స్వయంగా, ఆత్మచైతన్యపు ప్రత్యేకమైన తరంగం ఉద్భవిస్తుంది. అది స్థిరమైనదికాదు, చైతన్యపు గాలి వలె స్వతంత్రంగా ప్రవహిస్తుంది; దాని స్వభావం కదలిక, అది ఏ ప్రవాహంలోనూ పరిమితమయ్యేది కాదు. అలాగే, ఆ చైతన్యంలో అద్భుతమైన శిఖరం నిర్మితమయ్యింది కాదు, అది సహజంగా పైకెగురుతుంది. అదే విధంగా, ఆ చైతన్యంలోని మధురమైన ప్రకాశం ఎప్పుడూ వెలుగుతూనే ఉంటుంది. ఈ చైతన్యపు వెలుగు, స్వయంగా ప్రకాశించే పవిత్ర స్వరూపం, జ్ఞానిలో జ్ఞానంతో సహజంగా ఉద్భవిస్తుంది; కానీ అజ్ఞానంలో అది అస్తమించిపోయినట్టు అనిపిస్తుంది. దాని స్వంత స్థితిలో, అది జడమైన వాటిలో నిద్రావస్థను పొందుతుంది; దాని స్వంత తరంగత లేదా నిశ్శబ్దత వల్ల, ఆ విశాలమైన చైతన్యాకాశం మనస్సుగా మారుతుంది లేదా నిరుపాధికమైన చైతన్యంగానే నిలుస్తుంది. ఈ చైతన్యపు ప్రకాశమే లోకానికి ఉన్నదీ, లేనిదీ అనే వెలుగును ఇస్తుంది. లోకం ఉంది, లేదు—అది కేవలం చైతన్యాకాశపు ఖాళీ మాత్రమే. లోకం అనేది చైతన్యపు వెలుగు యొక్క మహారూపంగా ఉంది, లేదు; అలాగే, చైతన్యపు ఘనమైన గాలి తరంగంగా కూడా ఉంది, లేదు. చైతన్యపు ఘనమైన చీకటి కమ్మిన నలుపుగా లోకం ఉంది, లేదు; అలాగే, చైతన్య సూర్యుని పగటి వెలుగులో కూడా లోకం ఉంది, లేదు. చైతన్యపు ధూళే ఈ లోకమంతా—పర్వతమై, రేణువై మాయగా కనిపిస్తుంది. చైతన్యపు అగ్ని వేడిమే లోకపు తేజస్సు; చైతన్యపు శంఖపు తెలుపే లోకపు ప్రకాశం. లోకం అనేది చైతన్యపర్వతపు పొట్ట, నీటి ప్రవాహంలో తరంగంగా, పంచదారలో మాధుర్యంగా, పాలలో మృదుత్వంగా కనిపిస్తుంది. మంచు చల్లదనంలో, అగ్ని వేడిలో, నెయ్యి మృదుత్వంలో, చైతన్యనదిలో తరంగంలో—అన్నీ లోకమే. లోకం అనేది చైతన్యమధుపుష్పపు మాధుర్యంగా, చైతన్యపు బంగారు ఆభరణంగా, చైతన్యపుష్పపు పరిమళంగా, చైతన్యవల్లిలో ఫలంగా ఉంది. చైతన్యానికి ఉండే సత్తే లోకానికి సత్త, లోకానికి ఉండే రూపమే చైతన్యానికి రూపం. ఇక్కడ తేడా, మార్పు ఉండవు; ఆకాశంలో మలినత ఉండదన్నట్లుగా. ఈ విధంగా, సత్యరూపమైన భూతత్త్వంతో, మూడు లోకాలు—నిజమైనవి, అబద్ధమైనవి—వేరు కావు; ఎందుకంటే వాటి అసలు స్వరూపం ఏకత్వమే. అందువల్ల, ఉండడం, లేకపోవడం అన్నీ అదే ఒక్కటే. ‘భాగం’, ‘మొత్తం’ అనే పదాలకు అర్థాలు—కుందేళ్లకు కొమ్ములు ఉన్నట్టు—కేవలం ఊహించేవారే ఊహిస్తారు; వారి మీద అపహాస్యం పడాలి. పర్వతాలు, భూమి, నదులు, పాలకులు లేని చోట, కేవలం చైతన్యమే ఉన్నప్పుడు, ఈదీ, ఆదీ అనే భ్రమ ఎలా కలుగుతుంది? చైతన్యం రాయి గుండె లాగా ఘనంగా ఉన్నా, దాని స్వంత ఆకాశంలో అది స్పష్టంగా ఉంటుంది; దాని లోపల అన్ని ప్రశాంతమైన ఏర్పాట్లు ఉంటాయి, రాయిలో ఉన్నట్టు. విషయాల విస్తారంలో, నువ్వు ఆకాశపు రేణువులా ఉంటావు; నీకు ‘నువ్వు’, ‘అది’, ‘నేను’, ‘ఆత్మ’, ‘ఉంది’, ‘లేదు’ అనే భావనలు లేవు. ఆకులో ఎన్నో రేఖలు కలిసినట్టు, ఈ చైతన్యం కూడా తన స్వభావంతో భిన్నమైనదీ, అభిన్నమైనదీ అన్నిటినీ తనలో కలిగి ఉంటుంది. ప్రత్యక్షానుభవంతో తెలుసుకో—చైతన్యమే అన్ని కారణాల సమూహాలకు మూలకారణం; అది బ్రహ్మను కూడా సృష్టించే మూలం; దాని స్వభావమే కారణరహితత్వం. ఈ చైతన్యం వస్తువుకాదు కాబట్టి, దాని లేనిది అనే భావనను మాటలతో కూడా నిరూపించలేరు; ఎందుకంటే ఉన్నదంతా విత్తనంలొ నుండి మొలకెత్తినట్టు కనిపిస్తుంది. మూడు లోకాలు, ఖండించబడకుండా, ఖాళీగా, ఆకాశంలో ఉన్నట్టు, ఈ మహాచైతన్యంలో కనిపించే అన్నిటిలో పరమపదమే నిజంగా ఉంది—ఈ ప్రత్యక్షానుభవంతో స్థిరంగా నిలుపుకో. ఋషి ఇలా ఉపదేశించిన తరువాత, రోజు సాయంత్రపు వైపుకు సాగింది. సూర్యుడు అస్తమించాడు. సభలోని అందరూ నమస్కరించి, సూర్యకిరణాలు చీకటిలో కలిసిపోతుండగా స్నానానికి వెళ్లారు. ఈ లోకం కేవలం ఆకాశమే; ఆకాశంలో ముత్యంలా కనిపిస్తుంది. పవిత్రమైన చైతన్య విస్తారంలో కూడా లోకం ఇలాగే ప్రకాశిస్తుంది. ఒక స్తంభంపై చెక్కిన గంధర్వకన్య లాగా, వాస్తవంగా వేరు కానప్పటికీ, చైతన్య స్తంభంలో కూడా చెక్కు, చెక్కినవాడు ఎవరూ లేరు. సముద్రంలో తరంగాలు తమ స్వభావాన్ని మార్చుకోకుండా సహజంగా ఉద్భవించినట్టు, పరమంలో జ్ఞేయం, జ్ఞాత కూడా వేరు కానట్లు కనిపిస్తాయి. నీటిలో సూర్యకాంతి ప్రతిబింబాలు లోకానికి ఘనంగా అనిపించినా, పరమాణువుకు అవి అసత్యమే—ఇదే లోకప్రకృతి. ఈ లోకం, స్పష్టంగా కనిపించకపోయినా, బ్రహ్మనుండి వేరు కాదు; అది నీటిపై సూర్యకాంతి వలె, వేరుగా కనిపించే మాయ. భూమి మొదలైన భూతాలు ఈ ఆకాశస్వరూపమైన లోకంలో అనుభవించబడినట్టు కనిపించినా, అవి నిజంగా లేవు—కలలో లేదా ఊహలో ఉన్నట్టే. ఈ ఆకాశసదృశమైన చైతన్యంలో, వస్తువులను వాస్తవంగా పట్టుకున్నట్టు కనిపించినా, నిజంగా ఏదీ ఉద్భవించదు—మిరాజ్ నదిలో నీరు లేనట్టు. వస్తువుల పట్టుకోలు లేని ఈ లోకంలో, అది గంధర్వ నగరంలా, ఎడారిలో నదిలా, కేవలం మాయగానే కనిపిస్తుంది. కలలో పర్వతానికి కొలతలు లేనట్లు, లోకంలోని రూపాలన్నీ కేవలం ఆకాశమే; అవి ఊహతో నిండినవే తప్ప, వాస్తవ పదార్థం లేవు. ‘లోకం’, ‘బ్రహ్మం’ అనే పదాలకు అర్థాలు భిన్నమని అజ్ఞానులు ఊహించడమే తప్ప, వాస్తవానికి ‘లోకం’, ‘బ్రహ్మం’, ‘ఆకాశం’ అన్నిటికి అర్థభేదం లేదు. ఈ వెలుగు, చైతన్యమూ, అచైతన్యమూ కలిసిన ప్రకాశం, ఆకాశానికి ఊహలో మేఘం నిజమైన మేఘానికి ఉన్నంత సూతక్ష్మ సంబంధంతో ఉంటుంది. కలనగరం, మేలుకొన్న నగరంతో పోలిస్తే స్పష్టంగా కనిపించినట్టు, ఈ లోకం ఊహలోని లోకంతో పోలిస్తే స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అందువల్ల, స్థూలమైనదీ, చైతన్యమైనదీ కనిపించే ఈ లోకం నిజానికి కేవలం పవిత్రమైన ఆకాశమే; ‘శూన్యం’, ‘ఆకాశలోకం’ అనే పదాలు పరస్పర మార్పిడి చేయదగినవి, రెండూ చైతన్య స్వరూపమే. ఇక్కడ ఏదీ ఉద్భవించలేదు—లోకం కాదు, దాని ఆది కాదు, కనిపించేది కాదు; అది యథాతథంగా, పేరులేని, అవ్యక్తంగా ఉంది. లోకమే మహా ఆకాశం, చైతన్యాకాశం, అది విడిపోని, అఖండమైనది; అది పరమాణువు పరిమితిలో ఉన్నట్టు, కొలతతో నింపలేనిది. ఇది కేవలం ఆకాశస్వరూపమే, పవిత్రమైనది, రూపాల పట్టుకోలేని స్వరూపం; ఆకాశంలో, ఆకాశంతోనే అద్భుతమైన దృష్టి నిలుస్తుంది, ఊహతో నిర్మించిన నగరంలా. ఇక్కడ, పండితుల మదిని ఆనందింపజేసే పందిరి కథను విను; దీని ద్వారా ఈ అర్థం నీ మనసుకు ప్రశాంతతను అందిస్తుంది. అయ్యా బ్రహ్మన్, నిజమైన జ్ఞానవృద్ధి కోసం, ఆ పందిరి కథను సంక్షిప్తంగా, త్వరగా చెప్పు; దాని ద్వారా జ్ఞానం అభివృద్ధి చెందుతుంది.