులకు అది లేనిది. సూర్యుని మార్గంలో, వస్తూ పోతూ వ్యతిరేకంగా ఉండని దానిని—అదే వ్యక్తి అని తెలుసుకో, రామా; అది శరీరం కాదు. శరీరం ఉన్నా లేకపోయినా, ఈ వ్యక్తి మూడు లోకాలలో, తెలిసినా తెలియకపోయినా, నశించడు; శరీరం పోయినా అతను మాయవాడు కాదు. నువ్వు చూస్తున్న అన్ని బాధలు శరీరానికి చెందినవి; చైతన్య-ఆత్మకు పట్టుబట్టడం అసాధ్యం. అది మనసు మార్గానికి అందని ఖాళీలా నిలుస్తుంది; కాబట్టి, ఆ చైతన్యానికి సుఖం, దుఃఖం ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి? చైతన్యం ఆత్మగా, ఈ శరీరపు పంజరాన్ని విడిచి, తాను సాధించిన సంస్కారాలను తీసుకుని, తేనెటీగ పువ్వును వదిలి ఆకాశంలోకి వెళ్లినట్లు నిష్క్రమిస్తుంది. ఆత్మ ఈ శరీరంలో వాస్తవంగా లేకపోతే, శరీరం పోయినప్పుడు నువ్వు దేనికోసం దుఃఖిస్తున్నావు, రామా? నిజాన్ని పట్టుకో, మాయకు చోటివ్వకూ; స్వచ్ఛమైన ఆత్మకు ఎటువంటి కోరికలు ఉండవు. చైతన్యం సాక్షిగా, సమంగా, స్పష్టంగా, విభేదాలు లేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, లోకాలు దానిలోనే ప్రకాశిస్తాయి—నిర్మల మణిలో కిరణాలు మెరుస్తున్నట్లుగా. ఇది కోరికలేని సంబంధం, అద్దంలో ప్రతిబింబాల్లా; అలాగే, చైతన్యం, లోకానికి సహజంగా ఉన్న అనుబంధం. శీల్డ్ లో, మృతదేహంలో, ద్వైతం-అద్వైతం ఎలా స్థాపించబడతాయో, అలాగే ఆత్మ-ప్రపంచానికి వేరుగా, కలిసిగా ఉండడం ఇక్కడ స్థాపించబడుతుంది. భూమిపై సూర్యుని ఉనికితో చర్యలు జరుగుతాయో, అలాగే చైతన్య ఉనికితో ఈ లోకం ఉత్పన్నమవుతుంది. శరీరాన్ని పట్టుకోవడం ఆగిపోతే, రామా, ఈ లోక స్థితి కరిగిపోతుంది; నీ మనసులో ఖాళీ కూడా ఉద్భవిస్తుంది. దీపం వెలుగు తన ఉనికితో సహజంగా వస్తుంది; అలాగే, చైతన్య స్వభావం వల్లే ప్రపంచ కార్యకలాపం జరుగుతుంది. మొదట, మనస్సు పరమాత్మా సారాంశం నుంచి ఉద్భవిస్తుంది; దాని ద్వారా, ఈ ప్రపంచం తన కల్పనలతో వ్యాపిస్తుంది. ఖాళీ ఖాళీలో ప్రకాశించటం, నీలి రంగు ఖాళీలో కనిపించటంలా, అందమైన వృక్షాలు పెరిగినట్లుగా. మనస్సు ఆలోచనలు ఆగిపోతే, ప్రపంచ మాయ మబ్బు కరిగిపోతుంది; అప్పుడు స్వచ్ఛమైన చైతన్యం, శరదృతువు ఆకాశంలా, లోపల విశ్రాంతిగా, ఏకంగా, అజన్మగా, అనంతంగా ప్రకాశిస్తుంది. మనస్సు, చర్య స్వభావం కలది, మొదట ఆలోచనల నుంచి పుట్టి, పద్మంలో పుట్టినట్లుగా, అనంతమైన, విభిన్నమైన ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తుంది; మూర్ఖ బాలుడు కలలో దేహాలను సృష్టించటంలా. అసలైనది కానిది మొదట నిజంగా కనిపిస్తుంది, తరువాత కరిగిపోతుంది, మాయమవుతుంది. మనస్సు, చైతన్యంగా వ్యాపించి, ప్రకాశించే రూపాన్ని తీసుకుంటుంది—ప్రపంచ సముద్రంలో నీటి వలయాల్లా. ఈ ప్రపంచం, ఆకాశంలో, చేయువాడు లేకుండా, అవయవాలు లేకుండా, అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది; చూడేవాడు లేకపోయినా అనుభవం ఉంది, నిద్ర లేని నిద్రలో కలలు చూపిస్తుంది. అద్భుతమైన రూపంలో స్థిరంగా కనిపిస్తుంది, భవిష్యత్తు నగరాలను సృష్టిస్తుంది; కోతికి అగ్ని వేడి లాగా, నీటిలో తిరిగే బుడ్డె లాగా నిలుస్తుంది. రూపం ఉన్నా ఖాళీ లేదు, ఆకాశంలో సూర్యుని ప్రకాశంలా; ఖాళీలో రత్నాల గుచ్చం లాగా కనిపిస్తుంది, కానీ ఆధారం లేదు. మనస్సు సృష్టించిన నగరంలా, స్థిరంగా అనుభవించబడుతుంది, కానీ వాస్తవికత లేదు; కథలో అర్థం లాగా, ఎక్కడా లేకపోయినా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. పదార్థం లేకపోయినా, లోపల గట్టి భాగం ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తుంది; కలలో పర్వతంలా, ఆకాశంలో రూపాలతో ప్రకాశిస్తుంది, కానీ ఖాళీ తప్ప మరొకటి కాదు. శరదృతువు మబ్బు దూరంగా కనిపించటం లాగా, దాని కరిగిపోవడం కనిపించదు; ఆకాశంలో రంగు లాగా, కనిపించదగినదిగా ఉన్నా వాస్తవికత లేదు. కలలో మహిళను ఆలింగనం చేసినట్లుగా, అర్థవంతంగా కనిపిస్తుంది, కానీ వాస్తవికంగా అర్థం లేదు; మనస్సు తోటలో పూలు పూసినట్లుగా, ఆనందం కనిపిస్తుంది, కానీ అసలు సారం లేదు. ప్రకాశం లేని వెలుగులాగా, చిత్రించిన సూర్యుడు లేదా అగ్నిలా నిలుస్తుంది; కల్పిత రాజ్యం లాగా అనుభవించబడుతుంది, వాస్తవికత లేదు. చిత్రించిన పద్మపూల తోట, పువ్వుల పరిమళం లేకపోయినా, ఖాళీలో చూపబడుతుంది; రంగులు మెరుస్తున్నాయి, కానీ స్వభావం రూపం మాత్రమే. అసలు వాస్తవికత లేకుండా, మురిసిన, బలహీనమైన మూలాలు వ్యాపించి ఉంటాయి; నిస్సారంగా, నిస్సత్తువగా, అరటి చెట్టు కాండంలా ప్రకాశిస్తుంది. చీకటి వలయంలా వ్యాపించి, కన్ను తెరిచి చూడటం వలె, రూపం పూర్తిగా మాయ, అయినా ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది. నీటిపై బుడ్డె లాగా, ఆనందం లేకుండా, లోపల ఖాళీగా, వెలుపల ఆకర్షణగా కనిపిస్తుంది; దాని సారం రుచి, వాస్తవికత రుచి, నిరంతరం ఉద్భవించి, కరిగిపోతుంది. మబ్బు వ్యాపించటం లాగా, పట్టుకున్నా ఏమి లేదు; నిస్సారంగా, ఖాళీకి నివాసంగా, కొందరికి శూన్యంగా, అణువంతా సూక్ష్మంగా ఉంటుంది. ఈ విధంగా, రామా, ప్రపంచం పరబ్రహ్మ చైతన్యంలో ప్రతిబింబంగా, కలగా, మాయగా, ఖాళీగా, తన స్వభావంలోనే ప్రకాశిస్తుంది.