చిరకాలంగా ఆత్మచింతనలో మునిగి ఉన్నప్పుడు, తన స్వీయ జ్ఞానశక్తి ద్వారా మనిషి తాను కోరిన లక్ష్యాన్ని సాధిస్తాడు. ఎవరి అవగాహన, ఏ విధంగా, ఎంత కాలం కొనసాగుతుందో, ఆ ప్రయత్నానికి తగిన ఫలితం తగిన సమయంలో వారికి లభిస్తుంది. తపస్సు గానీ, దైవము గానీ, ఎటువంటి రూపంలో కనిపించినా, ఫలాన్ని ప్రసాదించేది అస్థిరమైనదైన జ్ఞానమే — అది ఆకాశం తన ఫలాలను వర్షించ듯, స్వేచ్ఛగా ఫలాన్ని ఇస్తుంది. మన స్వీయ అవగాహన వెలుగు తప్ప మరొకటి ఫలితాన్ని కలిగించదు; అందుకే, ఎవరు ఎలా పని చేస్తే, ఫలితం త్వరగా అదే మార్గంలో వస్తుంది. ఈ అవగాహన స్థితి — అంతర్గతమైన, సర్వత్రా ఉండే ఆత్మ — ఆలోచిస్తుంది, ప్రయత్నిస్తుంది, తాను కోరినది సాధిస్తుంది, తన సంపదను పొందుతుంది. ఏది ఆనందదాయకమో, ఏది కాదు అనేది పరిశీలించాలి; శుద్ధమైనదాన్ని గుర్తించి, అందులోనే నిలబడాలి. ఇంతలో, ఆ ఇంట్లో సంభాషణ జరుగుతున్నప్పుడు, విదురథుడు కోపంతో ఇంటిని విడిచి ఏమి చేశాడో తెలుసుకోవాలి. విదురథుడు తన నివాసాన్ని వదిలి, పెద్ద అనుచర గుంపుతో, చంద్రుడు నక్షత్రాలతో ముట్టడించబడినట్టు బయలుదేరాడు. అతడు శరీరమంతా కవచాలతో, హారాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడుగా, గర్జనల మధ్య, ఇంద్రుడు దేవతల రాజుగా, విజయధ్వజాలతో ముందుకు సాగాడు. యుద్ధసేనను ఆదేశిస్తూ, యుద్ధపు ఏర్పాట్లు, వీరుల పోరాటాలను పరిశీలిస్తూ, రాజు తన రథంపై ఎక్కాడు. ఆ రథం, మాంత్రిక భవనంలా, ముత్యాలు, మాణిక్యాలతో అలంకరించబడినది, ధ్వజాల సముదాయంతో కప్పబడి, దేవరథంలా మెరిసింది. చంద్రకాంతితో మెరుస్తున్న గోడలపై బంగారు కొమ్మలు పడుతూ, ముత్యాల జల్లు మణిపూదులతో అలంకరించబడినది. శుభ్రమైన, తెల్లటి, నాజూకైన, శుభలక్షణాలున్న, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలు, వారి అడుగుల వేగం వర్షంలా ప్రవహించింది. ఆ గుర్రాల సహజ నడకను గాలి కూడా తలపించలేకపోయింది; వారు వెనుక భాగాలను విడిచిపెట్టినట్టు, ఆకాశాన్ని తాగుతున్నట్టు పరుగెత్తారు. ఎనిమిది చంద్రులు మెరుస్తున్నట్టు, యాక-పుంజాల తుళ్ళతో, ఎనిమిది గుర్రాలు, వారి కిర్రాటాలతో దిశలను నింపుతూ, రథాన్ని లాగాయి. అప్పుడు, గర్జనలతో కూడిన మేఘాల శబ్దంలా, మ్రోగుతున్న డ్రమ్ శబ్దం మొదలైంది; అది పర్వత గోడలపై ప్రతిధ్వనించింది. మదమైన సైనికుల అరుపులతో, గంటల మణిపూదులతో, ఆయుధాల మంటలతో, యుద్ధరంగం మార్మోగింది. విల్లు మ్రోగులు, బాణాల పాటలు, కవచాల గర్జనలు, ఎరుపు మంటల మ్రోగులు, బాధితుల అరుపులు, వీరుల పరస్పర గర్జనలు, కవితా గాయకుల వాపులు — ఇవన్నీ కలిసిపోయాయి. ఆ భయానక శబ్దం, శిల్పంలా ఖచ్చితంగా, విశ్వాన్ని నింపుతూ, పదిదిశలను ముంచింది. సూర్యుని మార్గాన్ని అడ్డుకున్న మేఘరాశి, దుమ్ము-చీకటి భూమిని ఆకాశానికి లేపింది. ఆ మహా నగరం గర్భంలో ఉన్నట్టు కనిపించింది; చీకటి, యువతలో అజ్ఞానం పెరిగినట్టు, తీవ్రంగా విస్తరించింది. ఎక్కడో దీపాల సముదాయాలు, పగలు నక్షత్రాలు కనబడనట్టు, మాయమైపోయాయి; రాత్రి జీవుల గుంపులు తమ శక్తిని కూడగట్టాయి. ఆ ఇద్దరు యువతులు, ఆ మహాయుద్ధాన్ని చూశారు; వారి హృదయాలు భయంతో కంపించాయి, దేవత కటాక్షంతో వారి దృష్టి విశాలంగా మారింది. ఇళ్లలో ఆయుధాల గర్జనలు, సముద్రంలో మంటలు మింగినట్టు, మార్మోగాయి. రాజు, తన బాణాలతో శత్రు సేనను ఆకర్షిస్తూ, రెక్కలతో నడిపించబడుతూ, మేరు పర్వతం సముద్రంలో ప్రవేశించినట్టు, శత్రు గుంపులోకి ప్రవేశించాడు. బాణాల వరుసలు, స్వీయ మేఘాలతో తయారైన నౌకలా, స్పష్టమైన గుణాల శబ్దాన్ని మ్రోగించాయి. వివిధ ఆయుధాలు, పక్షుల్లా, ఆకాశంలో ఎగిరాయి; అన్ని దిశల్లో మాయలు, ఆయుధాల వెలుగుతో మెరిసాయి. ఆయుధాలు, మంటల వెలుగుతో, మేఘాల వీరుల గుంపులు వర్షంలా బాణాలు వదిలాయి. క్రూరమైన మిసైళ్ళు, గద్దల్లు, వీరుల శరీరాలను చీల్చాయి; కొన్ని మ్రోగుతూ, ఆకాశంలో ఆయుధాలతో నలిపివేయబడ్డాయి. చీకటి, ఆయుధాల మంటల వెలుగుతో తొందరగా వీడిపోయింది; మొత్తం సేన, కొత్త యువతుల వెంట్రుకలతో కప్పబడినట్టు కనిపించింది. తలలేని శరీరాలు నృత్యంలో లేచాయి; రాక్షస యువతులు, యుద్ధపు ద్రోహాన్ని గట్టిగా పాడాయి. ఏనుగుల సేన, మదంతో ఢీకొంటూ, గర్జించింది; మదపోతుల నదులు, రాయులను ఆకాశంలో విసిరాయి. రథాలు, అడవిలో ఎండిన ఆకుల్లా పడిపోయాయి; యుద్ధ పర్వతం నుండి ఎరుపు నదులు మృతులను వర్షించాయి. రక్తంతో మసకబారిన దుమ్ము మేఘాలు, ఆయుధాల మంటలతో అదుపులోకి వచ్చాయి; యుద్ధ శబ్దాలు, మరణ నిశ్చితితో భయాన్ని కలిగించాయి. యుద్ధం, గందరగోళం, కత్తుల అలలతో కలిసిపోయి, మేఘాలు కదలకుండా, మ్రోగింది. సేనల ఢీకొన్న శబ్దం, శవాల బీరు గర్జనలా, బాణాల మ్రోగులు వర్షంలా, మహా ఆయుధాల మ碰లు స్పష్టంగా వినిపించాయి; రాత్రిలో, అన్నీ నిద్రలో ఉన్నట్టు, మాయమైపోయాయి. ఈ భయానక, మార్మోగుతున్న యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు, జ్ఞానదేవి, తన స్వరూపాన్ని ఎదురుగా చూస్తూ, ఆడుతూ ఇలా అడిగింది: "దేవి, మన ప్రభువు ఈ యుద్ధంలో గెలిచేరు, ఓడేరు కాదు; చెప్పు, నువ్వు సంతోషంగా ఉన్నా, ఈ యుద్ధంలో ఏనుగులు పారిపోతున్నప్పుడు, ఎందుకు ఇలా?" "చిరకాలంగా, ఈ విదురథుడు నన్ను పూజించాడు; కానీ, విజయం కోసం విదురథుడు పూజించలేదు." "అందుకే, అతడే విజయం పొందాడు; విదురథుడు గెలవలేదు. ఈ అవగాహన, అంతర్గత శక్తి, అన్నింటిని నిర్ణయిస్తుంది — అది ఎప్పుడు, ఎలా జరుగుతుందో.