ఒకసారి, నేను ఒక కలలో మరణం తరువాత పుట్టడం, యువకుడిగా ఉండడం, ఒక స్థితిలో నిలిచి ఉండడం, వంద యోజనాలు ప్రయాణించడం అనుభవించాను. ఇదంతా కలలోనే జరిగింది. హరిశ్చంద్రుడు ఒకే రాత్రిలో పన్నెండు సంవత్సరాలు అనుభవించాడు; లవనుడు కూడా ఒకే రాత్రిలో నూరేళ్ళ జీవితాన్ని ఆస్వాదించాడు. కాలం యొక్క పరిమాణం కూడా మన దృష్టికోణాన్ని బట్టి మారుతుంది—ప్రాణుల అధిపతి కోసం ఒక క్షణమే మనువు యొక్క జీవితకాలం; మనువు యొక్క జీవితకాలం బ్రహ్మ యొక్క ఒక రోజు; బ్రహ్మ యొక్క జీవితకాలం విష్ణువు కోసం ఒకే రోజు అని చెప్పబడింది. తపస్సులో మనస్సు లయమైన యోగికి, రోజులు, రాత్రులు, వస్తువులు, లోకం—ఇవి ఏవీ లేవు; నిజంగా, యోగికి తన స్వరూపమూ లేనిది. మన భావన ఎలా ఉందో, అలాగే వస్తువుల స్వభావం మారుతుంది—తీపిగా అనిపించినది చేదుగా మారుతుంది, చేదుగా అనిపించినది తీపిగా మారుతుంది. శత్రువు స్నేహభావంతో చూస్తే స్నేహితుడవుతాడు; స్నేహితుడు ద్వేషభావంతో చూస్తే శత్రువవుతాడు. మహాబాహువైనవాడా, లోకం మన perception ప్రకారం మారుతుంది. పఠనము, శాస్త్ర అధ్యయనము వంటి అనుభవాలు, పునఃపునః అవగాహన ద్వారా మనలో స్థిరపడతాయి. అయోమయంతో బాధపడే ప్రయాణికులకు అవగాహన అనే పడవ ముందుకు నడిపిస్తుంది; అవగాహన లేకపోతే పడవ కదలదు. కలలో చూసే వాళ్ళకు, ఖాళీగా అనిపించినదీ అవగాహన ద్వారా నిండిపోతుంది; అవగాహన ద్వారా పసుపు లేదా తెలుపు రుచిగా అనిపించవచ్చు. మాయలో మునిగిపోయినవారికి పండుగ కూడా విపత్తులా బాధను కలిగిస్తుంది; మూలకాలలో కలత ఉన్నవారికి ప్రవర్తన గోడలోనూ, ఆకాశంలోనూ కనిపిస్తుంది. మాయా రాక్షసుడు అయోమయానికి గురైనవారి ప్రాణాన్ని కూడా దోచేస్తాడు; అవగాహన ద్వారా కలలోని స్త్రీ కూడా మేలులో ఉన్నట్టు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. పునఃపునః సాధన ద్వారా వచ్చినది అదే విధంగా స్థిరపడుతుంది; అది అసత్యమైనది, ఆకాశంలాంటి దాని స్వభావం, కేవలం చైతన్య-ఆకాశంలోనే ఉంది. లోకచలనాన్ని ఆకాశంలో వంద కాళ్ళు ఉన్న గుర్రం నీడలా భావించాలి—ఇది కేవలం మనస్సు యొక్క తరంగం, నిజమైనది కాదు. అజ్ఞాన రాక్షసుని దర్శనం రూపరహితమైనది; ఇది శరీర పరిమితి, అడ్డుగా, చీలికలతో ఉంటుంది. కలలో చైతన్యంతో కనిపించే ప్రకాశవంతమైన రూపం, నిద్రలో ఉన్నవారికి, మానవునికి కొత్తగా కనిపిస్తుంది. చెక్కతో తయారైన స్తంభం చెక్కబడకుండా నిలిచినట్లుగా, సృష్టి అనే పరమసత్య స్తంభం స్థిరంగా నిలిచి ఉంటుంది. బలమైన యోధులతో చుట్టబడి మనిషి కలలో కలత చెందినట్లుగా, బ్రహ్మ సృష్టి కూడా మేలుగావున్నవారికి, గాఢ నిద్రలా ఉంటుంది. గడ్డి, పొదలు, తీగల్లోని రసం శీతాకాలం ముగిసిన తరువాత భూమిలో నిలిచి, వసంతంలో వెలుగులోకి వస్తుంది; అలాగే సృష్టి పరమస్థితిలో స్థిరంగా ఉంటుంది. బంగారంలో ద్రవత్వం లోపలే ఉంటుంది, బయటకు వ్యక్తం కాదు; అలాగే సృష్టి పరమ, ఆకాశస్వరూప స్వరూపంలో, సూక్ష్మతమమైన సూక్ష్మంగా వెలుగుగా నిలుస్తుంది. అవయవాల అమరిక శరీరానికి వేరుగా ఉండదు; అలాగే లోకం నిరాకార, ఆకాశస్వరూప బ్రహ్మనికి వేరుగా ఉండదు. ఒక కలలో ఒక మనిషి మరొక మనిషితో పోరాడినట్లుగా, ఈ లోకం కూడా సత్తా-అసత్తా స్వభావంతో, ఆకాశస్వరూప స్వరూపంలో, ఆకాశాన్ని వ్యాపించి ఉంటుంది. మహాకల్ప ప్రారంభం, ముగింపులో, చైతన్య స్వరూపం కలుగుతుంది; తర్వాత పరస్పర కారణాల ద్వారా అది అసత్యంగా, నిజంగా లేనిదిగా తెలుస్తుంది. ఈ ముక్త బ్రహ్మనిలో, మరొక బ్రహ్మని స్మృతిలో కల్పిస్తే, ఆ స్మృతి జ్ఞాన స్వభావంతో, సృష్టిగా కనిపిస్తుంది, కానీ అది కేవలం శుద్ధ జ్ఞానమే. పురాతన కాలంలో, విదురథ వంశం ఎలా అన్ని ప్రధాన మంత్రులకు సమానంగా కనిపించిందో తెలుసుకోవాలి. ప్రధాన అవగాహనలు ప్రధాన మనస్సును అనుసరిస్తాయి, పెద్ద తుఫాను వెంట సాధారణ గాలులు వెళ్ళినట్లుగా. పరస్పర అనుభవాల ద్వారా, అవగాహనలు రాజులు, ప్రజలు, మంత్రులు మధ్య ఒకే రూపాన్ని తీసుకుంటాయి. విదురథ నగరంలో వాస్తవాన్ని తెలిసినవారు, “ఇది మా రాజు, ఇలాంటి వంశంలో పుట్టాడు,” అని అంటారు. చైతన్య స్వభావంలో, కారణాన్ని వెతకాల్సిన అవసరం లేదు; పెద్ద మణి ప్రకాశం తన స్వభావం వల్ల వెలుగును ఇస్తుంది. వంశ సంప్రదాయాలు, ఈ భూమి రాజ్యాధికారం—all are the radiance of Viduratha’s knowledge jewel. ఎంత మంది జీవులు ఉన్నా, ఏ సృష్టిలో, ఏ సమయంలో అయినా, పరస్పర గుర్తింపు చైతన్య వ్యాప్తి వల్ల కలుగుతుంది. అనిర్మిత, వేగంగా ప్రవహించే అవగాహన మాత్రమే పరమ స్థిరత్వాన్ని పొందుతుంది; అది ముక్తి స్వభావంతో ఒకే రూపంలో ఉంటుంది. శక్తివంతమైన ప్రదర్శనల పరస్పర అనుసరణ ద్వారా, స్వభావాలు ఒకదానిని మరొకటి ప్రతిబింబిస్తాయి; చైతన్యం తన స్వభావంలో అద్దంలా ఉంటుంది. ఇక్కడ, అత్యంత ప్రయత్నంతో ఇతర అవగాహనలను తనలోకి కలిపే అవగాహనే గెలుస్తుంది; నది సముద్రానికి వెళ్ళే మార్గంలో ఇతర ప్రవాహాలను కలిపినట్లుగా. చైతన్య స్వభావంతో ఈ సమూహాలు ప్రయత్నిస్తున్నంత వరకు, ఒకటి పైచేయి పొందుతుంది, మరొకటి లోపల కలిసిపోతుంది. అనేక లోకాలు పుట్టి, నశించడంలో, ప్రతి క్షణం, ప్రతి అణువులో ఇది పునఃపునః జరుగుతుంది. ఏదీ ఏదినీ వ్యాపించదు, ఏదీ ఎక్కడా నిలవదు; ఇది అంతా చైతన్య-ఆకాశం—అజన్మ, శాంతమైనది, విభజనలేని దాని స్వరూపం. ఈ కల, నిద్ర లేకుండా, దర్శించేవాడు లేకుండా కనిపిస్తుంది; దాని ఉనికికి నిశ్చయముంది, కానీ అనుభవించినా అది అసత్తా స్వభావంతో ఉంది. ఒక చెట్టు తనలో నిలిచి, పువ్వులు, ఆకులు, ఫలాలు, కొమ్మలు కలిగినట్లుగా, అనంత, సర్వశక్తిమంతుడు మాత్రమే ఉన్నాడు. అజన్మ స్థితి, పరిమాణం, జ్ఞాత, జ్ఞేయం కలిగి, ఎప్పుడూ మేలైన అవగాహనను మరచిపోదు, ఎవరికైనా, ఏ సమయంలోనైనా. ఆ ఒకే సత్యం, ఆదికాలం నుండీ శుద్ధమైనది, ఉదయ, అస్తమయాలు, చీకటి, వెలుగు, దిక్కులు, కాలం లేనిది; అది స్పష్టంగా, ఆరంభం, మధ్య, ముగింపు లేని నీటిలా—ఒకే రూపంలో, కదలకుండా, మృదుత్వం, కలతలతో కూడని స్వభావంలో నిలిచి ఉంటుంది.