ఇంద్రుడు రాజునితో ఇలా అన్నాడు: “ఓ రాజా, నాకు ఈ లోకమంతా అనురాగంతో నిండి ఉంది; శిక్షలు నాకు ఏమీ బాధను కలిగించవు. ఆమెకూ ఏకంగా, ఈ ప్రపంచం మానసికంగా ఏర్పడింది; అందుకే శిక్షల బాధ మాకు తాకదు. మేము ‘మనస్సు’ అని పిలవబడతాము, మనస్సే వ్యక్తి అని చెప్పబడింది; కనిపించే ఈ శరీరం కేవలం ప్రతిబింబమే. ఏదైనా ఒక్కసారిగా ఎన్నో శిక్షలు పడినప్పటికీ, స్థిరమైన మనస్సును కదిలించడం అసాధ్యం. ఏది, ఎలా, ఎవరి శక్తితో, స్థిరమైన మనస్సును చెడగొట్టగలదు? ఈ శరీరం పడిపోవచ్చు, లేచిపోవచ్చు, లేదా చీలిపోవచ్చు; కానీ, లక్ష్యంపై కేంద్రీకరించిన మనస్సు అలాగే ఉంటుంది. మనస్సు, కోరుకున్న వస్తుపై దీర్ఘకాలంగా లీనమై, స్థిరంగా ఉంటే, శరీరంలో ఉన్న ప్రభావాలు దానిని చెడగొట్టలేవు. ఓ రాజా, మనస్సు ఎంతగా ఏదైనా ఆలోచిస్తే, శరీరం చేసే పనులను పట్టించుకోకుండా, అది స్థిరంగా కనిపిస్తుంది. వరాలు, శాపాలు వంటి కార్యాలు కూడా, గాఢశక్తితో కూడిన మనస్సును కదిలించలేవు. మనిషి కోరుకున్న వస్తుపై మనస్సు బలంగా ఆసక్తి చూపిస్తే, అది కదలదు; పెద్ద పర్వతాన్ని జంతువులు కదలించలేనట్టు. ఓ రామా, ఈ కృష్ణాక్షి, మనస్సు నిధిలో స్థిరంగా ఉంది, దేవతలు ఉన్న మహా స్థానం లో భగవతి ఉన్నట్టు. నా ప్రియురాలి ప్రాణం పోయినా, నేను దుఃఖాన్ని అనుసరించను; మేఘాలు పర్వతాన్ని కమ్మినప్పుడు, వేసవి వేడిమి దానికి తాకదు. నేను ఎక్కడ, ఎలా ఉన్నా, నా మనస్సు కోరుకున్న అనురాగాన్ని తప్ప మరొకటి అనుభవించదు. ఈ మనస్సు, అహల్యా ప్రియుడు, మనస్సు ఇంద్రుడు అనే పేర్లతో పిలవబడుతుంది; ఇది సహచర్యంతో మాత్రమే అనుసంధానమవుతుంది, స్వభావంతో కాదు. స్థిరమైన లక్ష్యంపై నిలబడిన మనస్సును, గొప్ప వరాలు, శాపాలు కూడా కదిలించలేవు; మేరు పర్వతం కదలనట్టు. వరాలు, శాపాల వల్ల శరీరం మారవచ్చు, కానీ విజయాన్ని కోరిన స్థిరమైన మనస్సు మారదు. ఇక్కడ, శరీర భాగాలు మనస్సుకు కారణం కావు; మనస్సు ఈ శరీరాల్లో కారణంగా ఉంటుంది, నీరు తడిసిన తోటల్లో ఉన్నట్టు. ప్రధాన శరీరం మనస్సే; దాని ద్వారా ప్రపంచంలో అనేక శరీరాలు ఊహించబడతాయి. ప్రధాన శరీరం ఎక్కడ ఉంటే, అక్కడే అది ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, మరెక్కడా కాదు. మనస్సే మనిషికి ప్రధాన మొలక; దానినుంచి శరీరాలు మొలకలు లాగా వస్తాయి. మొలక నశిస్తే, మొలకల కీర్తి మళ్లీ వస్తుంది; కానీ, ఆకులు పోయినా, మొలక నశించదు. శరీరం నశించినప్పుడు, మనస్సు వెంటనే కొత్త శరీరాలను సృష్టిస్తుంది, కలలో కొత్త అడవి కనిపించ듯. కానీ, మనస్సు నశిస్తే, శరీరం ఏమీ చేయదు; అందుకే, మనస్సు రత్నాన్ని కాపాడాలి. ఓ రాజా, నా దిశల్లో ఎక్కడ చూసినా, నా ప్రియురాలి రూపమే కనిపిస్తుంది; నా మనస్సు నీతో ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటుంది, ప్రియురాలా. నీ సుఖాలు దుఃఖాన్ని కలిగించేవి ఏదీ నేను చూడలేదు, ఒక్క క్షణమైనా, ఎక్కువ కాలమైనా. ఇంద్రుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, పద్మాక్షుడు రాజు దగ్గర కూర్చున్న భరత మునితో ఇలా అన్నాడు: “ధర్మాన్ని తెలిసిన మహాశయుడు, ఈ దుష్టుడు నా భార్యను తీసుకొని, ఇలా బహిరంగంగా ధైర్యాన్ని చూపుతున్నాడని చూడవా? మహా మునీ, అతని పాపానికి తగిన శాపాన్ని ఇవ్వు; శిక్షించలేని దుష్టుడికి, వధ ద్వారా వచ్చే నాశనమే సరైనది.” రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, భరత ముని ఆ దుష్టుడి పాపాన్ని యథార్థంగా పరిశీలించాడు. “భర్తను మోసగించిన ఈ దుష్టురాలితో, నీ చెడు మనస్సుతో నీవు కలిసి నాశనానికి వెళ్ళు!” అని శాపం విధించాడు. ఆ శాపం వల్ల, ఇద్దరూ అనురాగంతో బంధించబడి, చెట్టుపై నుంచి రెండు ఆకులు పడినట్టు భూమిపై పడిపోయారు. అనంతరం, దురదృష్టానికి బంధితులై, వారు జింకలుగా జన్మించారు; ఆపై, ఇంకా అనురాగంతో, పక్షులుగా జన్మించారు. ఇప్పుడు, ఓ ప్రభూ, ఈ సృష్టిలో, బ్రహ్మదంపతులుగా జన్మించారు; ఇద్దరూ తపస్సులో నిమగ్నమై, పరస్పర సంకల్పంతో బంధితులై, అత్యంత ధార్మికులుగా ఉన్నారు. భరతుని శాపం వారికి శరీరానికి మాత్రమే ప్రభావం చూపింది, మనస్సును కట్టివేయలేదు. అప్పటి నుంచి, శరీర ధోరణి ప్రభావంతో, ఎక్కడ జన్మించినా, ఇద్దరూ ఎప్పుడూ భార్యాభర్తలుగా మారతారు. వారి మధ్య స్వచ్ఛమైన, సహజమైన ప్రేమను చూసి, ఆ మధుర ప్రేమ రసాన్ని పొందిన వృక్షాలు కూడా, రొమాన్స్ లో కదిలిపోతాయి. అందుకే, మహా మునీ, నా మనస్సులో పుట్టినదానిని నేను చెబుతున్నాను: మనస్సు పట్టుకోవడం అసాధ్యం, దానిలోకి ప్రవేశించడం అసాధ్యం, శక్తివంతమైన శాపాలు కూడా దాన్ని జయించలేవు. చంద్ర వంశాన్ని నాశనం చేయడం, లేదా సృష్టి క్రమాన్ని మార్చడం, ఓ బ్రహ్మన్, సరైనది కాదు; మహాత్ముడికి అలాంటిదేమీ తగదు. ఈ లోకంలో, లేదా ఇతర లోకాల్లో, నీకు, లేదా లోకాధిపతికి, దుఃఖాన్ని కలిగించగలదేమీ లేదు. మనస్సే లోకాలను సృష్టిస్తుంది; మనస్సే వ్యక్తి అని చెప్పబడింది. మనస్సు చేసినదే లోకంలో జరిగిందిగా చెప్పబడుతుంది, శరీరం చేసినది కాదు. మనస్సు నిర్ణయించినది, పదార్థాలు, ఔషధాలు, శిక్షల ద్వారా, జీవిలో నశించదు; మణిలో ప్రతిబింబం తొలగించలేనట్టు. అందుకే, వీరు ఇక్కడే, ప్రకాశవంతమైన సృష్టి కలకలలో ఉండనివ్వండి; మీరు ఇక్కడ జీవులను సృష్టించి, జ్ఞానాకాశంలో ఉండండి, ఓ అనంతుడు. మనస్సు ఆకాశం, చైతన్య ఆకాశం, భౌతిక ఆకాశం—ఈ మూడు అపారమైనవి, చైతన్య ఆకాశ ప్రకాశంతో వెలుగులోకి వస్తాయి. ఓ సృష్టికర్త, మీరు కోరుకున్నట్లుగా ఒకటి, రెండు, అనేక సృష్టులను చేయండి; మీ సంకల్పంలో ఉండండి—ఇంద్రులకు మీరు పొందేది ఏముంది?