ఒకసారి, ఓ మహర్షీతో సంభాషణలో, బ్రహ్మన్ గురించి బాల్యం, యువత్వం వంటి మానవ జీవితంలోని స్థితిగతుల స్వభావాన్ని వివరించబడింది. స్త్రీల కనుగొళ్ల మెరిసే మెరుపులా, అగ్ని పుష్పమాలల వలె, అలల వలె, ఈ ప్రపంచంలో చంచలత్వాన్ని మనం చిన్నప్పటి నుంచే, మనస్సుతో పాటు నేర్చుకుంటాం. బాల్యం, మనస్సు—వీటి ప్రవర్తన ఎప్పుడూ మారుతూ, పరస్పరం సోదరుల్లా ఉండి, స్థిరత్వం లేని జీవనాన్ని కలిగిస్తాయి. బాల్యంలోనే దుష్టత్వాలు, దోషాలు, చెడు సంకల్పాలు పెరుగుతాయి. అవి ధనవంతులపై ఆధారపడే ప్రజలలాగా బాల్యంలో ఆధారపడతాయి. ప్రతి రోజు కొత్తదనం, ఆనందదాయకమైనదేదైనా దొరకకపోతే, ఆ బాలుడు విషపూరితమైన కలవరంలో మునిగి పోతాడు. అలవలె, కొంచెం కొంచెంగా అతను నియంత్రణలోకి వస్తాడు; మరికొంతలో కలవరానికి లోనవుతాడు. బాలుడు అపవిత్రమైన వాటిలోనే ఆనందిస్తాడు—కౌలేయ కులానికి చెందిన బాలుడు లాగా. బాలుడు ఎప్పుడూ కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, మలినమైన హృదయంతో, వానపడి మురికైన నేల లాగా, లోపల శూన్యంగా, జడంగా ఉంటాడు. భయంతో, భోజనం మీద దృష్టి పెట్టి, దుఃఖంతో, కనబడిన ప్రతిదానికీ ఆకాంక్షతో, అతని చంచలమైన మనస్సు, శరీరం కేవలం బాధకే పరిమితం అవుతాయి. తన ఊహల్లో కోరుకున్న వస్తువులు దొరకకపోతే, ఆ బలహీన బాలుడు మానసికంగా బాధపడుతూ, గుండె కోసినట్లే బాధను అనుభవిస్తాడు. ఓ మహర్షీ, బాలుడి లక్ష్యాలు సాధ్యపడని, ఎన్నో దిక్కులకి లాగబడే బాలుడి బాధలు మరెవరికి ఉండవు. ఊహల్లో బలమైన బాలుడు, ఎప్పుడూ మనసులో తపిస్తూ, వేసవి ఎండలో కాలిన అడవి వలె తపించిపోతాడు. విద్యను అభ్యసించడానికి బాలుడు గురుకులంలో అడుగుపెడితే, అతడు భారీ విషాలతో బంధించబడిన మహా పాము వలె తీవ్ర కష్టాన్ని ఎదుర్కొంటాడు. బాల్యం—దుర్బలమైన హృదయంతో, అంతులేని అబద్ద ఊహలు, కోరికలతో నిండినది—చిరకాల బాధను మాత్రమే ఇస్తుంది. ఎవడు మూర్ఖత్వంతో ఉడికించిన మంచును తినాలనుకుంటాడు, లేక ఆకాశంలో చంద్రుడిని పట్టుకోవాలని ఆశపడతాడు? అలాంటి ఆశలు ఆనందాన్ని ఇవ్వవా? అంతర్గత మనస్సు వేడిని, చలిని తట్టుకోలేనప్పుడు, ఓ మహామతి, బాలుడు, మొక్క, వృక్షం మధ్య ఏ తేడా ఉంది? పక్షులు రెక్కలతో ఎగరాలని ఎప్పుడూ తపిస్తారు; అలాగే బాల్యమూ ఆకలితో, భయంతో, భోజన ఆలోచనలతో నిండినది. బాల్యంలో ఉపాధ్యాయుల భయం, తల్లిదండ్రుల భయం, జనాల భయం, పెద్ద పిల్లల భయం—ఇవి అన్నీ కలిసే బాల్యం భయాల గృహంగా మారుతుంది. ప్రతి ఆశను దోషాలు అడ్డుకుంటుంటే, మూర్ఖత్వంలో మునిగిపోయిన బాలుడికి ఈ బాల్యం ఎప్పుడూ తృప్తిని ఇవ్వదు. అప్పుడు, బాల్యంలోని దురదృష్టాన్ని వదిలి, ఆశలు తీరని వాడు యువత్వపు కలకలపు మేఘంలోకి ఎక్కుతాడు—కానీ మళ్లీ అక్కడి నుండీ కిందపడిపోతాడు. అక్కడ, తన చంచలమైన మనస్సు స్వభావాన్ని అనుసరించి, మూర్ఖుడు ఒక బాధ నుండి మరింత బాధవైపు ప్రయాణిస్తాడు. కోరిక అనే రాక్షసుడు తన మనస్సు గుహలో నివసిస్తూ, అంతులేని అయోమయాన్ని కలిగించి, అతడిని బలహీనుడిని చేస్తాడు. మనస్సు కూడా సహాయహీనంగా, చంచలమైన ఆలోచనలకు బలిచేస్తుంది—బాలుడిని అగ్నికి అప్పగించినట్లు. అందులోని అనేక దోషాలు, అధిగమించడానికి కష్టమైనవి, యువత్వాన్ని నాశనం చేస్తాయి; కనబడే దోషాలు మాత్రం అలా చేయవు, ఓ మహర్షీ. యువత్వమే మహా నరకానికి విత్తనంగా, అంతులేని సంచారానికి కారణంగా ఉండగా, దానివల్ల నాశనం కానివారు మరే ఇతర దుష్పరిణామానికీ లోనుకారు. యువత్వపు భయంకరమైన ప్రాంతాన్ని దాటి వచ్చినవాడే జ్ఞానిగా పిలవబడతాడు—అక్కడ విభిన్న కథలు, అనేక సంఘటనలు అలంకరించబడ్డాయి. నాకు యువత్వంలో ఆనందం లేదు; అది మెరుపులా మెరిసి, మేఘాలా గర్జించి, క్షణంలో వెలిగిపోతుంది. యువత్వంలో నాకు ఆనందం లేదు; అది వివిధ తుఫానులతో, మట్టిలో ఇరుక్కుపోయి, సహజంగా మూర్ఖత్వంతో, అలలతో భయంకరంగా ఉంటుంది. ప్రతి ఒక్కరికీ యువత్వం ప్రధానమైనది అయినా, క్షణికంగా ఆకర్షణీయంగా, గంధర్వ నగరంలా ఉంటుందని నాకు ఆసక్తి లేదు. బాణం పడేంతలో మాత్రమే సుఖాన్ని ఇచ్చి, బాధతో మెరిసి, ఎప్పుడూ కాల్చే దోషాలను కలిగించే యువత్వం నాకు నచ్చదు. మధురంగా, మధురంగా అనిపించినా, చేదుగా, దోషాలతో అలంకరించబడిన యువత్వం—మద్యం పొంగినట్లే—నాకు ఇష్టం లేదు. నిజమైనట్లుగా కనిపించినా, అబద్ధమై, వెంటనే నిరాశను తీసుకొచ్చే యువత్వం, కలలో స్త్రీని ఆలింగనం చేసినట్లే—నాకు ఇష్టం లేదు. క్షణికంగా మెరిసి, మాయపై ఆధారపడి, వాయువులో గీసిన చక్రంలా యువత్వం నాకు ఇష్టం లేదు. వెలుపల మృదువుగా, ఉబ్బినట్లుగా, గొప్పగా కనిపించినా, లోపల ఖాళీగా, ఒక్క క్షణంలో గాయపడే యువత్వం, శరదృతువులోని మేఘంలా—నాకు ఇష్టం లేదు. క్షణిక సుఖానికే పరిమితమైన, లోపల నిజమైన సారం లేని యువత్వం, వేశ్యతో సంయోగంలా—నాకు ఇష్టం లేదు. ఎంత కష్టమైన కార్యాలైనా, వాటి వల్ల కలిగే బాధలు అన్నీ యువత్వంలో కూడిపడి, చివరికి మహా విపత్తుల్లా ఉంటాయి. యువత్వపు అజ్ఞాన రాత్రిని, హృదయాన్ని చీకటిగా చేసే దానిని, స్వయంగా భగవంతుడే భయపడతాడు. యువత్వపు అయోమయం మంచి ప్రవర్తనను మరిపించి, మనస్సులో గందరగోళాన్ని కలిగిస్తుంది; అది అత్యంత మోహానికి మూలంగా మారుతుంది. ప్రియమైన వారితో వేరుపడి, హృదయంలో తాపంతో, యువత్వంలో జీవి అరణ్యాగ్ని కాల్చే చెట్టు వలె తపించిపోతాడు. యువత్వంలో మనస్సు ఎంత విశాలంగా, నిర్మలంగా, స్వచ్ఛంగా ఉన్నా, వర్షాకాలంలో నది మురికి నీటిలా మలినమవుతుంది. నది ఎంత ఘోరమైన అలలతో ఉన్నా, దాన్ని నియంత్రించవచ్చు; కానీ యువత్వపు తాపంతో కలవరపడే లోపలి దాహాన్ని అదుపు చేయడం అసాధ్యం. "అది ప్రియురాలు, ఇవి ఆమె వక్షోజాలు, ఇవి ఆమె ఆకర్షణలు, అది ఆమె ముఖం"—యువత్వపు ఆలోచనల్లో ఇలా మునిగిపోయి, వ్యక్తి క్షీణించిపోతాడు. ఇలా బాల్యం, యువత్వం—ఇవి రెండూ కూడా మానవునికి అస్థిరత, కలవరము, బాధ, అయోమయమే కలిగిస్తాయని, మహర్షీకి వివరించబడింది.