கல்பாந்தபவநா வாந்து யந்து சைகத்வம் அர்ணவாஃ । தபந்து த்வாதஶாதித்யா நாஸ்தி நிர்மநஸஃ க்ஷதிஃ
காலத்தின் முடிவில் வீசும் புயல்கள் வீசட்டும், எல்லா கடல்களும் ஒன்றாக கலந்துவிடட்டும், பன்னிரண்டு சூரியன்கள் எரியட்டும்—even so, எண்ணமற்ற மனதுக்குச் சிறிதும் தீங்கு இல்லை.
மநோபீஜாத் ஸமுத்யந்தி ஶுபாஶுபபலப்ரதாஃ । ஸம்ஸாரஷண்டகா ஏதே லோகஸப்தகபல்லவாஃ
மனத்தின் விதையிலிருந்து நல்லதும் கெட்டதும் எனும் பலன்கள் உண்டாகின்றன; இவை எல்லாம் உலக வாழ்க்கையின் தடங்கள், ஏழு உலகங்களின் கிளைகள்.
அஸங்கல்பநமாத்ரைகஸாத்யே ஸகலஸித்தயே । அஸங்கல்பாபிஸாம்ராஜ்யே திஷ்டாவஷ்டம்பதத்பரஃ
எல்லா Siddhigalும் எண்ணமின்மையால் மட்டுமே பெறப்படுகின்றன; எண்ணமற்ற நிலையின் ஆட்சியில் உறுதியாக நிலைத்து, அதில் முழுமையாக ஈடுபட வேண்டும்.
ப்ரயச்சத்ய் உத்தமாநந்தம் க்ஷீயமாணம் மநஃ க்ரமாத் । கஷக்ஷீணாங்ககோ ऽங்காரோ யதாங்காரக்ஷயார்திநஃ
மனம் மெதுவாக குறைந்து கொண்டே போனால், அது உயர்ந்த ஆனந்தத்தை அளிக்கிறது; அது எப்படியென்றால், அழிந்துகொண்டிருக்கும் நெருப்புக் கம்பளி, நெருப்பை முடிவடைய விரும்புகிறவனுக்கு வெப்பம் தருவது போல.
அபி ப்ரஹ்மகுடீலக்ஷ்யம் மநஸஶ் சேத் ஸமீஹிதம் । தத் அணோர் அந்தரே வ்யக்தம் விபக்தம் பரித்ரு'ஶ்யதே
மனது பரமபதமான பிரம்மத்தின் உச்சியை நோக்கினாலும், அது மிகச் சிறிய துகளுக்குள் தெளிவாகப் பிரிந்து, வெளிப்படையாகக் காணப்படுகிறது.
ஸங்கல்பமாத்ரவிபவேந க்ரு'தாத்யநர்தம் ஸங்கல்பஶாந்திவிபவேந ஸுஸாதிதார்தம் । ஸந்தோஷமாத்ரவிபவேந மநோ விஜித்ய நித்யோதிதேந ஜயம் ஏஹி நிரீஹிதேந
கருத்தின் வலிமையால் பெரும் துன்பம் உருவாகிறது; அந்தக் கருத்து அமைதியடையும் வலிமையால் விரும்பிய குறிக்கோள் எளிதில் கிடைக்கிறது. திருப்தியின் வலிமையால் மனதை வென்று, எப்போதும் இயற்கையாக எழும் திருப்தியால் வெற்றியை அடை.
பரமபாவநயா விமநஸ்தயா ஸமதயா மதயாத்மவிதாம் அதி । ஶமிதயா மிதயாந்தர் அஹந்தயா யத் அவஶிஷ்டம் அஜம் பதம் அஸ்து தத்
உயர்ந்த சமச்சீரால், ஆத்மஞானிகளின் அறிவால், உள்ளக அகந்தையின் அமைதியாலும் குறைபாடாலும் மனம் தூய்மையடைந்தபின் மீதமிருக்கும் பிறப்பில்லாத நிலை நிலைத்திருக்கட்டும்.
யஸ்மிந் யஸ்மிந் பதார்தே ஹி யேந யேந யதா ததா । தீவ்ரஸம்வேகஸம்பந்நம் மநஃ பஶ்யதி வாஞ்சிதம்
எந்த பொருளை, எந்த முறையில், எந்த வழியில் மனம் ஆழமான ஆசையுடன் விரும்புகிறதோ, அதையே அது தன் விருப்பப்படி காண்கிறது.
ஜாயதே ம்ரியதே சைஷா மநஸஸ் தீவ்ரவேகிதா । ஸௌம்யாம்புபுத்புதாலீவ நிர்நிமித்தா ஸ்வபாவதஃ
இந்த மனத்தின் தீவிரமான ஓட்டம் எழுந்து மறைகிறது; அது இயற்கையாகவே காரணமில்லாமல், மென்மையான நீரில் புட்டிகள் வரிசை போல உள்ளது.
ஶீததா துஹிநஸ்யேவ கஜ்ஜலஸ்யேவ க்ரு'ஷ்ணதா । லோலதா மநஸோ ரூபம் தீவ்ராதீவ்ரைகரூபிணஃ
பனிக்கு குளிர்ச்சி இயல்பாக இருப்பது போலவும், கரியெண்ணைக்கு கருப்பு தன்மை இருப்பது போலவும், மனதுக்கு அதீதம் மிகுந்த அசைவும் அதுவே அதன் இயல்பும் ஆகும்.
கதம் அஸ்யாதிலோலஸ்ய வேகாவேகைககாரணம் । சலதா மநஸோ ப்ரஹ்மந் பலதோ விநிவார்யதே
இந்த அளவுக்கு அசைவாகவும், வேகமுள்ள மனதின் ஓட்டத்தை, அதன் சொந்த வேகம் தவிர வேறு காரணமில்லாததை, வலிமையால் எப்படி அடக்க முடியும், பரமா?
நேஹ சஞ்சலதாஹீநம் மநஃ க்வசந த்ரு'ஶ்யதே । சஞ்சலத்வம் மநோதர்மோ வஹ்நிதர்மோ யதோஷ்ணதா
எங்கும் அசைவில்லாத மனதை யாரும் காணவில்லை; அசைவு என்பது மனதின் இயல்பு, அது போலவே வெப்பம் என்பது நெருப்பின் இயல்பு.
யைஷா ஹி சஞ்சலா ஸ்பந்தஶக்திஶ் சித்தத்வஸம்ஸ்திதா । தாம் வித்தி மாநஸீம் ஶக்திம் ஜகதாடம்பராத்மிகாம்
இந்த அசைவும், அதிலுள்ள உயிரும், சித்தத்தில் நிலைத்திருக்கின்றன; இதையே மனத்தின் சக்தி என்றும், உலகம் தோன்றுவதற்கான காரணம் என்றும் அறிந்துகொள்.
ஸ்பந்தஸ்பர்ஶாத் ரு'தே வாயோர் யதா ஸத்தைவ நோஹ்யதே । ததாஸ்தி சித்தஸத்தா நோ சஞ்சலஸ்பந்தநாத் ரு'தே
காற்று அசைவோடு அல்லது தொடுதலோடு இல்லாமல் இருப்பதை யாரும் அறிய முடியாது; அதுபோல், சித்தத்தின் இருப்பும் அசைவும் அற்றபோது தெரியாது.
யத் து சஞ்சலதாஹீநம் தந் மநோ ம்ரு'தம் உச்யதே । ஸ ஏவ ச தபஶ்ஶாஸ்த்ரப்ரஸித்தோ மோக்ஷ உச்யதே
அசைவு இல்லாதது மனம் என்றால், அது இறந்த மனம் என்று சொல்லப்படும்; அதுவே தவம் என்றும், வேதங்கள் புகழும் விடுதலை என்றும் கூறப்படுகிறது.
மநோவிலயமாத்ரேண துஃகஶாந்திர் அவாப்யதே । மநோஜநநமாத்ரேண துஃகம் பரம் அவாப்யதே
மனது அழிந்தால் துன்பம் தானாகவே நீங்கும்; மனது தோன்றினால் மிகுந்த துன்பம் உண்டாகும்.
துஃகம் உத்பாதயத்ய் உச்சைர் உத்திதஶ் சித்தராக்ஷஸஃ । ஸுகாயாநந்தபோக்யாய தம் ப்ரயத்நேந பாதய
மனதெனும் பேய் எழும்பினால் அது பெரிதும் துன்பம் உண்டாக்கும்; முடிவில்லாத ஆனந்தத்திற்கும் இன்பத்திற்கும், அதை விழிப்புடன் அடக்க முயல வேண்டும்.
தஸ்ய சஞ்சலதா யைஷா ஹ்ய் அவித்யா நாம ஸோச்யதே । வாஸநாபரநாம்நீ தாம் விசாரேண விநாஶய
மனதின் அசையாமைதான் அறியாமை என்று அழைக்கப்படுகிறது; அது வேறு பெயரில் பழக்கவழக்கமாகவும் உள்ளது; அதை விவேகத்தால் அழிக்க வேண்டும்.
அவித்யயா வாஸநயா தயாந்தஶ் சித்தஶாந்தயா । விலீநயா த்யாகவஶாத் பரம் ஶ்ரேயோ ऽதிகம்யதே
அறியாமை எனும் பழக்கவழக்கம் மற்றும் மன அமைதி இரண்டும் துறவால் அழிந்தால், உயர்ந்த நன்மை பெறப்படும்.
யத் தத் ஸதஸதோர் மத்யம் யந் மத்யம் சித்த்வஜாட்யயோஃ । தந் மநஃ ப்ரோச்யதே ராம த்வயதோலாயிதாக்ரு'தி
ஓ ராமா, இருப்பதும் இல்லாததும் இடையில் இருக்கும், அறிவும் ஊனமுமாக இருப்பதற்கிடையில் அலைபாயும் இதையே மனம் என்று அழைக்கின்றார்கள்.
ஜாட்யாநுஸந்தாநஹ்ரு'தம் ஜாட்யாத்மகதயேத்தயா । சேதோ ஜடத்வம் ஆயாதி த்ரு'டாப்யாஸவஶேந ஹி
மனம் ஊனத்தில் முழுமையாக மூழ்கி, அதையே தன் தன்மையாக எடுத்துக்கொண்டு, பழக்கத்தால் அதில் உறுதியாகி விட்டால், அந்த மனம் ஊனமாகி விடுகிறது.
விவேகைகாநுஸந்தாநாச் சிதம்ஶாத்மதயா மநஃ । சிதைகதாம் உபாயாதி த்ரு'டாப்யாஸவஶாத் ஸ்திரம்
தொடர்ந்து vivekam பற்றி ஆராய்ந்து, அறிவின் தன்மையை மனம் ஏற்றுக்கொண்டால், மனம் உறுதியுடன் அறிவாகி நிற்கிறது; இது பழக்கத்தின் வலிமையால் நிகழ்கிறது.
பௌருஷேண ப்ரயத்நேந யஸ்மிந்ந் ஏவ பதே மநஃ । பாத்யதே தத் பதம் ப்ராப்ய பவத்ய் அப்யாஸலோஹிதம்
மனித முயற்சியாலும் விடாமுயற்சியாலும், மனதை எந்த நிலைக்குள் வைத்தாலும், அந்த நிலையை அடைந்தபின், பழக்கத்தின் காரணமாக அது அந்த நிறத்தை எடுத்து விடுகிறது.
அதஃ பௌருஷம் ஆஶ்ரித்ய சித்தம் ஆக்ரம்ய சேதஸா । விஶோகம் பதம் ஆஶ்ரித்ய நிராஶங்கஸ் ஸ்திரோ பவ
ஆகையால், நீ உன் முயற்சியில் நம்பிக்கை வைத்து, மனதை விழிப்புடன் கட்டுப்படுத்து; துக்கமில்லாத நிலையை அடைவதாக நினைத்து, அச்சமின்றி உறுதியாக நிலைத்திரு.
பவபாவநயா பக்நம் மநஸைவ ந சேந் மநஃ । பலாத் உத்தார்யதே ராம தத் உபாயோ ऽஸ்தி நேதரஃ
இவ்வுலக வாழ்க்கை பற்றிய எண்ணங்களால் மனம் சிதறி விட்டால், அதையே மனம் கொண்டு உயர்த்தாவிட்டால், அருமை ராமா, அதை வலியால் மட்டுமே உயர்த்த முடியும்; வேறு வழி இல்லை.
மந ஏவ ஸமர்தம் வை மநஸோ த்ரு'டநிக்ரஹே । அராஜா கஸ் ஸமர்தஸ் ஸ்யாத் ராஜ்ஞோ ராகவ நிக்ரஹே
மனதை தானே உறுதியாக அடக்க மனமே சக்தி வாய்ந்தது; ராஜாவை அடக்க மற்றொரு ராஜா தவிர வேறு யார் முடியும், ராகவா?
த்ரு'ஷ்ணாக்ராஹக்ரு'ஹீதாநாம் ஸம்ஸாரார்ணவரம்ஹஸி । ஆவர்தைர் உஹ்யமாநாநாம் தூரம் ஸ்வமந ஏவ நௌஃ
ஆசை என்னும் முதலை பிடித்துக் கொண்டு, சஞ்சலமான உலகக் கடலில் சுழற்சியில் சிக்கி தவிக்கும் அவர்களுக்கு, தங்களைத் தாங்களே காப்பாற்றும் படகு அவர்களது மனமே.
மநஸைவ மநஶ் சித்த்வா பாஶம் பரமபந்தநம் । உந்மோசிதோ ந யேநாத்மா நாஸாவ் அந்யேந மோக்ஷ்யதே
மனதால் தான் மனத்தின் கட்டைப் பாசத்தை அறுத்து விடாமல் ஒருவர் தன்னை விடுவிக்கவில்லை என்றால், வேறு யாராலும் அவனை விடுவிக்க முடியாது.
யா யோதேதி மநோநாம்நீ வாஸநா வாஸிதாந்தரா । தாம் தாம் பரிஹரேத் ப்ராஜ்ஞஸ் ததோ ऽவித்யாக்ஷயோ பவேத்
மனம் எனப்படும் எண்ணங்கள் ஒவ்வொன்றும் தத்தம் பழக்கங்களால் உருவாகின்றன; புத்திசாலி அவற்றை எல்லாம் விட்டுவிட வேண்டும்; அப்போது அறியாமை அழிகிறது.
போகௌகவாஸநாம் த்யக்த்வா த்யஜ த்வம் கேதவாஸநாம் । பாவாபாவௌ ததஸ் த்யக்த்வா நிர்விகல்பஸ் ஸுகீ பவ
உனக்கு இன்பம் தேடும் ஆசையை விட்டுவிட்டு, துன்பம் பற்றிய எண்ணத்தையும் நீக்கி, பிறகு இருப்பதும் இல்லாமையும் கடந்து, எண்ணமில்லா நிலையில் சந்தோஷமாக இரு.