రాఘవా! మనిషి అనుభవించే సుఖ, దుఃఖాలు, ప్రతి ఆలోచనలో, మనస్సే కార్యకర్తగా, అనుభవదారుడిగా ఉంటుంది. నిజమైన వ్యక్తి అంటే మనస్సే అని తెలుసుకొనుము. ఇప్పుడు నేను నీకు ఒక అద్భుతమైన కథను చెబుతాను—లవణుడు, మనస్సు మాయవశంగా, ఎలా చండాలుడయ్యాడో విను. మనస్సే కర్మ ఫలితాలను అనుభవిస్తుంది, అవి మంచి అయినా, చెడు అయినా. నీవు దీనిని పూర్తిగా గ్రహించగలవు, కాబట్టి శ్రద్ధగా విను, రాఘవా. హరిశ్చంద్ర వంశానికి చెందిన లవణుడు, పాపరహితుడు, ఒకసారి ఒంటరిగా కూర్చొని, తన మనస్సులో చాలా కాలం ధ్యానం చేశాడు. "నా తాత గొప్పవాడు, రాజసూయ యాగానికి పూజారి; నేను అతని వంశంలో జన్మించాను, నా మనస్సులోనే ఆ యాగాన్ని నిర్వహిస్తున్నాను," అని ఆలోచించాడు. అలా ఆలోచిస్తూ, యాగానికి కావలసిన అన్ని సామగ్రిని సేకరించి, ఆ రాజు రాజసూయ యాగానికి దీక్షలో ప్రవేశించాడు. పూజారులను పూజించాడు, మునులను సన్మానించాడు, దేవతలకు నమస్కరించాడు, యాగాగ్ని ప్రज్వలించాడు. యాగదారుడైన లవణుని మనస్సు యాగవనంలో నిలిచి ఉండగా, దేవతలు, మునులు, ద్విజులకు పూజలు చేస్తూ, ఒక సంవత్సరం గడిచిపోయింది. తన సంపదను జీవులకు, ద్విజ పితృలకు దానం చేసి, ఆ రోజు ముగిసిన తర్వాత, లవణుడు తన యాగవనంలో మేల్కొన్నాడు. ఇలా, లవణుడు తన మనస్సు బలంతో, రాజసూయ యాగ ఫలితాన్ని పొందాడు. కాబట్టి, సుఖదుఃఖాలను అనుభవించేది మనస్సే అని తెలుసుకో. ఆ ఆది, సులభమైన సత్యంలో నీవు నిలబడుము, రాఘవా. మనస్సు పరిపూర్ణంగా ఉంటే, మనిషి సంతృప్తి పొందుతాడు; అది నశించిపోతే, అతడు క్షీణిస్తాడు. "నేను శరీరమే" అనే నిశ్చయంతో ఉండేవారిని జ్ఞానులు పట్టించుకోరు. మనస్సు వివేకంతో, నిజమైన అవగాహనతో నిండినప్పుడు, whose understanding is clear, వారి దుఃఖాలు అంతా పోతాయి. ఉదాహరణకు, సూర్యకిరణాలు కమలపూదిలో ప్రకాశించగానే, ఎన్నో కాలంగా ఉన్న అంధకారం, సంకుచితత, మాంద్యం తొలగిపోతాయి. లవణుడు రాజసూయ యాగ ఫలితాన్ని పొందాడు, క్షేత్రపతి! ఈ కల్పనల వలయంలో మరే ఆధారం అవసరం లేదు. శంబరికుడు లవణుని సభకు నిర్ణీత సమయంలో వచ్చినప్పుడు, నేను అక్కడే ఉండి, ప్రత్యక్షంగా చూచాను. శంబరికుడు సభలో ప్రవేశించిన తర్వాత, నేను, ఇతర సభికులతో కలిసి, లవణునిని దీనికి సంబంధించిన విషయాలను earnestగా ప్రశ్నించాము. అక్కడ చెప్పినదాన్ని పరిశీలించి, రామా, నేను నీకు శంబరికుని గురించి జరిగినదాన్ని వివరంగా చెబుతాను. రాజసూయ యాగాన్ని నిర్వహించేవారు పదహారు సంవత్సరాలు విపత్తులతో, వివిధ దుఃఖాలతో బాధపడతారు. అందుకే, రామా, ఇంద్రుడు శంబరికుడి రూపంలో ఒక దైవ దూతను స్వర్గం నుండి పంపించాడు, లవణునిపై కష్టాన్ని కలిగించేందుకు. రాజసూయ యాగాన్ని చేసిన లవణునిపై పెద్ద విపత్తును కలిగించి, శంబరికుడు దేవతలు, సిద్ధులతో పాటు తన దైవ మార్గంలో వెళ్ళిపోయాడు. అలాగే, మనస్సులో ఉన్న అనేక స్థితులు, అవగాహన కలిగినప్పుడు, ఒకే రూపంలో కలిసిపోతాయి; మట్టి కుండలు అన్నీ నీటిలో కలిసినట్లు. రాఘవా! యోగంలో పరిపూర్ణతను కలిగించే ఏడు స్థాయిలు ఏమిటి? దయచేసి సంక్షిప్తంగా చెప్పుము, సర్వసత్యాలను తెలిసినవాడా. అజ్ఞాన క్షేత్రం ఏడు రకాలుగా ఉంటుంది, జ్ఞాన క్షేత్రం కూడా ఏడు రకాలుగా ఉంటుంది; వీటి మధ్య అనేక ఇతర స్థాయిలు ఏర్పడతాయి. ఈ రెండు—స్వయంగా చేసే ప్రయత్నం, పరమ సత్త్వంలో ఆనందం—రెండు పెద్ద వృక్షాల్లాగా ఉంటాయి, ప్రతి స్థాయిలో వాటి బలమైన మూలాల నుంచి వేర్వేరు ఫలితాలు కలుగుతాయి. ఇప్పుడు, అజ్ఞాన క్షేత్రం యొక్క ఏడు స్థాయిలను వివరంగా చెబుతాను; తరువాత, జ్ఞాన క్షేత్రం నుండి కలిగే ఏడు స్థాయిలను విను. స్వయంగా తన నిజ స్వభావంలో నిలబడటం ముక్తి; దానినుంచి తప్పిపోవడం 'నేను' 'నాకాదు' అనే భావన. ఇది జ్ఞానం, అజ్ఞానం మధ్య తేడా. తమ స్వభావం నుండి తప్పని, శుద్ధ చైతన్యమే అయినవారికి, ఆకర్షణ, ద్వేషం లేవు; అజ్ఞానం వారికి కలగదు. తన స్వభావం కోల్పోయి, వస్తువులలో మునిగిపోవడం—దీనికంటే వేరే మాయ లేదు, మరియు ఎప్పటికీ ఉండదు. మనస్సులో ఒక వస్తువు నుంచి మరో వస్తువుకు మారినప్పుడు, మధ్యలో ఉండే, ఆలోచనల లక్షణాలు లేని స్థితి—అది తన స్వభావంలో నిలబడటం. ప్రతీ ఉద్దేశం నిశ్శబ్దంగా, శిలలోని ఖాళీ స్థలం లాగా, మాంద్యం, నిద్ర లేని స్థితి—అది తన స్వభావంలో నిలబడటం. అహంకార, భేదాలు లేని శాంత స్థితిలో, మనస్సు కదలకుండా ఉన్నప్పుడు, మాంద్యం లేని whatever shines forth—that is one’s true nature. సీడ్-అవేకనింగ్, సాధారణ అవేకనింగ్, గ్రేట్ అవేకనింగ్, వేకింగ్ డ్రీమ్, సాధారణ డ్రీమ్, డ్రీమ్-అవేకనింగ్, డీప్ స్లీప్—ఇలా మాయ ఏడు రకాలుగా ఉంటుంది. ఇవన్నీ పరస్పరంగా ముడిపడి, వేర్వేరు పేర్లతో పిలవబడతాయి. వాటి లక్షణాలు విను. మొదట చైతన్యం—పేరు లేని, శుద్ధ అవగాహన; ఇది భవిష్యత్తులో మనస్సు, జీవుడు వంటి పేరులకు ఆధారం అవుతుంది. ఇది బీజ రూపంలో ఉండగా, దాన్ని సీడ్-అవేకనింగ్ అంటారు; ఇది కొత్త జ్ఞాన స్థితి. ఇప్పుడు సాధారణ అవేకనింగ్ స్థితిని విను. ఏదైనా ఉద్భవించిన తర్వాత, "ఇది వేరే, నేను ఇది, ఇది నాది" అనే నిశ్చయ భావన స్పష్టంగా కనిపిస్తే, అది వేకింగ్ అవేకనింగ్ స్థితి. మునుపటి జన్మల నుండి "ఇది అది, నేను ఇది, ఇది నాది" అనే నిశ్చయ భావన వస్తే, ఆ బలమైన నిశ్చయాన్ని గ్రేట్ అవేకనింగ్ అంటారు. స్థిరంగా లేదా అస్థిరంగా, నిద్ర లేక, బయటకు దృష్టి లేక, మనస్సు రాజ్యం వేకింగ్ డ్రీమ్ అంటారు. రెండు చంద్రులు, శంకులో వెండి, మరువలో నీరు వంటి భేదాల వలన, ఇవి పునఃపునః అనుభవించినప్పుడు, వేకింగ్ స్థితి అనేక రూపాల్లో మారుతుంది. "నేను ఇది కొద్దిగా మాత్రమే చూచాను, ఇది నిజం కాదు" అని భావించినా, నిద్ర ముగిసిన తర్వాత, నిద్రలో అనుభవించినదాని భావం మిగిలిపోతుంది. ఈ విధంగా, రాఘవా, మనస్సు, అనుభవాలు, యాగాలు, మాయ, యోగ స్థాయిలు—all are intertwined, and the mind is the true experiencer of all.