க்ஷணம் ஸ்புரந்தீ ஸா தேவீ ஸர்வஶக்திதயா தயா । சிநோதி ஸ்வாம் ஸ்வயம் ஶக்திம் கலேந்தோஶ் ஶீததாம் இவ
ஒரு கணம், அந்த தேவியை எல்லாச் சக்திகளாக ஒளிர்ந்தவளாக, தன் சக்தியைத் தானே திரட்டுகிறாள்; அது நிலவு தன் குளிர்ச்சியைச் சேர்த்துக்கொள்வதுபோல்.
உதிதைஷா ப்ரகாஶாக்யா சிச்சக்திஃ பரமாத்மநஃ । தேஶகாலக்ரியாஶக்தீர் வயஸ்யாஸ் ஸம்ப்ரகர்ஷதி
பிரகாசம் எனப்படும் இந்த அறிவுச் சக்தி, பரமாத்மாவிலிருந்து எழுந்து, தன் தோழிகளான தேசம், காலம், செயல் ஆகிய சக்திகளை ஒன்றாக இழுக்கிறது.
அவிதித்வா ஸ்வபாவம் ஸ்வம் வ்யாப்யாநந்தபதம் ஸ்திதா । ரூபம் பரிமிதேவாஸௌ பாவயத்ய் அவிபாவிதா
தன் இயல்பை அறியாமல், எல்லையில்லாத இடத்தை விரிவாகக் கொண்டிருந்தும், அவள் தன் உருவத்தை அளவிட்டதுபோல் எண்ணுகிறாள்; உண்மையில் அவளது நிலை வேறுபடுத்தப்படாதது.
யதைவ பாவிதம் ரூபம் தயா பரமகாந்தயா । ததைவைநாம் அநுகதா நாமஸங்க்யாதிகா த்ரு'ஶஃ
அந்த உயர்ந்த பிரியமானவள் ஒரு உருவத்தை எண்ணும் போது, உடனே அவளுடன் பெயர், எண் போன்ற எல்லா உணர்வுகளும் வந்து சேரும்.
சித் அதைததவஸ்தைவ வ்யதிரிக்தா ஸ்திதாத்மநஃ । அநந்தா தத்கதைவாஶு லஹரீவ மஹார்ணவாத்
அறிவு இவ்வேளையில் உடலோடு தனித்து நிற்கும்; ஆனாலும் அது எல்லாவற்றையும் தாண்டியதாக இருப்பதால், பெரிய கடலில் இருந்து அலை எழுவது போல் உடனே அதில் கலந்துவிடும்.
யதா கடககேயூரைர் பேதோ ஹேம்நோ விலக்ஷணஃ । ததாத்மநஶ் சிதா ரூபம் பாவயந்த்யா ஸ்வம் ஆம்ஶிகம்
கடகமும் வளையலும் தங்கத்தில் உண்மையில் வேறுபாடு இல்லாதது போல, அறிவால் உருவாக்கப்படும் உருவமும் ஆத்மாவின் ஒரு பகுதியே.
யதா தீபேந தீபாநாம் ஜாதாநாம் ஆத்மநா ததா । தேஶகாலகலாமாத்ரபேதஸ் ஸ்வோ பாவிதஶ் சிதா
ஒரு விளக்கு தன் ஒளியால் மற்ற விளக்குகளை ஏற்றும் போல், அறிவால் உருவாக்கப்படும் உருவமும் இடம், காலம், அளவு போன்ற வேறுபாடுகளால் மட்டும் மாறுபடுகிறது.
தேஶகாலபரிஸ்பந்தஶக்திஸந்தீபிதாத சித் । ஸங்கல்பம் அநுதாவந்தீ ப்ரயாதி கலநாபதம்
பரிசரிக்கும் இடம், காலம் ஆகியவற்றின் இயக்கம் கொண்டு தூண்டப்பட்ட அந்த அறிவு, எண்ணங்களைப் பின்தொடர்ந்து கணக்கிடும் நிலைக்குச் செல்கிறது.
விகல்பகல்பிதாகாரம் தேஶகாலக்ரியாஸ்பதம் । சிதோ ரூபம் மஹாபாஹோ க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி கத்யதே
மிகுந்த வலிமை உடையவனே, எண்ணங்களால் உருவாக்கப்பட்டதும், இடம், காலம், செயல் ஆகியவற்றில் நிலைபெற்றதும் ஆன அறிவின் வடிவமே 'அறிவாளன்' என்று அழைக்கப்படுகிறது.
க்ஷேத்ரம் ஶரீரம் இத்ய் ஆஹுஸ் தத் அஸௌ வேத்த்ய் அகண்டிதம் । ஸபாஹ்யாப்யந்தரம் தேந க்ஷேத்ரஜ்ஞ இதி கத்யதே
உடலையே 'புலம்' என்று சொல்கிறார்கள்; அதை உள்ளும் புறமும் வேறுபாடின்றி அறிந்திருப்பவனே 'அறிவாளன்' என்று அழைக்கப்படுகிறான்.
வாஸநாஃ கல்பயந் ஸோ ऽபி யாத்ய் அஹங்காரதாம் புநஃ । அஹங்காரோ விநிர்ணீதா காலிகீ புத்திர் உச்யதே
அவனும் விருப்பங்களை உருவாக்கி மீண்டும் 'நான்' என்ற உணர்வை எடுக்கிறான்; அந்த 'நான்' என்ற உணர்வு உறுதியாகும் போது, அது காலத்துடன் தொடர்புடைய புத்தி என்று சொல்லப்படுகிறது.
புத்திஸ் ஸங்கல்பகலிதா ப்ரயாதா மநநாஸ்பதம் । மநோ கநவிகல்பம் து கச்சதீந்த்ரியதாம் ஶநைஃ
உணர்ச்சி எண்ணங்களால் உருவாகி, சிந்தனைக்கு அடிப்படையாகிறது; ஆனால் மனம் பலவிதமான கற்பனைகளால் அடர்த்தியாகி, மெதுவாக உணர்வுகளின் தன்மையை எடுக்கும்.
பாணிபாதமயம் தேஹம் இந்த்ரியாணி விதுர் புதாஃ । தேஹோ ऽஸௌ ஜாயதே லோகே ம்ரியதே ऽபி ச ஜீவதி
புத்திமான்கள் இந்த உடலை கை, கால், உணர்வுகள் ஆகியவற்றால் ஆனது என்று அறிகின்றனர்; இந்த உடல் உலகில் பிறக்கிறது, இறக்கிறது, ஆனாலும் வாழ்கிறது.
ஏவம் ஜீவோ ஹி ஸங்கல்போ வாஸநாரஜ்ஜுவேஷ்டிதஃ । துஃகஜாலபரீதாத்மா க்ரமாத் ஆயாதி சித்ததாம்
இவ்வாறு, உயிர் என்பது உண்மையில் எண்ணம்; அது பழைய நினைவுகளால் கட்டப்பட்டு, துயரத்தின் வலைக்குள் சிக்கி, மெதுவாக மனநிலையை அடைகிறது.
க்ரமேண பாகவஶதஃ பலம் ஏதி யதாந்யதாம் । அவஸ்தயைவ நாக்ரு'த்யா ஜீவோ மலவஶாத் ததா
பழம் முற்றும் போது அது வேறு நிலையை எடுப்பது போல, உயிரும் அதன் குறைகளால் செயலில் அல்ல, நிலைமையின் காரணமாகவே மாற்றம் அடைகிறது.
ஜீவோ ऽஹங்காரதாம் ப்ராப்தஸ் த்வ் அஹங்காரஶ் ச புத்திதாம் । ஸங்கல்பஜாலவலிதா மநஸ்தாம் புத்திர் ஆகதா
உயிர், 'நான்' என்ற உணர்வை அடைகிறது; அந்த 'நான்' அறிவாக மாறுகிறது; அந்த அறிவு எண்ணங்களால் சூழப்பட்டு, மனமாகும்.
மநோ ஹி ஸங்கல்பமயம் ஸம்ஸ்தாக்ரஹணதத்பரம் । ப்ரதியோகிவ்யவச்சிந்நம் ப்ராப்தம் அந்யைர் அபீஹிதைஃ
மனம் என்பது எண்ணங்களால் ஆனது; அது உருவங்களைப் பிடிக்க முயல்கிறது; எதிர்மறைகளால் வரையறுக்கப்படுகிறது; மற்றவர்கள் விதிக்கும் விஷயங்களாலும் பாதிக்கப்படுகிறது.
இச்சாத்யாஶ் ஶக்தயோ மத்தாம் காவோ வ்ரு'ஷம் இவோந்மதம் । அநுதாவந்தி தோஷாய ஸரிதஸ் ஸாகரம் யதா
விருப்பங்கள் மற்றும் பிற சக்திகள், காளை பின்னே பசுக்கள் ஓடுவது போல, அல்லது ஆற்றுகள் கடலை நோக்கி ஓடுவது போல, மயக்கமடைந்த மனதைத் தவறுகளுக்காகத் தொடர்ந்து துரத்துகின்றன.
இதிஶக்திமயம் சேதோ கநாஹங்காரதாம் கதம் । கோஶகாரக்ரிமிகவத் இச்சயா யாதி பந்தநம்
இவ்வாறு சக்திகளால் ஆன மனம், அடர்ந்த 'நான்' உணர்வை அடைந்து, பட்டுப்புழு தானே நூல் நூலிட்டு தன்னைச் சிக்கிக்கொள்ளும் போல், தன் விருப்பத்தால் பந்தத்தில் சிக்கிக்கொள்கிறது.
ஸ்வஸங்கல்பாநுஸந்தாநாத் பாஶைர் ஆவலயத் வபுஃ । கஷ்டம் அஸ்மி ஸ்வயம் பத்தம் இத்ய் ஆர்த்யா பரிதப்யதே
தன் மனதில் தோன்றும் எண்ணங்களை தொடர்ந்து, அது தன் உடலைக் கட்டுப் படுத்திக் கொள்கிறது; பிறகு, துன்பத்தில் சிக்கி, "ஐயோ, நான் கட்டுண்டுவிட்டேன்!" என்று வருந்துகிறது.
பத்தம் அஸ்மீதி கலயத் வித்யாதத்த்வம் ஜஹச் சநைஃ । அவித்யாம் ஜநயத்ய் அந்தர் ஜகஜ்ஜங்கலராக்ஷஸீம்
"நான் கட்டுண்டவன்" என்று எண்ணி, அது உண்மையான அறிவின் சாரத்தை மெதுவாக விட்டுவிடுகிறது; அப்போது அதன் உள்ளே, இந்த உலக வனத்தில் அலைக்கும் அறியாமை என்ற அரக்கனை உருவாக்குகிறது.
ஸ்வஸங்கல்பிததந்மாத்ரஜாலாப்யந்தரவர்தி ச । பராம் விவஶதாம் ஏதி ஶ்ரு'ங்கலாபத்தஸிம்ஹவத்
தானே உருவாக்கிய அந்த நுண்ணிய எண்ணங்களின் வலையில் வாழும் அது, சங்கிலியால் கட்டப்பட்ட சிங்கம் போல், முற்றிலும் சக்தியற்ற நிலைக்குத் தள்ளப்படுகிறது.
விசித்ரகார்யகர்த்ரு'த்வம் ஆஹரத் வாஸநாவஶாத் । ஸ்வேச்சாமாத்ராநுரசிதா தஶாஶ் சாநுபதந் நவாஃ
பழைய பழக்கங்களால் இழுத்துச் செல்லப்பட்டு, அது பலவிதமான செயல்களில் செய்பவராக நடிக்கிறது; தன் விருப்பப்படி உருவாகும் புதிய நிலைகளும் தொடர்ந்து தோன்றுகின்றன.
க்வசிந் மநஃ க்வசித் புத்திஃ க்வசிஜ் ஜ்ஞாநம் க்வசித் க்ரியா । க்வசித் ஏதத் அஹங்காரஃ க்வசித் புர்யஷ்டகம் ஸ்ம்ரு'தம்
சில நேரங்களில் இதை மனம் என்றும், சில சமயங்களில் புத்தி என்றும், சில சமயங்களில் அறிவு என்றும், சில நேரங்களில் செயல் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; சில சமயங்களில் இது அகம்பாவாகவும், சில சமயங்களில் சூட்சும உடலாகவும் அறியப்படுகிறது.
க்வசித் ப்ரக்ரு'திர் இத்ய் உக்தம் க்வசிந் மாயேதி கல்பிதம் । க்வசிந் மந இதி ப்ரோக்தம் க்வசித் கர்மேதி ஸம்ஸ்திதம்
சில நேரங்களில் இது இயற்கை என்று கூறப்படுகிறது, சில நேரங்களில் மாயை என்று கருதப்படுகிறது; சில சமயங்களில் மனம் என்றும், சில சமயங்களில் செயல் என்றும் நிலைபெற்றுள்ளது.
க்வசித் பந்த இதி க்யாதம் க்வசிச் சித்தம் இதி ஸ்புடம் । ப்ரோக்தம் க்வசித் அவித்யேதி க்வசித் இச்சேதி ஸங்கதம்
சில நேரங்களில் இது பந்தம் என்று அறியப்படுகிறது, சில சமயங்களில் தெளிவாக சித்தம் என்றும், சில நேரங்களில் அறியாமை என்றும், சில சமயங்களில் ஆசையுடன் தொடர்புடையதாகவும் கூறப்படுகிறது.
தத் ஏதத் ஆபத்தம் இஹ சித்தம் ராகவ துஃகிதம் । த்ரு'ஷ்ணாஶோகஸமாவிஷ்டம் ரோகாயதநம் ஆதுரம்
இது தான், இராகவா, இங்கு கட்டுப்பட்ட மனம்; இது துக்கத்தில் மூழ்கி, ஆசை மற்றும் துயரால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, நோய்களுக்கு அடிப்படையாக இருந்து எப்போதும் வேதனைப்படுகின்றது.
ஜராமரணமோஹார்தம் பவபாவநயா ஹதம் । ஈஹிதாநீஹிதைர் க்ரஸ்தம் அவித்யாராகரஞ்ஜிதம்
வயிறு மற்றும் இறப்பு என்ற மயக்கத்தில் சிக்கி, உலக வாழ்க்கையின் எண்ணத்தால் தள்ளப்பட்டு, செய்ததும் செய்யாததும் எனும் செயல்களில் அகப்பட்டு, அறியாமை என்ற இருண்ட குகையின் கறையால் மாசுபட்டுள்ள மனம்.
இச்சாஸங்குசிதாகாரம் கர்மவ்ரு'க்ஷநவாங்குரம் । ஸுவிஸ்ம்ரு'தோத்பத்திபதம் கல்பிதாநர்தகல்பநம்
விருப்பம் காரணமாக உருவம் சுருங்கி, செயல் எனும் மரத்தின் புதிய முளையாக, தன் தோற்றம் முற்றிலும் மறந்து, மனம் உருவாக்கும் தொல்லைகளையே உருவாக்கிக் கொண்டிருக்கும் நிலை.
கோஶகாரவத் ஆபத்தம் கோஶகாரபதம் கதம் । தந்மாத்ரவ்ரு'ந்தாவயவம் அநந்தநரகாதபம்
பட்டுப் பூச்சி போல கட்டுண்டு, அந்த பட்டுப் பூச்சியின் நிலையை அடைந்து, நுட்பமான கூறுகளால் ஆனது, எண்ணற்ற நரகங்களின் வெப்பத்தில் சுடப்பட்டு துயருறும் மனம்.