த்யஜந்தம் ஸுஸுகம் ஸாம்யம் மநோ விஷயவித்ருதம் । அங்குஶேநேவ நாகேந்த்ரம் விசாரேண ஶமம் நயேத்
மனம், சமச்சீரான அமைதியை விட்டுவிட்டு, விஷயங்களை நோக்கி ஓடும்போது, யானையை அங்குசம் கொண்டு அடக்குவது போல, விவேகத்தால் அதை அமைதிக்குள் கொண்டு வர வேண்டும்.
போகேஷு ப்ரஸரோ யஸ்யா மநோவ்ரு'த்தேஃ ப்ரதீயதே । ஸாப்ய் ஆதாவ் ஏவ ஹந்தவ்யா விஷஸ்யேவாங்குரோத்கதிஃ
மனத்தின் போக்கு இன்பங்களில் ஓட அனுமதித்தால், அது விஷம் முளைக்கும் போதே அதை வெட்டுவது போல, ஆரம்பத்திலேயே அழிக்க வேண்டும்.
தாடிதஸ்ய ஹி யஃ பஶ்சாத் ஸம்மாநஸ் ஸோ ऽப்ய் அநந்தகஃ । ஶாலேர் க்ரீஷ்மோபதப்தஸ்ய குஸேகோ ऽப்ய் அம்ரு'தாயதே
ஓர் மனிதர் புண்பட்ட பிறகு அவனை மதிப்பது முடிவில்லா வேதனையே தரும்; வெயிலால் கரைந்த நெற்பயிருக்கு சிறிது தண்ணீர் கூட அமுதம் போலத் தோன்றும்.
அநார்தேந ஹி ஸம்மாநோ பஹுமாநோ ந புத்யதே । பூர்ணாநாம் ஸரிதாம் ப்ராவ்ரு'ட்பூரஸ் ஸ்வல்பம் விராஜதே
துன்பம் இல்லாதவருக்கு மதிப்பும் பெருமையும் தெரியாது; நிரம்பிய நதிகளில், மழைக்காலத்தில் சிறிது வெள்ளம் கூட தனித்துப் பளிச்சிடாது.
பூர்ணஸ் தூபக்ரு'தோ ऽப்ய் அந்யத் புநர் அப்ய் அபிவாஞ்சதி । ஜகத்பூரணயாப்ய் அம்பு க்ரு'ஹ்ணாத்ய் ஏகார்ணவோ ऽகிலம்
முழுமையாக நிறைந்தவனும், உதவி பெற்றாலும், மீண்டும் வேறு ஒன்றை விரும்புவான்; உலகம் முழுவதும் நீர் சேர்த்தாலும், அந்த ஒரே பெருங்கடல் எல்லாவற்றையும் ஏற்கும்.
மநஸோ நிக்ரு'ஹீதஸ்ய யா பஶ்சாத் பாகமண்டநா । தாம் ஏவாலப்தவிஸ்தாரலப்தத்வாத் பஹு மந்யதே
மனதை அடக்கி வைத்தபின், அதற்குப் பிறகு கிடைக்கும் சிறிய இன்பமோ அலங்காரமோ, முன்பு அனுபவிக்காததால் பெரிதாகவே தோன்றும்.
பத்தமுக்தோ மஹீபாலோ க்ராமமாத்ரேண துஷ்யதி । பரைர் அபத்தோ நாக்ராந்தோ ந ராஜ்யம் பஹு மந்யதே
சிறைபட்டிருந்த அரசன் விடுதலை பெற்றபின், ஒரு சிறிய ஊரையே பெற்றாலும் திருப்தியடைவான்; ஆனால் பிறர் வென்று அடிமையாக்காத மற்றொருவன், ஒரு ராஜ்யத்தையே பெற்றாலும் அதனை பெரிதாக மதிக்கமாட்டான்.
ஹஸ்தம் ஹஸ்தேந ஸம்பீட்ய தந்தைர் தந்தாந் விசூர்ண்ய ச । அங்காந்ய் அங்கைர் இவாக்ரம்ய ஜய ஸ்வேந்த்ரியஶாத்ரவாந்
உன் கையை மற்றொரு கையால் நெருக்கி, பற்களை பற்களால் அரைத்து, உடல் உறுப்புகளை உறுப்புகளால் அடக்குவது போல, உன் உணர்ச்சிகளாகிய பகைவரை நீயே வெல்ல வேண்டும்.
ஜேதும் அந்யம் க்ரு'தோத்ஸாஹைஃ புருஷைர் உத்புபூஷுபிஃ । பூர்வம் ஹ்ரு'தயஶத்ருத்வாஜ் ஜேதவ்யாநீந்த்ரியாண்ய் அலம்
பிறரை வெல்ல ஆவலுடன் முயற்சி செய்பவர்களுக்கு, முதலில் உள்ளத்தில் இருக்கும் உணர்ச்சி பகைவரைத் தான் முற்றிலும் வெல்ல வேண்டும்.
ஏதாவதி தரணிதலே ஸுபகாஸ் தே ஸாதுசேதநாஃ புருஷாஃ । புருஷகதாஸு ச கண்யா ந ஜிதா யே சேதஸா ஸ்வேந
இந்த பூமியில், தங்கள் மனதை வெல்லாத நல்ல உள்ளத்தையுடைய மனிதர்கள், உண்மையில் அதிர்ஷ்டசாலிகள் என்று கருதப்படுவதில்லை; மனிதர்களின் கதைகளிலும் அவர்கள் மதிக்கப்படுவதில்லை.
ஹ்ரு'தயபிலே க்ரு'தகுண்டல உல்பணகலநாவிஷோ மநோபுஜகஃ । யஸ்யோபஶாந்திம் ஆகத உதிதம் தம் அரிந்தமம் வந்தே
இதயத்தின் குகையில் சுருண்டு, கடும் கற்பனையால் விஷமடைந்த மனம் என்னும் பாம்பு அமைதியடைந்துள்ள, பகைவரை வெல்வோனை நான் வணங்குகிறேன்.
ஸ்வாஶ்ரயம் ப்ரதமம் தேஹம் க்ரு'தக்நா நாஶயந்தி யே । தே குகார்யமஹாகோஶா துர்ஜயாஸ் ஸ்வேந்த்ரியாரயஃ
தங்களுக்கே ஆதாரமான உடலை அழிப்பவர்கள், நன்றி அறியாதவர்கள்; அவர்கள் தீய செயல்களின் பெரும் களஞ்சியமாகவும், தங்கள் உணர்ச்சிகள் என்ற பகைவரை வெல்ல இயலாதவர்களாகவும் இருக்கிறார்கள்.
கலேவராஶ்ரயம் ப்ராப்ய விஷயாமிஷகர்ததஃ । அக்ஷக்ரு'த்ரா விவல்கந்தி கார்யாகார்யோக்ரபக்ஷிணஃ
உடலை அடிப்படையாகப் பெற்று, இன்ப பொருட்களுக்கு பேராசையுடன், கண்கள் போன்ற உணர்ச்சிகள் கழுகுகள் போல் எப்போதும் அலைந்து, செய்ய வேண்டியதும் வேண்டாததும் எனும் பேருருவ பறவைகள் போலச் சுற்றிக்கொள்கின்றன.
விவேகதந்துஜாலேந க்ரு'ஹீதா யேந தே ஶடாஃ । தஸ்யாங்காநி ந லும்பந்தி பாஷாணகவலம் யதா
யார் வஞ்சகர்கள் விவேகத்தின் நூல்போன்ற வலையில் சிக்கிக்கொண்டார்களோ, அவர்கள் அந்த வலையின் தளைகளை பாதிப்பதில்லை; அது ஒரு கல்ல块ம் வலையை சேதப்படுத்தாததைப் போலே.
ஆபாதரமணீயேஷு ரமந்தி விஷயேஷு யே । அத்யந்தவிரஸாந்தேஷு பதந்தி நரகேஷு தே
முதலில் ரசிக்கத் தோன்றும் இன்பங்களில் மகிழ்வோடு இருப்பவர்கள், அந்த இன்பங்கள் முடிவில் வெறுமையாகி விட்டால், அவர்கள் நரகத்தில் வீழ்வார்கள்.
விவேகதநவாந் அஸ்மிந் குகலேவரபத்தநே । இந்த்ரியாரிபிர் அந்தஸ்ஸ்தைர் அவஶோ நாபிபூயதே
இந்த துன்பமான உடல் என்னும் நகரத்தில், விவேகம் எனும் செல்வம் உள்ளவன், உள்ளே இருக்கும் எதிரிகள் ஆன five உணர்ச்சிகளால் கட்டுப்படுத்த முடியாதவனாக இருந்தாலும், அவர்கள் அவனை வெல்ல முடியாது.
ததா ந ஸுகிதா பூபா ம்ரு'ண்மயோக்ரபுரீஜுஷஃ । யதா ஸ்வாதீநமநஸஸ் ஸ்வஶரீரபுரீஶ்வராஃ
மண் கொண்டு கட்டப்பட்ட பெரிய நகரங்களில் வாழும் அரசர்கள், தங்கள் மனதைத் தாமே ஆளும், தங்கள் உடலை நகரமாகக் கொண்டுள்ளவர்களைப் போல மகிழ்ச்சியுடன் இருக்க முடியாது.
ஸ்வாக்ராந்தேந்த்ரியப்ரு'த்யஸ்ய ஸுக்ரு'ஹீதமநோரிபோஃ । வஸந்த இவ மஞ்ஜர்யோ வர்தந்தே புத்தபுத்தயஃ
தன் five உணர்வுகளையும் அடக்கி, மனம் என்ற பகையை நன்கு கட்டுப்படுத்தியவருக்கு, வசந்த காலத்தில் மலர்கள் மலர்வதைப் போல அறிவு மலர்கள் மலர்கின்றன.
ப்ரக்ஷீணசித்ததர்பஸ்ய நிக்ரு'ஹீதேந்த்ரியத்விஷஃ । பத்மிந்ய இவ ஹேமந்தே க்ஷீயந்தே போகவாஸநாஃ
மனத்தின் பெருமை குறைந்து, உணர்வுகள் என்ற பகைகளை அடக்கியவரிடம், அனுபவ ஆசைகள், பனிக்காலத்தில் தாமரை மலர்கள் உதிர்வதைப் போல, குறைந்து போய்விடுகின்றன.
தாவந் நிஶீவ வேதால்யோ வல்கந்தே ஹ்ரு'தி வாஸநாஃ । ஏகதத்த்வத்ரு'டாப்யாஸாத் யாவந் ந விஜிதம் மநஃ
ஒருவரின் மனதை ஒருமை உண்மையில் உறுதியாகப் பயிற்சி செய்து அடக்காதவரை, ஆசைகள் இரவு நேரத்தில் பேய்கள் சுற்றும் போல், உள்ளத்தில் அலைந்து திரிகின்றன.
ப்ரு'த்யோ ऽபிமதகர்த்ரு'த்வாந் மந்த்ரீ ஸத்கார்யகாரணாத் । ஸாமந்தஸ் ஸ்வேந்த்ரியாக்ராந்தேர் மநோ மந்யே விவேகிநஃ
புத்திசாலியின் மனம், கட்டளையை ஏற்கும் வேலைக்காரன் போலவும், நல்ல காரியங்களைச் செய்யும் அமைச்சன் போலவும், தன் உணர்வுகளை அடக்கிய அரசன் போலவும் இருக்கிறது என்று நான் கருதுகிறேன்.
லாலநாத் ஸ்நிக்தலலநா பாலநாத் பாவநஃ பிதா । ஸுஹ்ரு'த் உத்தமவிஶ்வாஸாந் மநோ மந்யே மநீஷிணாம்
பராமரிப்பதால் மென்மையான அன்பும், காப்பாற்றுவதால் தந்தை தூயவராகவும் இருப்பார். ஆனால், மிகுந்த நம்பிக்கையுடன் கூடிய ஞானிகளின் மனதை நான் சிறந்த நண்பன் என எண்ணுகிறேன்.
ஸ்வாலோகிதம் ஶாஸ்த்ரத்ரு'ஶா ஸுத்யாதம் ஸ்வநுநாதிதம் । ப்ரயச்சதி பராம் ஸித்திம் த்யக்த்வாத்மாநம் மநஃபிதா
சாஸ்திரத்தின் பார்வையால் வழிநடத்தப்பட்டு, தன் அறிவால் தூய்மை பெறும் மனம், தன்னை விட்டுவிட்டு நிற்கும் போது, அது உயர்ந்த Siddhi-யை அளிக்கிறது.
ஸுக்ரு'ஷ்டஸ் ஸுபராம்ரு'ஷ்டஸ் ஸுத்ரு'தஸ் ஸ்வநுபோதிதஃ । ஸுகுணாயோஜிதோ பாதி ஹ்ரு'தி ஹ்ரு'த்யோ மநோமணிஃ
நன்கு சுத்திகரிக்கப்பட்டு, உறுதியாக நிலைத்து, தன்னறிவால் விழித்தெழுந்து, நல்ல குணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட மனமணிக்கல், இதயத்தில் இனிமையாக ஜொலிக்கிறது.
ஜந்மவ்ரு'க்ஷகுடாராணி ததோதர்கோதயாநி ச । திஶத்ய் ஏஷ மநோமந்த்ரீ கர்மாணி ஶுபகர்மணஃ
இந்த மனதின் அமைச்சன், நல்ல செயல்களின் மூலம் பிறவியின் மரத்தை வெட்டும் கோடாரிகளையும், அதன் விளைவுகளையும் அளிக்கிறான்.
ஏவம் மநோமணிம் ராம பஹுபங்ககலங்கிதம் । விவேகவாரிணா ஸித்த்யை ப்ரக்ஷால்யாலோகவாந் பவ
இப்படிப் பல களங்கங்களால் மாசுபட்ட மனதெனும் மாணிக்கத்தை, விவேகமெனும் நீரால் நன்கு கழுவி, ஒளிவீசும் ஒருவனாக மாற வேண்டும் ராமா.
பவபூமிஷு பீமாஸு விவேகவிததோ ऽபி ஸந் । மா பதோத்பாதபூர்ணாஸு விவஶஃ ப்ராக்ரு'தோ யதா
பயங்கரமான இந்த பிறவிப் பூமிகளில் விவேகம் இருந்தாலும், அது முழுமையாக இருந்தாலும் கூட, சாதாரண மனிதர்கள் போல் துன்பம் நிறைந்த இடங்களில் தளர்ந்து விழாதே.
ஸம்ஸாரமாயாம் உதிதாம் அநர்தஶதஸங்குலாம் । மா மஹாமோஹமிஹிகாம் இமாம் த்வம் அவதீரய
இந்த உலகத்தில் தோன்றும், நூற்றுக்கணக்கான துயரங்களால் நிரம்பிய மாயை உருவாக்கும் பெரிய மயக்கம் எனும் பனியை நீ அலட்சியம் செய்யாதே.
விவேகம் பரம் ஆஶ்ரித்ய புத்த்யா ஸத்யம் அவேக்ஷ்ய ச । இந்த்ரியாரீந் அலம் ஜித்வா தீர்ணோ பவ பவார்ணவாத்
உயர்ந்த விவேகத்தை அடிப்படையாகக் கொண்டு, புத்தியால் உண்மையை உணர்ந்து, இன்பத்தை நாடும் புலன்களைக் கட்டுப்படுத்தி, பிறவியின் பெருங்கடலை வென்று கடந்து விடு.
அஸத்ய் ஏவ ஶரீரே ऽஸ்மிந் ஸுகதுஃகேஷ்வ் அஸத்ஸு ச । தாமவ்யாலகடந்யாயோ மா தே பவது ராகவ
ராமா, இந்த உடலும், அதில் தோன்றும் இன்பமும் துன்பமும் எல்லாம் உண்மையில் இல்லை. கயிறு, பாம்பு, குச்சி என்று எடுத்துக்காட்டும் உன்னிடம் ஏற்படவே கூடாது.