ఈశ్వర్యానికి, మానవుడు ఎదుర్కొనే దాహం దీపశిఖను పోలి ఉంటుంది. దీని అగ్రభాగం పొగతో నలుపుగా మారి ఉంటుంది, దీని శరీరం నూనెతో పొడవుగా, దీప్తిమంతంగా ఉంటుంది; కానీ దీని స్పర్శ మాత్రం కాల్చేస్తుంది. ఇంతటి దాహం, హిమవంతాలా స్థిరంగా ఉండే జ్ఞానిని అయినా, పరాక్రమశాలి వీరుణ్ణి అయినా, మనుషుల్లో అత్యంత ధైర్యవంతుడిని అయినా ఒక్క క్షణంలో పుల్లగా మార్చగలదు. ఈ దాహం, వింధ్య అరణ్యంలా విస్తారంగా, ఘనంగా, భయంకరంగా ఉంటుంది. మేఘాలు, ధూళి సముదాయాలతో నిండినది, తీవ్రమైన చీకటి, పొగతో ముసుగై ఉంటుంది. ఇది ప్రతి లోకంలో కనిపించేలా ఉన్నా, గ్రహించడానికి చాలా కష్టమైనది. క్షీరసాగరపు అలల తలపై అలలు అలంకరంగా ఎగిసిపడినట్లు, ఈ దాహం కూడా ప్రపంచంలో తేలియాడుతూ, మధురంగా, కానీ శక్తివంతంగా ఉంటుంది. ఇలాంటి దాహంతో నడిచే ఈ శరీరం అంతర్గతంగా తేమతో నిండినది, నిర్మాణంలో సంక్లిష్టమైనది, ఎప్పటికప్పుడు మార్పులకు లోనవుతుంది, బాధతో నిండినది. ఇది ప్రపంచంలో నిశ్చలంగా ఉండక, నిరంతరం కదులుతూ, బాధను మాత్రమే ఇస్తుంది. ఇది అజ్ఞానంగా ఉన్నా, తెలిసినవాడిలా నటిస్తుంది; అహంకారాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, తప్పుడు భావాన్ని కలిగిస్తుంది. విచారణ ద్వారా ఇది మంచిదా చెడిదా అనిపించవచ్చు, కానీ ఇది నిశ్చలతా, చైతన్యాల మధ్య ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతూ, ఆశలలో స్థిరత లేకుండా, మాయను మాత్రమే కలిగిస్తుంది. ఈ శరీరానికి కొంత ఆనందం, కొంత దుఃఖం అనుభవమవుతాయి. దీన్ని కన్నా తక్కువ, నిస్సారమైనది, నీచమైనది మరొకటి లేదు. ఇది ఎప్పటికప్పుడు పుట్టి పోతూ ఉంటుంది, పళ్ళు, జుట్టుతో అలంకరించబడుతుంది, ప్రతి క్షణం వికసించే పువ్వుల వలె చిరునవ్వుతో అలంకరించబడుతుంది. దీని చేతులు శాఖల వలె, ఎముకలతో బలంగా నిలబడినవి; తల గొప్ప ఫలంలా మెడపై నెమ్మదిగా ఉంటుంది; కళ్ళు మధుమక్షికా సమూహాల వలె మెరిసిపోతుంటాయి. చేతులు, కాళ్లు కొమ్మల ముద్దలు లాంటివి; నరాలు రక్తప్రవాహాలు, రసం ప్రవాహాల వలె; మడమలు, పాదాలు కలిగి, కార్యాల పక్షుల నివాసస్థానంగా ఉంటుంది. ఈ శరీర వృక్షం తన నీడతో జీవుల యాత్రికులకు ఆశ్రయంగా ఉంటుంది. ఇది ఎవరిదీ? ఎవరు పరాయివారు? ఇక్కడ నిజంగా ఎవరు మనవారు, ఎవరు పరాయివారు అనే సందేహమే మిగిలిపోతుంది. ఈ శరీరాన్ని కేవలం భారాన్ని మోయడానికి ఎన్నోసార్లు తీసుకుంటారు; ఎవరైనా దీన్ని తన ఆత్మగా భావిస్తారా? ఒకడూ తనను తాను పడవగా లేదా వల్లి వృక్షంగా భావించడు కదా! ఈ శూన్య అరణ్యంలో, అనేక బిల్లులు, ఖాళీలు, జుట్టు చెట్లతో నిండిన శరీరంలో ఎవరికైనా నమ్మకం కలుగుతుందా? చర్మం, మాంసం, ఎముకలు కలిసిన బలమైన గుడ్డతో నడిచే ఈ శరీరంలో నేను పిల్లిలా ఉండను; ఎప్పటికప్పుడు కలిగే శబ్దాల మధ్య నేను స్థిరంగా ఉండను. మనస్సు అనే కోతి, సంసార అరణ్యంలో పెరిగి, బాధ అనే పురుగు తినిపోగా, ఆందోళనల సమూహంగా మారుతుంది. ఈ శరీరం తృష్ణ అనే పాముకు నివాసం, కోపం అనే కాకికి గృహం; దీని చిరునవ్వే పువ్వు, వృక్షం మహా ఫలాలను—పుణ్యపాపాలను—ధరిస్తుంది. దీని కాండం బలంగా, శాఖల వలయాలు అందంగా, చేతులు పుష్ప సమూహాల వలె, అవయవాలన్నీ ముద్దలు, వాయువుతో ఊగిపోతుంటాయి. ఇది ఇంద్రియాల పక్షులతో నిలబడినది; మడమలు, మృదువైన, ఎత్తైన చర్మంతో అలంకరించబడినది; తన సరస్సు నీడతో సుందరంగా, కామయాత్రికుల సందర్శన స్థలంగా ఉంటుంది. తలపై గడ్డి వంటి జుట్టు సమూహం పెరుగుతుంది; లోపల ఖాళీలో వృద్ధి గద్ద అనే అహంకార పక్షికి గూడు. ఇది బలహీనమైన రూపం, వాసనల వలలో వేర్లు పెడుతుంది; ఈ శరీర వృక్షం శక్తిలేని, నాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వదు. ఇది అహంకారానికి గృహం; ఇది కూలినా, నిలిచినా, దాని స్థిరత నాకు ఏమి కావాలి, మహర్షీ? ఈ శరీర గృహం, ఇంద్రియాలు పశువుల వలె వరుసగా, లోపల తృష్ణలతో నిండిన గదులు, కామమయం అవయవాలతో కలిసినది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. ఎముకలు, మడమలు కలిసిన జాయింట్ల గట్లతో కుదిపినది, మలబంధాలతో కట్టబడి ఉన్నది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. నరాలు, స్నాయువులతో లాగబడినది, రక్తంతో మురికైనది, ముదురు వయస్సు బూడిదతో తెల్లబడినది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. వ్యర్థ మాయలో స్థిరంగా, అసంఖ్యాక క్రియలు, భంగిమలతో నిండినది; అబద్ధపు మమకారం అనే గొప్ప స్తంభంతో నిలబడినది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. ఈ శరీర గృహం, ఆకలి, దాహ బాధల అరుపులతో మారుమోగుతుంది; ఆనంద పాలకంగా కనిపించినా, వ్యర్థ తృష్ణతో కాలిన పనిపెద్దిగా ఉంటుంది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. ఇంద్రియ వస్తువుల పాత్రలు, పరికరాలతో నిండినది, అవి మలినంతో నిండినవి; అజ్ఞాన విషంలో మునిగినది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. పాదాలు మడమలపై, మోకాళ్లు స్థంభాల వలె, తల పైభాగంగా, చెక్కపుల్లల వంటి పొడవైన, బలమైన చేతులతో కూడినది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. మహర్షీ, కనుచూపులే కిటికీలు, బుద్ధి ప్రాంగణంలో ఆలోచనలు ఆడే ప్రదేశం, చింతనే కుమార్తెగా ఉన్న ఈ శరీర గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. తలపై జుట్టు పైకప్పు, చెవులు చంద్రాకారమైన గోపురాలు, పొడవైన వేళ్లు మడతలు, ఇవన్నీ కలిగిన శరీర గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. గోడలన్నీ దట్టమైన జుట్టుతో కప్పబడి, ఖాళీ ఆసనం వెనుక భాగంగా ఉన్నది, నాకు ఇష్టమైనది కాదు. పొడవైన గోరు, ఎముకలు, నాభి పునాది; మలదారులు లోపలి కట్టెలు, వాయువు వివిధ శబ్దాలు చేసేది—ఈ శరీర గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. కిటికీలైన కళ్ళు ఎప్పుడూ తెరిచి, శ్వాస అనే చంచల వాయువు లోపలికి వెలుపలికి పోతూ ఉండే శరీర గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. నోరు భయంకరమైన ద్వారం, దానిలో కోతిలాంటి నాలుక, పళ్లు, ఎముకలు కనిపించే శరీర గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. చర్మం మెత్తని పూత, యాంత్రిక కదలికలతో ఎప్పుడూ చలించేది, మనస్సు కోరిక అనే గొడ్డలితో ఎప్పుడూ తవ్వబడేది—ఈ శరీర గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. ఒక క్షణం దీపం వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, ఆనందంలో అందంగా కనిపించినా, మరొక క్షణం కాంతి ప్రవాహాలతో నిండినా, ఈ మాంసపు గృహం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. నా శరీరం అన్ని వ్యాధులకు నివాసం, ముడతలు, తెలుపు జుట్టు పట్టణం, అన్ని వ్యాధులతో నిండిన అరణ్యం; నాకు ఇష్టమైనది కాదు. ఇది ఖాళీ గుహ, ఇంద్రియాల వల్ల కలవరపడి, హింసకరమైనది, హృదయంలో చీకటి దట్టంగా ఉంటుంది; ఈ శరీర అరణ్యం నాకు ఇష్టమైనది కాదు. మహర్షులారా! బలహీనుడైనవాడు మట్టిలో కూరుకుపోయిన ఏనుగును లేవనెత్తలేనట్లు, నేను కూడా ఈ శరీర గృహాన్ని నిలబెట్టుకోలేను.