ఒకసారి, రాజా, రాముడు తనలోతనికీ ప్రశ్నించుకుంటాడు: “ధనంతో ఏమి లాభం? దురదృష్టంతో ఏమి లాభం? ఇంటితో, ప్రయత్నాలతో ఏమి లాభం? ఇవన్నీ మాయ మాత్రమే.” అని భావించి, మౌనంగా, ఒంటరిగా ఉంటాడు. అతడు నవ్వులో పాల్గొనడు, సుఖాల్లో లీనమవడు, పనుల్లో నిమగ్నమవడు—అతడు నిశ్శబ్దాన్ని మాత్రమే ఆశ్రయిస్తాడు. సుందరమైన జుట్టుతో, కళ్ళతో ఆకర్షణగా ఉన్న మహిళలు అతనికి ఆనందాన్ని ఇవ్వరు; అడవిలోని చెట్టుకు జింకలు ఎలా ఆనందాన్ని ఇస్తాయో, అలాగే. ఒంటరిగా, దూర ప్రాంతాల్లో, నదీ తీరాల్లో, అడవుల్లో, అడవి జంతువుల మధ్య అతడు ఆనందాన్ని పొందుతాడు, అవి తనవే అనిపించుకుంటాడు. రాజా, బట్టలు, పానీయాలు, ఆహారం, వస్తువులకు దూరంగా, అతడు సంచార సన్యాసుల నడవడిని అనుసరిస్తాడు, తపస్సు మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. ఎటువంటి జనసమూహం లేని చోట ఒంటరిగా ఉండి, తన మనస్సుతో నవ్వడు, పాటలు పాడడు, ఏడుపు కూడా రాదు. పద్మాసనంలో కూర్చుని, మనసు ఖాళీగా, ఎడమ చెయ్యి మీద తలవాల్చి, నిశ్శబ్దంగా అక్కడే ఉండిపోతాడు. అతడు గర్వాన్ని తీసుకోడు, రాజ్యాన్ని కోరడు; సుఖం, దుఃఖం వరుసలో లేవడు, పడడు. అతడు ఎప్పుడు జన్మించాడో, ఏమి చేస్తాడో, ఏమి కోరుకుంటాడో, ఏమి ఆలోచిస్తాడో, ఎక్కడికి వెళ్తాడో, ఎలా, ఎందుకు ప్రవర్తిస్తాడో ఎవ్వరికీ తెలియదు. రోజుకో రోజు అతడు క్షీణిస్తాడు, రంగు పోతాడు, వైరాగ్యం పొందుతాడు—శరదృతువులో చివరికి చెట్టు ఎలా మారతుందో. శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడు అతనిని అనుసరిస్తారు, అతని ప్రతిబింబాలు లాగా. సేవకులు, రాజులు, తల్లి ఎంతగా అడిగినా, “ఏమీ లేదు” అని చెప్పి, మౌనంగా, కోరిక లేకుండా కూర్చుంటాడు. తన ప్రియ మిత్రుడికి, “హృదయాన్ని క్షణంలో తాకే సుఖాలపై మనసు పెట్టవద్దు” అని ఉపదేశిస్తాడు. స్త్రీలు, సమూహాల్లో సంభాషణలు—ఇవి ఎంత ఆనందాన్ని ఇస్తాయన్నా, అవన్నీ తన కళ్లముందే మాయమై పోతాయని చూడగలడు. పక్షుల పాటలు కూడా, కాగు పాటలు, అందం, మాధుర్యం, ప్రయత్నం, సరైన ఆకారం లేకుండా, మళ్ళీ మళ్ళీ వినిపిస్తాయి. దగ్గరగా ఉన్న ఒక సేవకుడు, “రాజ్యాధికారి అవ్వండి” అని చెప్పినా, ఆ యోగి, ఇతర లోకంలో లీనంగా, అతడిని పిచ్చివాడిగా చూస్తూ నవ్వుతాడు. ఎవరైనా మాట్లాడినా వినడు, ఎదురు ఉన్నదాన్ని చూడడు; అన్ని విషయాలను, గొప్పవాటినైనా, నిర్లక్ష్యం చేస్తాడు. ఆకాశంలో పెద్ద అడవి, కమలపు చెరువు కనిపించినా, “ఇది ఎలా?” అని ఆశ్చర్యపడడు. అందమైన మహిళలు చుట్టూ ఉన్నా, ప్రేమ బాణాలు అతని మనసును తాకవు; అతని మనసు పెద్ద రాయి లాగా దృఢంగా ఉంటుంది. ఎవరైనా బాధపడుతూ, “మీకు ఒక స్థలం లేదా ధనం కావాలా?” అని అడిగితే, అతడు అడిగినవారికి అన్నీ ఇచ్చేస్తాడు, ఉపదేశంగా. “ఇది దురదృష్టం, ఇది అదృష్టం” అని మనస్సు ఊహించుకుంటే, అది మాయ; అలాంటి మాయ కలిగితే, దుఃఖంలో పాట పాడుతుంది. “అయ్యో, నేను నాశనమయ్యాను, నేను బలహీనుడిని” అని ఏడుస్తున్నా, అలాంటి వ్యక్తి వైరాగ్యాన్ని పొందడం ఆశ్చర్యమే. రాజా, శత్రువులను సంహరించే రాముడు, రఘు వంశ సింహుడు, ఇలా లోతుగా లీనమై ఉండటంతో, మేము బాధ పడుతున్నాము. “ఓ బాహు బలవంతుడా, ఇలాంటి మనస్సు కలిగినవాడికి ఏమి చేయాలో తెలియదు; ఓ కమల నేత్రుడా, మీరు మాత్రమే మా ఆశ్రయం.” రాజు, బ్రాహ్మణుడు, గురువు—ఎవరైనా ఉన్నా, అతడు నిర్లక్ష్యంగా చూస్తాడు, జంతువు లాగా పట్టించుకోడు. ఈ విశ్వ రూపం, ప్రపంచం, ఇక్కడ ఉద్భవించింది; ఇది నిజం కాదు, నేనూ కాదు అని నిర్ణయించి, స్థిరంగా ఉంటాడు. తన శరీరానికి, ఆత్మకు, స్నేహితులకు, రాజ్యానికి, తల్లికి, అదృష్టం, దురదృష్టం, లోపల, బయట—ఏదీ అతని నమ్మకాన్ని పొందదు. అతడు అనురాగం లేని వాడు, ఆశ లేని వాడు, కోరిక లేని వాడు, ఆధారం లేని వాడు; మాయను దాటి, మేము బాధపడుతున్నాము. “ధనంతో ఏమి లాభం? తల్లితో ఏమి లాభం? రాజ్యంతో ఏమి లాభం? కోరికతో ఏమి లాభం?” అని తలచి, జీవితం వదిలివేయడానికి సిద్ధంగా ఉంటాడు. సుఖం, జీవితం, రాజ్యం, స్నేహితుడు, తండ్రి, తల్లి—అన్నిటిలో, అతడు చాతక పక్షి ఎండలో ఎలా క్షీణిస్తుందో, అలాగే క్షీణిస్తాడు. ఇలాంటి స్వభావం కలిగినవాడికి, అన్ని సంపదలు ఉన్నా, రాజా, సంసారపు జాలం విషంగా కనిపిస్తుంది. ఈ భూమిపై ఇంత గొప్ప మనస్సు కలిగినవాడు ఎవరు, ఇతనిని సాధారణ జీవితంలో స్థిరంగా చేయగలవారు? ఇలా, ఈ విస్తృతమైన బాధ పుట్టినందున, దయతో నిండినవాడు వచ్చి, ఇతనిని దాని నుంచి రక్షించాలి. మాయను మనస్సు నుంచి తొలగించిన, గొప్ప మనస్సు కలిగినవాడు, బాధపడే వారిని శుభానికి నడిపిస్తాడు; సూర్యుడు భూమిని వెలుగుతో నింపి, చీకటిని తొలగించ듯. ఇది ఇలా అయితే, వెంటనే రఘు వంశీయుడైన రాముడిని deerలు deerను ఎలా తెస్తాయో, అలాగే త్వరగా తీసుకొమ్ము. రఘు వంశీయుడికి ఈ మాయ దురదృష్టం వల్ల, అనురాగం వల్ల కాదు; ఇది వివేకం, వైరాగ్యం వల్ల పుట్టిన గొప్ప జ్ఞానం. రాముడు వెంటనే ఇక్కడికి రాగలడని, మేము ఇక్కడే, ఇప్పుడు, అతని మాయను పర్వతంపై మేఘాన్ని గాలి ఎలా చెదిపేస్తుందో, అలాగే తొలగిస్తాము. సరైన మార్గాలతో ఈ మాయ తొలగితే, రఘు వంశీయుడైన రాముడు, మేమిలా, పరమ స్థితిలో విశ్రాంతి పొందుతాడు. సత్యాన్ని, ఆనందాన్ని, విశ్రాంతిని పొందిన తర్వాత, అతడు బలంగా, కాంతివంతంగా, అమృతాన్ని పానించినవాడిలా, ప్రకాశిస్తాడు. తన స్వభావాన్ని, నిరంతర ధర్మాన్ని గౌరవిస్తూ, తృప్తిగా, సంతృప్తిగా జీవిస్తాడు.