ఓ శ్రోతా, మనసును తాకే ఉపమానాలతో, మధురమైన, ఆకర్షణీయమైన మాటలతో చెప్పినది హృదయంలో అంతటా వ్యాపించి, నీటిలో నూనె కలిసినట్లు హృదయాన్ని పరవశింపజేస్తుంది. కానీ ఉపమానం లేకుండా, అసహ్యమైన, అస్పష్టమైన, తొందరగా, అశుద్ధంగా చెప్పిన మాటలు వినేవారి హృదయంలో ప్రవేశించవు; అవి బూడిదలో నెయ్యి పోసినట్లు నశించిపోతాయి. ప్రపంచంలో ఉన్న అన్ని కథలు, గాథలు, జ్ఞానవాక్యాలు—ఉపమానాల ద్వారా చెప్పినప్పుడు, అవన్నీ చంద్రుని వెన్నెలలా ప్రపంచాన్ని వేగంగా ప్రకాశింపజేస్తాయి. ఓ రాఘవా, పూర్వకాలంలో బ్రహ్మా నాకు సృష్టి గురించి చెప్పాడు; నీవు అడిగినందున, ఇప్పుడు నేను నీకు ఆ కథను వివరించబోతున్నాను. ఒకప్పుడు, నేను కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మాను ప్రశ్నించాను: "ఓ బ్రహ్మన్, ఈ సృష్టి సమూహాలు ఎలా ఉత్పన్నమవుతాయి?" బ్రహ్మా ఇలా చెప్పారు: "మనస్సే ఈ విధంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది; అది నిజంగా ఉన్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. సరస్సులోని నీరు ఎలా అలలు, వలయాలు, విభిన్న రూపాల్లో కదులుతుందో, అలాగే మనస్సు కూడా విరివిగా విభిన్న రూపాల్లో కనిపిస్తుంది." ప్రతి దినోదయానికి, ఒకరు నిద్రలేచి ప్రపంచాన్ని సృష్టించాలనే అభిలాష కలిగినప్పుడు, ఓ ప్రియమా, గత కాలంలో జరిగినదాన్ని విను. ఒకసారి, దినాంతంలో, సృష్టిని ఉపసంహరించి, నేను ఒంటరిగా, ప్రశాంతంగా, ధ్యానంలో మునిగి, రాత్రిని నడిపించాను. రాత్రి ముగిసిన తరువాత, నిద్ర లేచి, సంధ్యా వందనం చేసి, విశాలమైన ఆకాశాన్ని తిలకించాను, అక్కడి జీవులను పరిశీలించడానికి. ఆకాశాన్ని చూస్తుంటే, అది నిత్యం చీకటితో నిండలేదు, వెలుగుతో నిండలేదు; అది విస్తృతంగా, ఖాళీగా, ఎటువంటి సరిహద్దు లేకుండా కనిపించింది. "ఈ సృష్టిని ఊహించాలి" అని నిర్ణయించుకుని, శుద్ధమైన, సూక్ష్మమైన మనస్సుతో ఆకాశాన్ని పరిశీలించాను. అప్పుడు, నా మనస్సు ఆ విశాలమైన ఆకాశంలో వ్యాపించి, అక్కడ గొప్ప సృష్టులను చూశాను; అవి ఒక్కొక్కటి వేరుగా, నిరంతరంగా, నిలకడగా ఉన్నాయి. వీరు పరస్పరం కనిపించకుండా, బ్రహ్మా, విష్ణు, ఇంద్రుడు, దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, నాగలు, మనుష్యులు కలిసి ఉన్నారు. అక్కడ మెరు, మందార, కైలాస, మహేంద్ర, మలయ, ఇతర పర్వతాలు; ఖండాలు, ద్వీపాలు, నదులు, ప్రాంతాలు—పది సంఖ్యలో, ప్రకాశంగా వెలుగుతున్నాయి. ఆ పది ప్రాంతాలలో, ప్రతిబింబంలా, పది కమలంలో జన్మించిన వారు, కమలపు దండలపై, హంస వాహనాలపై, తమ తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా ఉన్నారు. ఆ పది ప్రాంతాలలో, ఒక్కొక్కటి వేరుగా, జీవుల వరుసలు, అగ్ని వంటి దీప్తితో, దీర్ఘంగా, ప్రకాశంగా, లోకాలను వెలుగులు నింపుతూ ఉనారు. అక్కడ గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, సముద్రాలు ఘనంగా నాదిస్తున్నాయి, వేడైన కిరణాలు వెలుగుతున్నాయి, గాలులు ఆకాశంలో ఉధృతంగా ప్రవహిస్తున్నాయి. దేవతలు స్వర్గంలో ఆడుకుంటారు; భూమిపై మనుష్యులు ఆనందంగా ఆటలు ఆడుతున్నారు; పాతాళాలలో అసురులు, నాగలు సుఖంగా నివసిస్తున్నారు. అన్ని ఋతువులు, శుభ లక్షణాలతో అలంకరించబడి, కాలచక్రంలో బంధించబడి, వారి సమయానికి భూమిని ఫలాలతో ముస్తాబుచేస్తాయి. శుభ, అశుభమైన ఆచారాలు, దిక్కుల వైపు పరిపక్వమవుతూ, నరక, స్వర్గ ఫలాలను అందిస్తాయి. అన్ని జీవులు, అనుభూతి లేదా మోక్ష ఫలాలను కోరుతూ, తమ కోరికలకు అనుగుణంగా, క్రమంగా, తగిన సమయంలో ప్రయత్నిస్తారు. ఏడు లోకాలు, ఖండాలు, సముద్రాలు, పర్వతాలు—all, కాలచక్రం ముగిసే సమయాన్ని గమనిస్తూ, గొప్ప ధ్వనులతో పరిపూర్ణంగా నాదిస్తాయి. కొన్ని చోట్ల రాత్రి వచ్చేసింది; మరికొన్ని చోట్ల, అది స్థిరంగా ఉంది. పర్వత లోయల్లో చీకటి నిలబడి, మెరుపులా వేగంగా కదులుతోంది. ఆకాశంలో నీలికమలంలో, మేఘం తేనెటీగలా సంచరిస్తుంది; నక్షత్రాల వలయం, కమలపు పువ్వు పూతలాగా, ఆకాశాన్ని నింపుతోంది. కాలచక్రం చివర్లో, మెరు శిఖరాలపై ఘనమైన మబ్బు నిద్రిస్తుంటుంది; శుద్ధమైన పత్తి, సిల్క్-కాటన్ చెట్ల లోయల్లో, ఎముకల గవ్వల్లో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. లోకలోక పర్వత బెల్టు, సముద్ర యుద్ధ ఘోషతో గర్జిస్తూ, చీకటి ముక్కలు, నీలం రత్నాలతో అలంకరించబడి, తన స్వీయ రత్నాలతో ప్రకాశిస్తోంది. భూమి, జీవుల మృదువైన అరుపులతో, లోకాల మధ్య, రాజప్రాసాదంలో అంతర్గృహంలో ఉన్న మహిళలా నిలబడింది. ఋతువుల వైభవం, తెల్లటి దినాల వరుసలు, మధ్యలో రాత్రి రేఖలు, కమలమాలలు, నీరజమాలలు లాగా కనిపిస్తున్నాయి. భూమి ప్రాంతాలు, వాటి విభాగాలు, నివాసితులు, తేనెపండు గూటిలాగా, ఎరుపు వెలుగుతో ప్రకాశిస్తున్నాయి. త్రిపథ, త్రిస్రోత నదులు, పైకి, దిగువకి ప్రవహిస్తూ, శుద్ధంగా, అర్ధచంద్రంలా, విశ్వజన్య జానుపట్టు లాగా మెరవుతున్నాయి. అవి ఇక్కడ అక్కడ వెళ్లి, క్షీణించి, మళ్లీ ఉత్పన్నమవుతూ, దిశల వృక్షాల్లో మెరుపు పువ్వులా, గాలిలో మేఘపు కొమ్మలలా కనిపిస్తున్నాయి. సముద్ర, భూమి, ఆకాశ మార్గాలు, వరుసగా దేవలోక నగరాలు, ఉద్యానాలు, విమానాలు, ప్రకాశంగా వెలుగుతున్నాయి. ఇతర లోకాలలో, దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులు, నాగలు, గుంపుగా, అంజీర వృక్షాల్లో మిడతలు గుంపుగా మృదువుగా గానాలు పాడుతూ నిలబడి ఉన్నారు. కాలం—యుగాలు, కల్పాలు, క్షణాలు, నిమిషాలు, భాగాలు—అనుకోకుండా ప్రవహిస్తూ, సమస్త నాశనాన్ని ఎదురుచూస్తోంది. ఈ విధంగా, నా స్వీయ శుద్ధమైన, పరమ ప్రకాశంతో, నేను ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాను: "ఇది ఏమిటి? ఎలా ఉందీ?" ఈ మాంసమయమైన కళ్లతో ఏమి చూడలేను; కానీ మనస్సు ఆకాశంలో, ఈ అపూర్వమైన మాయా వలయాన్ని చూస్తున్నాను. అప్పుడు, ఆకాశంలో నా మనస్సుతో చాలా కాలం పరిశీలించి, ఆ లోక వలయం నుండి సూర్యుని పిలిచి, ప్రశ్నించాను. "రా, దేవతాధిదేవా, మహా ప్రకాశవంతుడా, సూర్యుడు! స్వాగతం నీకు," అని పలికాను. "నీవు ఎవరు? ఈ ఒక లోకం లేదా అనేక లోకాలు ఎలా ఉత్పన్నమయ్యాయి? నీకు తెలిసినట్లయితే, దయచేసి చెప్పు, ఓ నిర్దోషుడా." ఈ విధంగా అడిగినప్పుడు, సూర్యుడు నన్ను గుర్తించి, నమస్కరించి, నిర్దోషమైన మాటలతో సమాధానం ఇచ్చాడు.