శరీరంలో వృద్ధాప్యం వృద్ధమైన కొంగలా, చెట్టు మీద కూర్చుని, జబ్బుల పాము దాడితో బాధపడుతూ, దగ్గులు, అరుపులు చేస్తూ అరుస్తుంటుంది. ఆ కొంగ అరుపులు వినిపిస్తున్నంతవరకు, మరణం అనే గుడ్లగూడు, గాఢమైన చీకటి కోసం తహతహలాడుతూ, ఎక్కడినుంచో వేగంగా వచ్చి చేరుతుంది, ఓ మునీశ్వరా. సంధ్యా సమయం వచ్చినప్పుడు చీకటి వెంటాడినట్లు, శరీరంలో వృద్ధాప్యం కనిపిస్తే మరణం వెంటాడుతుంది. దూరంగా చూసినప్పుడు, శరీర చెట్టు వృద్ధాప్య పుష్పాలతో విరబూసినట్లు కనిపిస్తే, మరణం అనే తేనెటీగ వేగంగా, ఆశతో, మనిషిని చేరుకుంటుంది. ఖాళీ నగరం, కొమ్మలు కోసిన చెట్టు, వర్షం లేని భూమి కనిపించవచ్చు; కానీ వృద్ధాప్యంతో నాశనమైన శరీరం మాత్రం కనిపించదు. ఒక క్షణంలో, దగ్గులు చేస్తూ, వృద్ధాప్యం, గద్దలా, మనిషిని బలంగా పట్టుకుని, మాంసాన్ని పట్టుకున్న గద్దలా తీసుకుపోతుంది. శరీరాన్ని చూసి వృద్ధాప్యం, క్షణంలో తల పట్టుకుని, యువతిని తామర పువ్వు పీకినట్లు శరీరాన్ని నాశనం చేస్తుంది. ఇది పూసిన పత్రాలను తుఫాను చీల్చినట్లు, ధూళి ధ్వని చేస్తూ, శరీరాన్ని చీల్చుతుంది. వృద్ధాప్య దెబ్బతో శరీరం, మంచు కణాలవల్ల, కుంగిపోయిన తామరపువ్వు లాగా, అందం కోల్పోయి, నాశనమౌతుంది. ఈ వృద్ధాప్యం, చంద్రకాంతి లాగా తలపై పుట్టి, దగ్గు జ్వరం గాలిని వ్యాపింపజేస్తూ, రాత్రి పువ్వు లాగా విస్తరిస్తుంది. కాలము, బాధల అధిపతి, వృద్ధాప్య బూడిదతో తెల్లగా మారిన తలను, పండిన గుమ్మడికాయలా చూసి, దానిని తినేస్తాడు. వృద్ధాప్యం, నదీ కుమార్తె సహాయంతో, శరీర చెట్టు రాళ్ళను వేగంగా కోసి, ప్రాణశక్తిని కుదిపేస్తుంది. వృద్ధాప్యం, ఊహను తినేసి, బాధలను రెచ్చగొట్టి, శరీర మాంసం కోసం ఆశతో పరమానందాన్ని పొందుతుంది. ఈ లోకంలో వృద్ధాప్యం లాంటి దురదృష్టం లేదు; అది శరీర అడవి లో నక్కలా, విలాపంతో అరుస్తుంది. దగ్గులు, శ్వాస తీసుకోలేకపోవడం, ఆహ్లు, బాధల పొగ, చీకటి — ఇవన్నీ వృద్ధాప్య జ్వాలలతో, మనిషిని కాల్చేస్తాయి. వృద్ధాప్యంతో, ముందు తెల్లగా, కోమలంగా ఉన్న శరీరం, పువ్వులతో నిండిన వల్లి వంగినట్లు, వంగిపోతుంది. వృద్ధాప్య కర్పూర చెట్టు నుంచి వచ్చిన కర్పూరంలా తెల్లగా మారిన శరీరం, మరణం అనే ఏనుగు, క్షణంలో ఎత్తుకుపోతుంది, ఓ మునీశ్వరా. మరణం రాజు; వృద్ధాప్య తెల్ల పంకా ముందుగా వెళ్తుంది; జబ్బు ధ్వజం ముందుగా ఊపుతూ, మరణం చేరుకుంటుంది. యుద్ధంలో శత్రువులు జయించలేని వారు, కొండ కోటలు పగలగొట్టిన వారు, వృద్ధాప్య అనే రాక్షసి చేత ఎంత త్వరగా ఓడిపోతారో చూడండి, ఓ మునీశ్వరా. శరీర నివాసంలో, వృద్ధాప్య మంచు వల్ల తెల్లగా మారినప్పుడు, కన్ను మణులు కూడా కదలలేవు. ఈ సుగంధ గదిలో, శరీర తాడి మీద, వృద్ధాప్య పంకా ప్రభ వెలుగుతుంది. శరీర నగరంలో వృద్ధాప్య చంద్రోదయం కనిపిస్తే, మరణం తామర క్షణంలో వికసిస్తుంది, ఓ మునీశ్వరా. శరీర ప్రాసాదంలో, వృద్ధాప్య లేపనంతో పూసినప్పుడు, నిస్సహాయత, బాధ, అపదలు — ఇవన్నీ ఆనంద సహచరులుగా నిలుస్తాయి. వృద్ధాప్యం ముందుగా నడిపిస్తే, జీవులలో, ఓ మునీశ్వరా, నా మూర్ఖమైన మనసుకు ఏమి ఆనందం? ఈ కష్టమైన, అసహ్యమైన జీవితం, వృద్ధాప్యానికి లోబడిన తర్వాత పట్టుకున్నా ఏమి లాభం? వృద్ధాప్యం, లోకంలో ఎవరి చేతనూ జయించబడని, అన్ని కోర్కెలను పారబోసేస్తుంది, ఓ తండ్రీ. ఈ సంసార మోహం, తక్కువ బుద్ధి గలవారు కల్పించిన భేదాలతో కల్లోలమవుతుంది; ఆలోచనల అనంత కల్పనల వల్ల పుట్టింది. బుద్ధిమంతులకు ఇక్కడ ఎలా మమకారం కలుగుతుంది? బంధంలో చిక్కినట్లు, అద్దంలో ప్రతిబింబించిన ఫలాన్ని తినాలని పిల్లలు కోరినట్లు, మాయలో పడతారు. ఇక్కడ కూడా, ఆ బలహీనమైన ఆనంద భావన ఉంది; కానీ కాలం, ఎలుగెదురు లాగా, దాని ప్రతి తాడును కత్తిరిస్తుంది. కాలం, అన్నింటిని తినే, లోకంలో పుట్టినదాన్ని అన్నీ తినేస్తుంది, సముద్రంలో అగ్ని నీటిని పుచ్చుకున్నట్లు. భయంకరమైన, పరిపూర్ణమైన కాలం, తన విశ్వ శక్తితో, ఈ కనిపించే ప్రపంచాన్ని తినడానికి సిద్ధంగా ఉంది. ఓ ప్రభూ, మహానుభావులు కూడా క్షణం కూడా మినహాయించబడరు; కాలం, అనంత విశ్వాన్ని తినేసి, దాని అంతరాత్మగా మారింది. యుగాలు, సంవత్సరాలు, కల్పాలు అనే రూపాలతో, కాలం కొన్ని రూపాలను పొందుతుంది; కానీ దాని స్వరూపం అప్రకటితంగా, అన్నింటిలో వ్యాపించి, ఎక్కడికక్కడ ఉండుతుంది. ఆనందదాయకులు, శుభకార్యాలు ప్రారంభించినవారు, సుమేరు పర్వతం వంటి బరువు గలవారు — వీరందరినీ కాలం, పిల్ల ఏనుగు పాములను తినినట్లు, తినేస్తుంది. దయలేని, కఠినమైన, క్రూరమైన, నిర్లజ్జ, నీచమైన కాలం, ఈ రోజుకూడా, తినని దేనీ లేదు. తినడమే ధ్యేయంగా ఉన్న కాలం, పర్వతాలను కూడా తినేస్తుంది; అంతులేని ఆనంద ప్రవాహాలను అనుభవించినా, ఈ ఆకలి గలవాడు ఎప్పుడూ తృప్తి చెందడు. కలియుగ నాట్యంలో, కాలం తీసుకుంటుంది, నాశనం చేస్తుంది, సృష్టిస్తుంది, తినేస్తుంది, చంపుతుంది; నటుడిలా, విభిన్న రూపాలలో వ్యవహరిస్తుంది. ఇది, విరామం లేకుండా, జీవుల బీజాలను విభజనలో నిలబెట్టి, లోకంలో, అప్రకృత తోటితో, పచ్చి పిట్ట దానిమ పండ్లను చీల్చినట్లు, విరిచేస్తుంది. శుభ, అశుభ ఫలదారమైన కొమ్మలతో, ప్రజలను కాలం పీక్కు, జీవ జాతాల్లో ఏనుగు లాగా ప్రకాశిస్తుంది. బ్రహ్మ అడవి లో, విశ్వ ఫలాన్ని కలిగించే మహా చెట్టు, పరమ పాము చుట్టి, అక్కడ నిలుస్తుంది. రాత్రి తేనెటీగలు నిండిన, పగటి పుష్పాల మాలలు వేసిన, ఋతువులు, యుగాల వల్లలు చుట్టిన, అది ఎప్పుడూ అలసిపోదు.