ఒకసారి, ఓ మహర్షి సమీపంలో, నేను నా మనస్సు గురించి ఆలోచిస్తూ ఇలా చెప్పాను: ‘‘ఓ మహర్షీ! మనస్సు నుండే వందలాది సుఖాలు, దుఃఖాలు పుడతాయి. ఇవి భూమిలో పుట్టే అడవిలా, మనస్సు బలంగా ఉన్నప్పుడు ఉత్పన్నమవుతాయి. కానీ వివేకంతో మనస్సు తగ్గిపోతే, ఇవన్నీ మాయమవుతాయని నేను అనుకుంటున్నాను.’’ ‘‘ఇక్కడ, అన్ని గుణాలను జయించాలనే ఆశను బలంగా పట్టుకుని, నా నిజమైన శత్రువు అయిన మనస్సును జయించేందుకు నేను వచ్చినాను. లోపల కలిగిన కలత పోయినప్పుడు, అదృష్టంలో ఆనందాన్ని నేను అనుభవించను. అది విస్తారమైన, స్థిరమైన, అపవిత్రమైన మేఘాల గుంపు చంద్రుని మీద పడినట్లు.’’ ‘‘చైతన్యాకాశంలో, అంతరంధకార రాత్రిలో, లోపలి తాహతీరం పక్షుల వలె, లోపల నిత్యంగా తిరుగుతుంది. లోపలి తపన పూర్తిగా పాకినప్పుడు, ఆ బాధ నన్ను ఎండబెట్టిన సూర్యకిరణాల మట్టివలె, నేను ఆందోళనతో వాడిపోయాను.’’ ‘‘నా మనస్సు అనే పెద్ద అడవిలో, మాయాంధకారం ముసురినప్పుడు, ఆశ అనే రాక్షసి మత్తులో, ఖాళీలో పిచ్చిగా నాట్యం చేస్తుంది. రజస్సు మాయతో ముడిపడిన, బంగారు కాంతులతో మెరిసే ఆందోళన ఇప్పుడు అశోక పూల వలె వికసిస్తుంది.’’ ‘‘ఈ లోపలి కలత చాలించాలి. నా ఆకాంక్ష, అన్ని సంకల్పాలను తినేసే విషపూరిత ఆనందంతో, సముద్రంలో అలలు ఎగిసినట్లు, నా లోపల పుట్టింది.’’ ‘‘ఆ ఆకాంక్ష, శక్తివంతమైన అలలతో, నా శరీర అనే పర్వతం నుంచి ప్రవహించే నదిలా, ఎప్పటికప్పుడు మారే రూపాలతో, అలలు ఎగిసిపడుతూ, నిత్యం ఉల్లాసంగా సాగుతుంది.’’ ‘‘దాని బలాన్ని నియంత్రించబోయినప్పుడు, అది వానకు ముందు పొడిరెడ్డి వలె, నా మనస్సు అనే చాటక పక్షి, అపవిత్రమైన ఆలోచనలతో ఎక్కడికో ఎగిరిపోతుంది.’’ ‘‘ఎంత మంచి గుణాన్ని లేదా శీలాన్ని పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించినా, ఆకాంక్ష దాన్ని ముక్కలు చేస్తుంది, గిలుపు తంతులను ఎలుక కట్ చేసినట్లుగా.’’ ‘‘పాత ఆకులో నీటిలో పడినట్టుగా, పొడిరెడ్డిలో గాలిలో, లేదా శరదృతువు మేఘంలో, నేను ఆందోళనల చక్రంలో తిప్పబడుతున్నాను.’’ ‘‘మన నిజమైన స్థితిని చేరుకోలేక, ఆలోచనల వలలో చిక్కుకుని, పక్షులు వలలో చిక్కినట్లుగా, మాయలో మునిగిపోతున్నాం.’’ ‘‘ఓ తండ్రి! ఆకాంక్ష అనే అగ్ని నన్ను కాల్చిపోతోంది. నాకోసం అమృతం కూడా ఉపశమనాన్ని ఇవ్వదని నేను భావిస్తున్నాను.’’ ‘‘ఇక్కడి నుంచి దూరంగా వెళ్లి, మళ్లీ తిరిగి, నా మనస్సు అనే గుర్రం, ఆకాంక్షతో పిచ్చిగా, దిక్కుల చివరలకు పరుగెత్తుతుంది.’’ ‘‘ఆకాంక్ష, మూర్ఖత్వానికి బంధించి, ఎప్పటికప్పుడు పైకి, దిగువకు, కలతతో, చక్రంలో హబ్ లేకుండా బలమైన తాడిలా గంతులు పడుతూ, నిత్యం కదులుతుంది.’’ ‘‘శరీరంలో, వ్యక్తి ఆకాంక్షకు బంధించి, ఎప్పటికప్పుడు కలతతో, బలంగా తాడితో బలమైన ఎద్దు నడిపినట్లుగా నడిపించబడతాడు.’’ ‘‘ఈ లోకంలో, కుమారులు, భార్యలు, కుటుంబం కోసం ఎప్పటికప్పుడు లాగించే ఆకాంక్ష, జనుల మధ్య వల వేస్తుంది, వేటగాడు పక్షులకు వల వేస్తున్నట్లుగా.’’ ‘‘ఆకాంక్ష, నల్ల రాత్రిలా, జ్ఞానులను కూడా మాయలో పడేస్తుంది, చూస్తున్నవారిని అంధులను చేస్తుంది, ఆనందాన్ని అనుభవిస్తున్నవారిని అలసటకు గురిచేస్తుంది.’’ ‘‘వక్రంగా, మృదువుగా ఉన్నా, విషపూరితమైన అసమతుల్యతను సూచించే ఆకాంక్ష, నల్ల పాము వలె, తక్కువగా తాకినా కాల్చిపోతుంది.’’ ‘‘ఆకాంక్ష, నల్ల రాక్షసిలా, మనుషుల హృదయాలను చింపుతుంది, మాయలను నడిపిస్తుంది, దురదృష్టాన్ని తెస్తుంది, ఎప్పటికీ దుర్భాగ్యంగా ఉంటుంది.’’ ‘‘ఆకాంక్ష, పాత వీణ వలె, మనస్సు యొక్క ధనాన్ని అలసత్వం, మూర్ఖత్వం వలతో చుట్టేస్తుంది, బ్రాహ్మణా, ఆనందంలో ఎప్పటికీ ప్రకాశించదు.’’ ‘‘ఎప్పటికీ అపవిత్రంగా, చేదు మత్తుతో నిండి, పొడవుగా, బలంగా, ఆకర్షణతో నిండిన ఆకాంక్ష, చీకటి లోయలో పెరిగిన లత వలె ఉంది.’’ ‘‘ఆకాంక్ష శూన్యంగా, ఆనందాన్ని ఇవ్వదు, ఎత్తుగా ఎదిగినా ఫలితం లేదు; దురదృష్టం, క్రూరత, వాడిపోయిన పువ్వులా ఉంది.’’ ‘‘మనస్సు దాని వైపు వెళ్లకపోయినా, ఆకాంక్ష ప్రతిదాన్ని వెంబడిస్తుంది; అయినా ఫలితాన్ని పొందదు, వృద్ధ వేశ్యవలె.’’ ‘‘సంసార నాట్యంలో, రకాల రుచులతో నిండి, అనుభవ దశల్లో, ఆకాంక్ష పాత నర్తకిలా ఉంది.’’ ‘‘వృద్ధాప్య వృక్షంపై ఎక్కి, పతన, విపత్తు ఫలమాల ధరించి, దీర్ఘ సంసార అడవిలో, ఆకాంక్ష విషలతలా విస్తరించుతుంది.’’ ‘‘దానికీ సాధ్యం కాని చోట కూడా, ఆకాంక్ష పిచ్చిగా పరుగెడుతుంది; ఆనందం లేకుండా, వృద్ధ నర్తకిలా నాట్యం చేస్తుంది.’’ ‘‘మబ్బులో ఆకాంక్ష బాగా కదులుతుంది, కానీ వెలుగు వచ్చినప్పుడు నెమ్మదిస్తుంది; దుఃఖ ప్రవాహంలో, ఆకాంక్ష restless పావురిలా స్థిరపడుతుంది.’’ ‘‘అలసత్వంతో, కలతతో, బరువుగా, లోపల ఖాళీగా ఉంటుంది; కొంతసేపు, వర్షకాలపు అలలా ఆనందాన్ని పొందుతుంది.’’ ‘‘పోయినదాన్ని వదిలి, ఉండి, వృక్షం నుంచి వృక్షానికి, వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి, ఆకాంక్ష పక్షిలా ఎగిరిపోతుంది.’’ ‘‘సంతృప్తి అయినా, దారి లేని చోట ముందుకు అడుగేస్తుంది; ఫలాన్ని కోరుతుంది. చాలా కాలం ఒక చోట నిలబడదు—ఆకాంక్ష restless కోతి వలె.’’ ‘‘ఇది చేసిన తర్వాత, అది మరొకటి చేస్తుంది; అన్నీ కలతగా, ఆకాంక్ష నిత్యం ప్రయత్నిస్తుంది, దివ్యశక్తి నడిపినట్లుగా.’’ ‘‘ఒక క్షణంలో లోతుకు దిగుతుంది; ఒక క్షణంలో ఆకాశానికి ఎగిరిపోతుంది; ఒక క్షణంలో దిక్కుల అడవిలో తిరుగుతుంది—ఆకాంక్ష హృదయ కమలానికి ఆకర్షితమైన మధుపురి వలె.’’ ‘‘సంసారంలో ఉన్న అన్ని దోషాలలో, ఆకాంక్ష మాత్రమే దీర్ఘకాలపు బాధను ఇస్తుంది; రాజప్రాసాదంలో ఉన్నవారు కూడా దాని బంధనంలో బలంగా చిక్కుతారు.’’ ‘‘దానివల్ల మూర్ఖత్వం, నిజమైన దర్శనానికి అడ్డుపడే అత్యంత అడ్డంకి కలుగుతుంది; ఆకాంక్ష మబ్బుల మాల వలె, మాయాంధకారంతో నిండి ఉంటుంది.’’ ‘‘సంసారంలో ఉన్న అన్ని జీవులకు, ఆకాంక్ష మనస్సు మచ్చల మధ్య దోపిడీ తాడిలా—బంధన తాడిలా ఉంటుంది.’’ ‘‘ఆకాంక్ష ఎన్నో రంగులతో, శీలం లేకుండా, పొడవుగా, అపవిత్రంలో స్థిరంగా, ఖాళీగా, ఖాళీలోనే నిక్షిప్తంగా, ఇంద్ర ధనుస్సు వలె ఉంటుంది.’’ ‘‘శరదృతువులో పండిన శీలాల పంటకు ఆకాంక్ష వజ్రాయుధం; ఐశ్వర్య కమలానికి మంచు, చీకటికి దీర్ఘ రాత్రి.’’ ‘‘ఆమె సంసార నాటకంలో నటిగా, శరీర పంజరంలో పక్షిగా, మనస్సు అడవిలో జింకగా, ప్రేమ సంగీతంలో వీణగా ఉంది.’’ ‘‘ఆమె కర్మ సముద్రంలో అలగా, మాయ గజానికి గొలుసుగా, మార్గంలో ఆనందదాయక వటవృక్షంగా, దుఃఖ కలువకు చంద్రకాంతిగా ఉంది.’’ ఇలా, నా మనస్సు, ఆకాంక్షలు, ఆశలు, కలతలు, మాయ—all these weave the story of bondage and suffering, showing me the endless play of craving in the world.