రాఘవా! నీవు మహానుభావుడవు, విరక్తుడవు, జ్ఞానవంతుడవు, ప్రజల్లో స్థిరంగా నిలిచివున్నవాడవు. నీలో సత్యం అంతర్భాగంగా నిలిచి ఉంటుంది, అది నూలు వస్త్రంలో కుంకుమ నీరు మెల్లగా చొరబడినట్లుగా. నీ బుద్ధి పరమార్థాన్ని గ్రహించడంలో నిశితంగా, శ్రద్ధగా వినడంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. అది సూర్య కాంతి నీటిలో ప్రవేశించినట్టు పరమార్థాన్ని లోనికి తీసుకుంటుంది. నీవు విని నేర్చుకున్నది హృదయంలో జాగ్రత్తగా నిలిపించుకోవాలి. లేనిపక్షంలో నన్ను ప్రశ్నించకూడదు, ఎందుకంటే నేను వ్యర్థంగా మాట్లాడను. ఈ మానసిక జాగ్రత్త అవసరం, రామా! మనస్సు అడవి కోతిలా చంచలంగా ఉంటుంది. దాన్ని హృదయంలో నియమించి, శ్రద్ధగా విను—అప్పుడు పరమార్థాన్ని గ్రహించగలుగుతావు. వివేకం లేని, అజ్ఞానంలో మునిగిపోయిన, దుష్టులతో స్నేహించేవారిని దూరంగా ఉంచాలి. ఎందుకంటే సజ్జనులు మాత్రమే గౌరవానికి యోగ్యులు. సజ్జన సమాగమం వల్లే వివేకం పుట్టుకొస్తుంది. ఆ వివేక రూప వృక్షానికి రెండు ఫలితాలు—సుఖభోగం, మోక్షం. మోక్ష ద్వారానికి నలుగురు ద్వారపాలకులు ఉన్నారు—శాంతి, విచారణ, తృప్తి, సజ్జన సమాగమం. వీటిలో రెండు, మూడు లేదా అన్నింటినీ సాధించడానికి శ్రద్ధ వహించాలి. ఇవి రాజ మహలమైన మోక్ష ద్వారాన్ని బలవంతంగా తెరిచేస్తాయి. కనీసం ఒక్కదాన్ని అయినా ప్రాణాలతో కూడిన నిబద్ధతతో ఆశ్రయించాలి; ఒక్కటి నిపుణంగా సాధించినప్పుడు మిగిలినవన్నీ సహజంగా వస్తాయి. వివేకమే వేదశాస్త్రాలకు, జ్ఞానానికి, తపస్సుకు, వెలుగుకు అలంకారం, రూపం. సూర్యుడు అన్ని కాంతులకు మూలమైనట్టు వివేకం కూడా అంతే. కానీ, విచారణ లేని వారికి మూర్ఖత్వం పెరిగితే, వారి జ్ఞానం స్థిరంగా ఉండిపోతుంది—చలిలో నీరు బలమైనట్టు, రాయి లాంటి స్థితిలోకి వెళ్తుంది. కానీ నీవు, రాఘవా! శాస్త్రార్థాన్ని గ్రహించే మంచితనంతో, ఉదయ సూర్యుని వెలుగులో వికసిన కమలంలా ఉదాత్తమైన హృదయంతో నిలిచివున్నావు. నీవు వినడానికి, గ్రహించడానికి యోగ్యుడవు. వీణ నాదాన్ని ఆసక్తిగా వింటున్న జీవిలా శ్రద్ధగా విను. విరక్తి, నియమం, సమబుద్ధి సంపత్తులతో సాధన చేస్తే, రామా! నాశనం లేని స్థితిని పొందుతారు. మొదట మోక్షార్థంగా వివేకాన్ని పెంపొందించాలి—శాస్త్రపఠనం, సజ్జన సమాగమం, శ్రేష్ఠమైన తపస్సు, ఆత్మ నియమం ద్వారా. మూర్ఖత్వమే సంసార రూప విష వృక్షానికి మూలం, అపాయాలకు కారణం, మాయా అంధకారానికి కాజల్. దాన్ని శ్రమతో తొలగించాలి. శాస్త్రాన్ని కొంతమంది refinement తో అయినా గౌరవిస్తే, అదే మూర్ఖత్వానికి పరమాంతం. అశాశ్వాసాలు, మూర్ఖత్వం మనస్సులో పుట్టుకొస్తే, అది అగ్నిలో వేసిన తోలు మాదిరిగా సంకుచితమవుతుంది. కానీ, మేధావులకు ఈ సత్య దర్శనం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది—నిర్మలమైన ఆకాశంలో పూర్ణచంద్రుడు కనిపించినట్లు. ఇతిహాస, భవిష్యత్తును వివేకంతో పరిశీలించే, హృదయం హుషారుగా ఉన్నవాడే నిజమైన పురుషుడు. నీ మనస్సు విశుద్ధంగా, ప్రబోధంగా ఉంది; నీ హృదయం పుణ్యమైన, మచ్చలేని చంద్రకాంతి లాగా ప్రకాశిస్తోంది. రాఘవా! నీవు గౌరవానికి యోగ్యుడు; నీ మనస్సు తృప్తిగా ఉంది; నీవు ప్రశ్నించడాన్ని, సమాధానాన్ని కూడా తెలుసు. అందుకే, నేను ఇంకా చెప్పేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నాను. రజో, తమోగుణాలను విడిచిపెట్టి, శుద్ధ సత్త్వంలో స్థిరంగా ఉండి, ఈ జ్ఞానాన్ని శ్రద్ధగా విను. ప్రశ్నించేవాడిలో ఉండాల్సిన అన్ని లక్షణాలు నీవున్నాయి; చెప్పేవాడిలో ఉన్నవి నాలో ఉన్నాయి. సముద్రంలో రత్నాల కాంతిలా అవి ఇద్దరిలో ఉన్నాయి. వివేకంతో, విరక్తితో నీవు శాంతిని పొందినవాడవు—చంద్రకాంతి వల్ల చంద్రబింబానికి చల్లదనం వచ్చినట్టు. నీవు చిన్నప్పటి నుండే మంచి గుణాలను సాధించావు. అవి పద్మపు తాడుల్లా శుద్ధంగా, నిరంతరంగా పెరిగాయి. అందుకే, నేను చెప్పే కథను శ్రద్ధగా విను. నీ లాంటి శ్రోత లేకుండా ఈ కథ సంపూర్ణంగా వికసించదు; చంద్రుడి లేకుండా ఉడుతపద్మం వికసించలేనట్టు. యేచర్యలు చేసినా, ఏ భావనలు వచ్చినా, పరమపదాన్ని గ్రహించిన తర్వాత అవన్నీ నిశ్చలంగా నిలిచిపోతాయి. శోధకుని మనస్సు నిజమైన జ్ఞానంలో విశ్రాంతి పొందకపోతే, ఈ లోకంలో ఎవరు అనంతమైన ఆందోళన భారం భరించగలరు? పరమపదాన్ని పొందినప్పుడు, అన్ని వికారాలు కరిగిపోతాయి—యుగాంత సూర్య ప్రవాహంలో కొండలు కొట్టుకుపోయినట్టు. సంసార వ్యాధి, మాయా విషంతో కలుషితమైనది, యోగమంత్రంతో శాంతించిపోతుంది—గరుడవిషం యోగంతో విషాన్ని నివారించినట్టు. హరి, హర, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు ఎలా విచారమూ, చంచలతా లేకుండా ఉంటారో, అంతర్గత జ్ఞానాన్ని పొందిన ఉత్తమ పురుషులు కూడా లోకంలో అవగాహనతో, నిశ్చలంగా ఉంటారు. అజ్ఞానం మబ్బు తొలగిపోయి, మాయా క్షీణించాక, సత్యాన్ని గ్రహించినపుడు, ఆత్మను తెలుసుకున్నపుడు—మేధావులతో విచారణ ద్వారా అయినా, లీనమైన వారి స్థితిని చూసినపుడు అయినా—ఈ సంసార విహారం ఆనందంగా, లీలగా మారుతుంది. మనస్సు స్వరూపం హృదయంలో స్పష్టంగా, ప్రకాశంగా ఉన్నపుడు, అన్ని అనుభూతులు ఏకరూపంగా దర్శనమిచ్చినపుడు, అంతఃకరణం శాంతిలో నిశ్చలమవుతుందంటే, జ్ఞాన దృష్టితో ఈ సంసార విహారం లీలగా, ఆనందంగా అనిపిస్తుంది. ఈ శరీరం రథం, దాని స్థిరత; ఇంద్రియాల చలనం గుర్రాల పరుగుల్లా; సూత్రమైన వాయు; కాని నేను—అపారమైన, పరిమితి లేని, భేదరహితమైన పరమాత్మ—ఇవి ఏవీ కాదు. శరీరధారి లాగా సంచరిస్తానా, పరమాత్మ లాగా సత్యాన్ని దర్శించుకుంటానా, ఈ సంసార విహారం నాటకమే. ఈ జ్ఞాన దృష్టిపై ఆధారపడిన వారు, బలమైన ఆత్మ, స్పష్టమైన బుద్ధితో, సమస్యలేని మహానుభావులుగా, కొత్తగా పుట్టినవారిలా సంచరిస్తారు. వారు దుఃఖించరు, కోరరు, మంచి-చెడును ఆశించరు; అన్నీ చేస్తారు, అయినా ఏదీ చేయరన్న భావనలో ఉంటారు. తమ స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉంటారు; ఇతరులను కూడా ఆ స్థితిలో స్థాపిస్తారు; త్యాగ, స్వీకార భావన లేకుండా స్వయంగా ఉంటారు. వస్తారు, అయినా రారు; అడవికి వెళ్తారు, అయినా వెళ్ళరు; చేయకపోయినా చేస్తారు; మాట్లాడకపోయినా మాట్లాడుతారు. ఏ కార్యాలైనా, భావాలైనా, అవి స్వీకరించదగినవా, వదిలేయదగినవా అనిపించినా, పరమపదాన్ని పొందిన తర్వాత అవన్నీ లయమైపోతాయి. ఇలా, రాఘవా! నీలోని శ్రద్ధ, వివేకం, శాంతి, తృప్తి, సజ్జన సమాగమం, విరక్తి, జ్ఞాన సాధన—all కలిసివుండి, నీవు పరమార్థాన్ని గ్రహించడానికి సంపూర్ణంగా సిద్ధుడవు.