ఒక విపత్తు నగరాన్ని కుదిపేసింది. తల్లిదండ్రులు లేని పిల్లలు చీకటిలో అల్లాడుతూ, కూలిన గోడల మధ్య వీధుల్లో కొట్టబడి నాశనమయ్యారు. అంధులు హింసించి తరిమివేసిన ఏనుగులు యుద్ధంలో గట్టిగా అరుస్తున్నాయి; వాటి శరీరాలపై పడుతున్న అగ్ని చిమ్మటలు, మండుతున్న కోయిలలు భారం కలిగిస్తున్నాయి. ఓహో! ఒక రాయి, ఖడ్గంతో చీలిపోయి భుజంలో బలంగా దిగింది, అది యంత్రం నుంచి పిడుగులా ఒక మనిషిపై పడింది. ఆ యుద్ధంలో, గోవులు, గుళ్లు, ఎద్దులు, ఒంటెలు, కుక్కలు, పులులు—ఇవన్నీ కలిసిపోయి, మార్గాలను అడ్డుకుంటూ, భయంకరంగా పోరాటాన్ని ప్రారంభించారు. మండుతున్న వస్త్రాల చిటపాటు ధ్వనులతో, అగ్ని గాలులతో, మహిళలు ఏడుస్తూ బయటకు వచ్చారు; వారు భూమిపై ఉన్న పద్మాల వలె అలంకరించబడినట్లు కనిపించారు. ఆ మహిళల జుట్టును అగ్నిజ్వాలలు తాకుతూ, అవి అశోకమొక్క పుష్పాల్లా మెరుస్తూ, ఏనుగులు పాములతో ఆడినట్లు కనిపించాయి. చిన్న అగ్నిజ్వాలలు గడ్డి పై నిలబడి, మదన Deer కన్నుల్లోని కంటిపొడులను తాకాయి. మండుతున్నా, ఒక పురుషుడు తన భార్యను వదిలి వెళ్లలేదు; జీవుల ప్రేమ బంధాలు ఎంతటి దుర్భేద్యమో! ఏనుగు కోపంతో మండుతున్న చెట్లు విరగడుతూ, ఎండిపోయిన పద్మాలతో నిండిన చెరువును తన తుంగతో కలిపాడు. పొగ మేఘాల వరకు చేరి, విరివిగా మెరుస్తూ, మండుతున్న అగ్ని బాణాలను వర్షించేది. ఆ పొగ, చిమ్మటలు మెరుస్తూ, ఆకాశంలో గుండ్రంగా కదిలి, ఆకాశపు రత్నాల గూడలా నిలిచింది. ఆకాశం అగ్ని శిఖరాల కాంతితో పసుపు రంగులో మెరుస్తోంది; అది మరణోత్సవానికి పసుపు పట్టినట్లు, వినాశనానికి సంకేతంగా ఉంది. ఈ శత్రుత్వం ఎంత దుర్మార్గమైనదో! ధర్మం లేని ఈ యుద్ధంలో, మహా రథులు, అత్యుత్తమ ఆయుధాలతో రాజులను కూడా హత్య చేశారు. రాజపథాల్లో అలంకరించిన మహిళలు, ఇప్పుడు పుష్పాలు చల్లబడిన, అలంకారాలు, వస్త్రాలు సడిలైన, అగ్ని తాకిన దుస్తులతో, వారి ఛాతీపై బూడిద పడినవారు. వారి నడుములు, పక్కలు బయటపడతాయి; రత్నాల కంకణాలు చేతుల నుంచి నేలపై పడిపోయాయి; శరీరాలు భూమి వైపు వంగిపోయాయి. హారం, ముత్యపు దండలు విరిగి, చెల్లాచెదురుగా పడిపోయాయి; వారి ఛాతీ, నడుము, పక్కలపై బంగారు కాంతి కొంత కనిపిస్తూ, కొంత దాచిపోతూ మెరుస్తోంది. యుద్ధ గోల, గద్దల గట్టిగొడవలతో మృదువుగా మారింది; బాణాలతో గాయపడి, రక్తపాటుతో, ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారు నేలపై పడిపోయారు. వారి వస్త్రాలు కన్నీరు, రక్తం, మట్టితో తడిసిపోయాయి; సైనికులు భుజాలపై చేయి వేసుకుని, ఇతరులు వారిని తీసుకెళ్తున్నారు. 'ఇప్పుడు మమ్మల్ని ఎవరు రక్షిస్తారు?' అనే ప్రశ్నతో, కళ్లలో ఆందోళనతో, సైనికులు పద్మాల వర్షంలా కన్నీళ్లు పారుస్తున్నారు. వారి తొడలు పద్మపు దండు లా మృదువుగా, స్వచ్ఛమైన గజ్జెలు అలంకరించబడి, వస్త్రాలు స్ఫటికంలా పారదర్శకంగా, ఆకాశంలో వికసిస్తున్న పద్మాల్లా కనిపిస్తున్నారు. పుష్పాలు, వస్త్రాలు, అలంకారాలు, అంగరంగ వైభవం చెల్లాచెదురుగా, ముఖాలు అసూయతో కలవరపడి, జుట్టు వణుకుతూ, రాజకన్యలు సముద్రంలో churn చేస్తున్న మదన దండ లా కనిపించాయి. ఇంతలో, యువతిలో మదోత్సాహంతో ఉన్న రాణి, పద్మంలో లక్ష్మి ప్రవేశించినట్లు, రాజప్రాసాదంలో అడుగుపెట్టింది. ఆమె పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు చెల్లాచెదురుగా, creeper హారం విరిగి, గుంపుతో, స్నేహితులతో, సేవకులతో కలసి, భయంతో నిండిపోయింది. ఆమె ముఖం చంద్రంలా, అవయవాలు నిర్మలంగా, ఛాతీ ఆందోళనతో ఊపిరాడుతూ, పళ్లూ నక్షత్రాల్లా మెరుస్తున్నాయి; ఆమె ఆకాశంలో దేవతలా నిలబడి ఉంది. అప్పుడు ఆమె స్నేహితుల్లో ఒకరు, యుద్ధంలో వృత్రను ఎదుర్కొంటున్న ఇంద్రునికి అప్సరసు సమాచారం ఇచ్చినట్లు, రాజుకు తెలియజేశారు. "ప్రభూ, రాణి మేము తీసుకుని వచ్చింది, అంతఃపురం నుంచి తప్పించుకొని, మీ ఆశ్రయాన్ని కోరుతోంది. గాలి తాకిన creeper వృక్షాన్ని ఆశ్రయించినట్లు. రాజకన్యలు బలమైన, ఆయుధాలు పట్టుకున్న దొంగల చేతిలో పడిపోయారు; సముద్ర తీరంలో creeperలు అలల గాలిలో చిక్కినట్లు. అంతఃపుర ప్రధానులు, ఆకస్మాత్తుగా దాడి చేసిన శత్రువుల చేతిలో, అడవి చెట్లు గాలిలో పడినట్లు నాశనమయ్యారు. మా నగరాన్ని, రాత్రి వర్షంలో ప్రవహించిన వరదలా, అనుకోకుండా వచ్చిన బహిరంగులు ఆక్రమించారు. శత్రు సైనికులు పెద్ద సంఖ్యలో, మండుతున్న అగ్నికి పొగ కవచంగా, అగ్ని జ్వాలలు పదునైన తలాలు తాకుతూ, నగరాన్ని ఆక్రమించారు. రాజకన్యలు, జుట్టు చెల్లాచెదురుగా, శత్రు సైనికుల చేతిలో, పక్షులు వేటగాళ్ళ చేతిలో పడినట్లు, అరుస్తూ తరలించబడ్డారు. ఈ విపత్తు, శాఖలు విస్తరించుకుంటూ, మమ్మల్ని కబళించింది; ఇలాంటి దుర్ఘటన నుంచి దేవుని శక్తి తప్ప ఇంకేమీ రక్షించదు. ఇవన్నీ చూసి, వినిపించి, నేను యుద్ధానికి వెళ్తున్నాను, ఓ దేవతా! క్షమించండి, ఎందుకంటే నా భార్య మీ పద్మపాదాల వద్ద మధుపురి లా ఉంది." ఇలా చెప్పి, రాజు కోపంతో కలవరపడి, గుహ నుంచి పిచ్చి ఏనుగు అడవిని నాశనం చేసిన తర్వాత బయటకు వచ్చిన సింహంలా బయటకు వచ్చాడు. అప్పుడు లీల, తన రూపంలోనే, అద్దంలో ప్రతిబింబంలా, తనను తానే చూసింది. "దేవతా, ఇది ఏమిటి? నేను ఇక్కడ ఇలా నిలబడటం ఎందుకు? నేను ముందుగా ఎక్కడో ఉన్నాను, ఇప్పుడు ఇక్కడ ఇలా ఎలా ఉన్నాను?" "అంతఃపుర మంత్రులు, పౌరులు, సైనికులు, రథాలు—ఇవి అన్నీ అక్కడ ఉన్నవారే ఇక్కడ కూడా ఉన్నారు." "ఇక్కడ కూడా, దేవతా, ఇవన్నీ ఎలా ఉన్నాయ్? ఇవి లోపల, బయట, అద్దంలో ప్రతిబింబంలా, తెలుసుకుని ఉన్నాయా?" "అంతరంలో జ్ఞానం ఎలా ఉత్పన్నమవుతుందో, అదే క్షణంలో అనుభవించబడుతుంది; చైతన్యం, జ్ఞానవిషయాన్ని స్వీకరించి, మనస్సు తన విషయాన్ని స్వీకరించినట్లు ఉంటుంది." "ఏ రూపంలో కల్పన అంతరంలో ఉత్పన్నమవుతుందో, అదే జ్ఞానం స్మృతిని విస్తరిస్తుంది; అదే క్షణంలో, ఆ స్థలంలో, అనువైన వస్తువుల ప్రపంచం ఉత్పన్నమవుతుంది.