ఓ రాజా, మేము ఈ శరీరాలను కేవలం పోషించుకుంటూ, అలసటతో, నీ కుమారుడు రాముని కారణంగా బాధపడుతున్నాం. రాముడు, పద్మపత్రాల వంటి కన్నులు కలవాడు, ఋషులతో కలిసి యాత్ర నుండి తిరిగి వచ్చినప్పటి నుండి అతని మనస్సు కలవరపడుతోంది. మేము ఎంతగా ప్రయత్నించినా, ఎంతగా అభ్యర్థించినా, రాముడు తన నిత్య కర్తవ్యాలను సాయంత్రం సమయంలో ముసలిన ముఖంతో, లేదా కొన్ని సార్లు అసలు చేయకుండా ఉంటాడు. స్నానం చేసి, దేవతలను పూజించి, నడవాల్సిన విధానాన్ని పాటించినప్పటికీ, అతడు అలసటతోనే ఉంటాడు; ఎంతగా ప్రోత్సహించినా, తృప్తిగా తినడంలేదు, ఓ రాజా. అంతఃపురంలో ఉన్న స్త్రీలు, ఆడుతూ, ఊయలల్లో ఊయిస్తూ, అతణ్ని ఆనందపర్చాలని ప్రయత్నించినా, రాముడు వాటిని పట్టించుకోడు; భూమి యొక్క ఆనందాలను పట్టించుకోని చాటక పక్షిలా ఉంటాడు. రుబీలు, ముత్యాలు కలిగిన కంకణాలు, వడములు అతణ్ని ఆకర్షించవు, ఓ రాజా; ఆకాశం కింద పడిపోతున్నవానికి ఆనందాన్ని ఇస్తే ఎలా ఉంటుంది? ఆడపిల్లల మధ్య, పూల సుగంధం వీస్తున్న గాలి, వనమాల్లోని తాడి చుట్టూ, రాముడు మరింత విషాదంగా మారతాడు. ఏదైనా ఆనందదాయకమైనది, అనుకూలమైనది, ఆకర్షణీయమైనది, మనస్సుకు మోహించేది—even those—అతడు వాటిని చూసి అలసట పడతాడు, అతని కన్నుల్లో కన్నీళ్లు నిండినట్లుగా. నృత్యం, వినోదం మధ్య, రాముడు ఆడపిల్లలను మందలిస్తూ, “ఈ దుఃఖాన్ని తెచ్చే వారు నా ముందుకు ఎందుకు వస్తున్నారు?” అని ప్రశ్నిస్తాడు. భోజనం, పడక, స్నానం, వినోదం, పానీయాలు, కూర్చోవడం—ఇవి అన్నీ పిచ్చివాడు చేసే పనులుగా భావించి, వాటిని స్వీకరించడు, తిరస్కరించడు. “ధనంతో ఏమి లాభం? దురదృష్టంతో ఏమి? ఇల్లు, ప్రయత్నాలు—all are unreal,” అని చెప్పి, మౌనంగా, ఒంటరిగా ఉంటాడు. నవ్వడం, ఆనందంలో మునిగిపోవడం, కర్తవ్యాల్లో పాల్గొనడం—ఇవి ఏవీ చేయడు; కేవలం మౌనాన్ని ఆశ్రయిస్తాడు. సుందరమైన కేశాలు, ఆకర్షణీయమైన చూపులు కలిగిన ఆడపిల్లలు, ఆడుతూ, ఆకర్షణీయంగా ఉండినా, అతనికి ఆనందం కలిగించవు; అడవిలో వృక్షాన్ని చూసిన జింకలా. ఒంటరి ప్రదేశాల్లో, దిక్కుల దగ్గర, నదీ తీరాల్లో, వనాల్లో, అడవి జంతువులతో కలిసి, తనవారిలాగా ఆనందాన్ని పొందుతాడు. ఓ రాజా, వస్త్రాలు, పానీయాలు, భోజనం, వస్తువులకు దూరంగా, తపస్సు మార్గాన్ని అనుసరించే సంచార సన్యాసిలా ప్రవర్తిస్తున్నాడు. పాడుబడ్డ ప్రదేశంలో ఒంటరిగా ఉండి, తన మనస్సుతో నవ్వడు, పాట పాడడు, ఏడుపు కూడడు. బద్ధ పద్మాసనంలో కూర్చుని, ఖాళీ మనస్సుతో, ఎడమ చెయ్యి మీద తన చెంపను పెట్టుకుని, కేవలం అక్కడే ఉంటాడు. అహంకారం చూపడు, రాజ్యాధికారం కోరడు; సుఖ, దుఃఖాల వరుసలో అతడు neither rises nor sets. అతడు ఎప్పుడు పుట్టాడో, ఏమి చేస్తున్నాడో, ఏమి కోరుకుంటున్నాడో, ఏమి ఆలోచిస్తున్నాడో, ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడో, ఎలా, ఎందుకు ప్రవర్తిస్తున్నాడో మేము తెలుసుకోలేము. రోజు రోజుకు అతడు క్షీణిస్తాడు, వర్ణం తగ్గిపోతుంది, విరక్తిని పొందుతూ autumnలో చివరలో ఉన్న వృక్షంలా మారిపోతాడు. ఓ రాజా, శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడు అతడి వెంట నడుస్తారు, అతడి ప్రతిబింబంలా. సేవకులు, రాజులు, తల్లులు ఏమి అడిగినా, అతడు “ఏమీ లేదు” అని సమాధానం చెప్పి, మౌనంగా, నిరాసగా కూర్చుంటాడు. తన ప్రియ స్నేహితుడికి, “సుఖాలు క్షణమైనంత కాలం మనసును తాకుతాయి; వాటిని ఆశించకు,” అని ఉపదేశం ఇస్తాడు. ఆడపిల్లలతో ఆనందించే సంభాషణలు, సమూహాల్లోని సంభాషణలు—even those—అతడి ప్రేమ కళ్లముందే మాయమవుతుంది. మళ్లీ మళ్లీ, కాకి తన గీతాన్ని సరైన శ్రావ్యం, మాధుర్యం, శ్రమ, రూపం లేకుండా కేవలం సంకేతాలతోనే పాడుతుంది. పక్కన ఉన్న సేవకుడు “రాజ్యాధికారి అవు” అని అడిగితే, రాముడు, ఎక్కడో తలమునకగా, పిచ్చివాడు మాట్లాడుతున్నట్లుగా నవ్వుతాడు. ఏమీ మాట్లాడినా వినడు, ఏదైనా ముందు పెట్టినా చూడడు; అన్నీ, గొప్పవాటిని కూడా పట్టించుకోడు. ఆకాశంలో పెద్ద పద్మసరోవరమైనా, పెద్ద అడవైనా ఉన్నా, “ఇది ఎలా ఉంది?” అని ఆశ్చర్యపడడు. అందమైన ఆడపిల్లల మధ్య ఉన్నా, ప్రేమబాణాలు అతడి మనస్సును తాకవు; అతడి మనస్సు విపరీతంగా కఠినంగా ఉంటుంది. ఎవరైనా బాధలో “ఒక నివాసం లేదా ధనం కావాలా?” అని అడిగితే, రాముడు, అడిగినవారికి అన్నీ ఇచ్చిపెడతాడు, అది ఉపదేశంగా. “ఇది దురదృష్టం, ఇది అదృష్టం—ఇవి మన ఊహల కల్పన మాత్రమే; ఈ మోసం మనస్సులో కలిగితే, దుఃఖంతో పాడుతుంది” అని చెప్పాడు. “అయ్యో, నేను నాశనమయ్యాను, నేను బలహీనుడిని” అని విలపించినా, అలాంటి వ్యక్తి విరక్తి పొందకపోవడం ఆశ్చర్యం. రాముడు, శత్రువులను సంహరించినవాడు, రఘువంశంలో సింహంలా, ఇలా లోతుగా తలమునకగా ఉండటంతో, మేము బాధతో వచ్చాము. ఓ మహాబాహువంతుడా, మనస్సు ఇలా ఉన్నవారికి మేము ఏమి చేయాలో తెలియదు; పద్మపత్రాక్షుడా, ఇక్కడ నీకే మా ఆశ్రయం. రాజు, బ్రాహ్మణుడు, గురువు—even those—అతడు అన్నింటిని నిర్లక్ష్యంగా చూస్తాడు, పశువులు పట్టించుకోని విధంగా. ఈ విశాలమైన ప్రపంచం ఇక్కడ ఉద్భవించింది; “ఇది నిజం కాదు, నేనూ నిజం కాదు” అని నిర్ణయించి, స్థిరంగా ఉంటాడు. శరీరానికి, ఆత్మకు, స్నేహితులకు, రాజ్యానికి, తల్లికి—ఏదీ అతడికి మమకారం లేదు; అదృష్టంలో, దురదృష్టంలో, లోపల, బయట—ఏదీ అతడు నమ్మడు. అతడు మమకారం లేకుండా, ఆశ లేకుండా, కోరిక లేకుండా, ఆధారం లేకుండా, మోసం నుంచి విముక్తుడయ్యాడు; అందుకే మేము బాధపడుతున్నాం. “ధనంతో ఏమి లాభం? తల్లులతో ఏమి? రాజ్యంతో ఏమి? కోరికతో ఏమి?” అని తనలో నిర్ణయించుకుని, జీవితం విడిచిపెట్టడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు. సుఖంలో, జీవితంలో, రాజ్యంలో, స్నేహితుల్లో, తండ్రిలో, తల్లిలో—అతడు పూర్తిగా దుఃఖంలో ఉన్నాడు; వర్షం లేని కాలంలో చాటక పక్షిలా.