రఘువంశ సంతతి వంశజుడైన రాముడు, బ్రహ్మదేవుడు—పద్మజుడు—విశ్వమంతా వ్యాప్తమైన బ్రహ్మ తత్వాన్ని వివరిస్తూ ఇలా చెప్పాడు. ‘‘నేను neither సత్త్వ nor అసత్త్వ, neither భవ nor అభవ. మనస్సు ద్వారా ఏదో రూపం కనిపిస్తుంది, కానీ అది నిజమైనది కాదు; ఎందుకంటే అది పరస్పర విరోధంతో కూడినది. ఈ మనస్సును both జడ, both చైతన్యంగా తెలుసుకో. ఇది విశాలమైన రూపాన్ని కలిగి, ఆలోచనలతో నిర్మితమైంది. బ్రహ్మ స్వభావం వల్ల ఇది చైతన్యంగా ఉంటుంది, కానీ perceptible objectగా మారినప్పుడు జడంగా ఉంటుంది. అనుభవం యొక్క వాస్తవికత perceivable object మీద ఆధారపడి ఉంటుంది; అది లేనప్పుడు, అనుభవం లయమవుతుంది. ఒక బ్రాస్లెట్ యొక్క లక్షణం బంగారంలో ఉన్నట్టు, ప్రతి వస్తువు బ్రహ్మంలోనే నిలుస్తుంది. బ్రహ్మ అన్నిటిలో ఉండడం వల్ల, ప్రతి వస్తువు either జడ లేదా చైతన్యమే. నన్ను పరిగణించి, ఒక రాయిని పరిగణించినా, నిత్యమైన జడతా లేదా నిత్యమైన చైతన్యం లేదు. కట్ట, మొదలైన వాటిలో చైతన్యం లేకపోవడం వల్ల, వాటిని perception చేయడం అసాధ్యమవుతుంది; perception అనేది only similar objects మధ్య సంబంధం వల్లే కలుగుతుంది. అన్ని perception either జడ లేదా చైతన్యానికి సంబంధించినదిగా తెలుసుకో. perception అనేది only same essence మధ్య సంబంధం వల్లే కలుగుతుంది. ‘జడ’, ‘చైతన్యం’, ‘శాంతం’ అనే పదాల అసలు అర్థం indescribable thingలో లేదు; ఎడారిలో ఆకులు, వైన్స్ ఉండవు కదా, అలాగే indescribable thingలో ఈ పదాలు ఉండవు. చైతన్యంలో conceptualization కలిగితే, దాన్ని మనస్సు అంటారు; ఇక్కడ చైతన్య భాగం non-inert, జడ భాగం objectification. ఇక్కడ చైతన్య భాగం అవగాహన, జడ భాగం perceivable object. ఇలా, వ్యక్తి ప్రపంచాన్ని మాయగా చూస్తూ, చిత్తశాంతి కోల్పోతాడు. చైతన్యం స్వభావం స్వచ్ఛంగా dualityగా మారుతుంది; అందువల్ల, ఈ ప్రపంచం అంతా చైతన్యం మాత్రమే, dualityగా కనిపించేది portion ద్వారా. చైతన్యం తనను తాను వేరుగా చూస్తూ, perceived formను తీసుకుంటుంది; indivisible అయినప్పటికీ, ఒక భాగాన్ని కలిగినట్లు కనిపిస్తుంది, మాయకు లోనైనట్లు సంచరిస్తుంది. నిజానికి మాయ లేదు, మాయ యొక్క భాగం కూడా లేదు; ఇది ఇక్కడ certainty. చైతన్యం సముద్రంలా స్థిరంగా ఉంటుంది. అందులోని universal nature వల్ల, చైతన్యంలో inertness కూడా ఉండాలి; దాని స్వభావాన్ని మనస్సుగా తెలుసుకో. ఇక్కడ చైతన్య భాగం awareness, జడతా arising of 'I'. సుప్రీం రియాలిటీలో slight trace of 'I-ness' కూడా లేదు; అలాంటి waves, waterలో వేరుగా ఉన్నట్టు, అది చైతన్యం విస్తారమే. ‘I’ భావన, perceivable object arise అయినట్టు తెలుసుకో; mirageలో కనిపించినట్టు, ఇది ఇక్కడ కూడా ఉంది లేదా ఉండదు. ‘I-ness’ అనేది స్వరూపమే, free from affliction; జ్ఞానులు ‘I-ness’ మరియు ఇతర భావాలను snowలోని coldnessగా పరిగణిస్తారు. చైతన్యం inertnessగా మారుతుంది, dreamలో, మరణాన్ని పోలినట్టు; అయినప్పటికీ, అది universal self, అన్ని శక్తులకు మూలం, నిజంగా ఆ స్థితికి పోలికగా మారదు. మనస్సు అన్ని రూపాల్లో unfold అవుతుంది, objects యొక్క substanceగా. ఈ manifold nature కలిగిన mind-body, spaceలా స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది. శరీరానికి, ఇతర వస్తువులకు identificationని ఎప్పుడూ వదిలి, వాటి స్వభావాన్ని reflectionsగా గుర్తించేవాడు, మనస్సు స్వభావాన్ని స్పష్టంగా తెలుసుకోవాలి. మనస్సు copperలా purified అయి, ultimate reality అనే goldను పొందినప్పుడు, spontaneous bliss కలుగుతుంది; bodily experience fragmentsకి అవసరం లేదు. ఏదైనా cleanse చేయవచ్చు; sky rays ద్వారా నీరు శుభ్రం అవుతుంది. శరీరం, ఇతర వస్తువుల గురించి ignorance నిజమైతే, దాన్ని అంగీకరించాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. అసత్యానికి, శరీరానికి attachment కలిగినవారు, ఇక్కడ teaching చేసే వారు, అవివేకులు; కొంతమంది వారిని mere puppets అంటారు. మనస్సులో contemplation ఎలా ఉంటే, అది వెంటనే అలానే అవుతుంది; moon, reflection, artificial Indra వంటి certainty analogy ఇక్కడ ఉంది. మనస్సు తన reflectionగా ఎలా కనిపిస్తే, అలానే body-selfగా అవుతుంది; single knowledge—‘ఈ శరీరం ఉంది, కానీ నేను ఇది కాదు’—అనుభవించి, desire లేకుండా ఉండాలి. ఈ శరీరం, ‘I am this’ అనే భావన spontaneousగా వస్తుంది; మనిషి body కోసం మాత్రమే శ్రమిస్తాడు, అందుకే అది నాశనమవుతుంది. పిల్లలు ghosts గురించి imagination వల్ల భయపడతారు; అలాంటి notions లేకపోతే, reasoning ద్వారా భయం ఉండదు. ఈ విధంగా, పద్మజుడు నాకు ఉపదేశం చేశాడు. ఆ తరువాత, రఘువంశ సంతతి వంశజుడా, నేను Lord of beingsను మళ్లీ ప్రశ్నించాను, ఆయన మాటలను తెలుసుకోవడానికి. ‘‘ప్రభూ, curses, mantras, మొదలైనవి unfailing అని మీరు చెప్పారు; అవి ineffective ఎలా అయ్యాయి?’’ ‘‘curse, mantra power ద్వారా మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు—all living beingsలో deluded అవుతాయి. పవనపు రెండు చలనాలు, నూనె & త clarified butter వేరు కాకుండా, mind & body కూడా truly undivided. లేదా, శరీరం నిజంగా లేదు; అది mindతో association వల్ల, dream, mirage, second moonలా తప్పుగా అనుభవించబడుతుంది. ఇద్దరిలో ఒకటి నాశనమైతే, రెండూ perish అయినట్టు పరిగణించబడతాయి; కానీ, mind నాశనమైతే, body decay తప్పదు. ‘‘ప్రభూ, mind curses వంటి faults వల్ల unaffectedగా ఎలా ఉంటుంది, affectedగా ఎలా ఉంటుంది? దయచేసి చెప్పండి.’’ ‘‘వివేకవంతులు virtuous actions చేస్తే, pure effort ద్వారా universeలో unattainable ఏమీ లేదు. బ్రహ్మ నుండి immobile beings వరకు, అన్ని speciesకి రెండు bodies ఉంటాయి. ఒకటి mind-body—దీని స్వభావం swift, unstable, accomplishing nothing. రెండవది flesh-body. flesh-body universal controlలో ఉంటుంది, curses, diseases వల్ల afflicted అవుతుంది. దీని స్థితి powerless, miserable, momentలో perish అవుతుంది; lotus leaf上的 waterలా unstable, gods & others dependent స్థితిలో ఉంటుంది. రెండవది mind-body, embodied beingsలో ఉంటుంది; beingsపై depend అయినా, three worldsలో depend కాదు. వాడు తన effort & courageతో support చేసుకుంటే, sufferingకు inaccessible, blame లేకుండా ఉంటాడు. mind-body ఎలా strive చేస్తే, తన resolveకి ఫలితాన్ని అనుభవించేది అదే.’’ ఇలా, బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మ తత్వాన్ని, మనస్సు-శరీర సంబంధాన్ని, dualityను, చైతన్యాన్ని, మాయను, అనుభవాన్ని, శరీరం-మనస్సు స్వభావాన్ని, curse-మంత్రాల ప్రభావాన్ని, శుద్ధి, effort, ఫలితాన్ని రామునికి స్పష్టంగా వివరించాడు.