ந கஞ்சித் ரஸம் ஆதத்தே நஷ்டைவாபி ந நஶ்யதி । ந புஷ்பிதா ந பலிதா த்ரு'ஷ்ணா ஶுஷ்கலதேவ நஃ
விருப்பம் உலர்ந்த கொடியைப் போல, எந்த சுவையும் பெறாது; அது அழிந்தாலும் அழியாது, மலரவும் இல்லை, கனியும் இல்லை.
கர்ம மர்மணி நிர்மக்நம் வாஸநாக்யம் அஶர்மணே । ஜீவிதம் ஜந்மநே ஜீர்ணம் நைவோத்தீர்ணோ பவார்ணவஃ
வாசனை என்று அழைக்கப்படும், செயல்களில் மூழ்கிய வாழ்க்கை மகிழ்ச்சி தராது; பிறவிப் பிறவியாக சோர்ந்து, பிறவிப் பெருங்கடலைத் தாண்ட முடியவில்லை.
திநாநுதிநம் உச்சூநா போகாஶா பயதாயிநீ । பூர்ணாபூர்ணாத்மநி க்ஷீணா ஶ்வப்ரகண்டகவ்ரு'க்ஷவத்
தினம் தினம் அனுபவிக்க ஆசை, பயத்தைத் தரும் அது, ஒருமுறை நிறைந்தது, ஒருமுறை காலியானது எனும் என் உள்ளத்தில், பள்ளத்தில் முள்ளுக்காடு போல் மெதுவாக குறைந்து கொண்டே வருகிறது.
சிந்தாஜ்வரவிகாரிண்யா லக்ஷ்ம்யாẖ கலு மஹாபதஃ । ஸம்பந் நாம க்ரு'தம் ஸாபி விப்ரலம்பேந ஜ்ரு'ம்பதே
கவலையின் காய்ச்சலில் பாதிக்கப்பட்ட செல்வம் உண்மையில் பெரிய துயரமே; அதைக் 'ஐசுவரியம்' என்று அழைத்தாலும், அது ஏமாற்றத்தால் மட்டுமே பெரிதாகிறது.
அந்தஸ்ஸ்புரிதரத்நேஹம் பாஸுரம் சாந்தகோடரம் । கல்லோலகலிலம் ஶூந்யம் சேதஶ் ஶுஷ்காப்திதுர்பகம்
என் மனம், உள்ளே ரத்தினங்கள் இருந்தாலும், வெளிச்சம் மங்கிய இருண்ட குகைபோல்; அலைகளால் கலங்கிய, வெறுமையான, உலர்ந்த கடலைக் கடக்க முடியாததுபோல் உள்ளது.
மாம் இந்த்ரியார்தைகபரம் ந ஸ்ப்ரு'ஶந்தி விவேகிநஃ । ஸகண்டகம் அமேத்யஸ்தம் ஶ்லேஷ்மாதகம் இவ த்ருமம்
புலனின்பங்களை மட்டுமே நாடுபவர்களுக்கு உரிய பொருள்கள், பகுத்தறிவுள்ளவரைத் தொடுவதில்லை; அவை முள்ளும் அழுக்கும் நிறைந்த ஒட்டும் மரம்போல் தவிர்க்கப்படுகின்றன.
அஸத் ஏவ மஹாரம்பம் வல்கதர்ஜுநவாதவத் । மநோ ரமணம் அப்ராப்தம் ஶூந்யம் துẖகாய வல்கதி
பெரிய காற்று தூசியை வீணாகக் கிளப்புவது போல, மனம் ஆனந்தம் அடையாமல், வெறுமையில் அலைந்து, துக்கத்தை மட்டுமே தருகிறது.
ஶாஸ்த்ரஸஜ்ஜநஸம்பர்கசந்த்ரதாரகதாரிணீ । அஹம்பாவோல்லஸத்யக்ஷா க்ஷீணா நாஜ்ஞாநயாமிநீ
அறிவில்லாத இரவு குறைந்து விட்டது; நூல்களும் நல்லவர்களும் சந்திரனும் நட்சத்திரங்களும் போல அலங்கரித்த அகங்காரத்தின் பிரகாசமான யக்ஷன் மறைந்து விட்டான்.
அஜ்ஞாநத்வாந்தமத்தேபஸிம்ஹẖ கர்மத்ரு'ணாநலஃ । உதிதோ ந விவேகார்கோ வாஸநாரஜநீக்ஷயஃ
அறிவில்லாத இருளையும், மதமான யானையையும், சிங்கத்தையும், கர்மத்தின் புல்லை எரிக்கும் நெருப்பையும் அழிக்கும் பகுத்தறிவின் சூரியன் இன்னும் உதிக்கவில்லை; பழைய ஆசைகள் இன்னும் நீங்கவில்லை.
அவஸ்து வஸ்துவத் புத்தம் மத்தஶ் சித்தமதங்கஜஃ । இந்த்ரியாணி நிக்ரு'ந்தந்தி ந ஜாநே கிம் பவிஷ்யதி
உண்மை அல்லாததை உண்மை என்று எண்ணி, மதமான மன யானை விழிப்புணர்வுள்ள புத்தியைக் காயப்படுத்துகிறது; அறிவியல் உறுப்புகள் அதை வெட்டுகின்றன; இதன் முடிவு என்னவாகும் என்று எனக்கு தெரியவில்லை.
ஶாஸ்த்ரத்ரு'ஷ்டிர் அபி ப்ராஜ்ஞைர் ஆஶ்ரிதா தரணாய யா । ஸாப்ய் அத்ரு'ஷ்டிர் இவாந்த்யாய வாஸநாவேஶகாரிணீ
புத்திசாலிகள் கடந்து செல்லும் வழியில் நூல்களின் அறிவை நம்பினாலும், பழைய பழக்கங்கள் மனதை ஆட்கொண்டால், அது கண் தெரியாதவருக்கு இருள் போல ஆகிவிடும்.
தத் ஏவம் அதிஸம்மோஹே யத் கார்யம் இஹ தாருணே । உதர்கஶ்ரேயஸே தாத தந் மே கதய ப்ரு'ச்சதே
இந்த கடுமையான மயக்கத்தில் நல்ல முடிவுக்காக என்ன செய்ய வேண்டும்? அப்பா, நான் கேட்கிறேன், தயவுசெய்து அதை எனக்கு சொல்லுங்கள்.
ஶாம்யந்தி மோஹமிஹிகாஶ் ஶரதீவ ஸாதௌ ப்ராப்தே பவந்தி விமலாஶ் ச ததாகிலாஶாஃ । ஸத்யேதி வாக் பவது ஸாதுஜநோபகீதா மத்போதநேந பவதா பவஶாந்திதேந
மயக்கத்தின் மூடல், குளிர்காலம் வானத்தைத் துடைக்கும் போல், நல்லவரை அடைந்தால் அகலுகிறது; அதுபோல் எல்லா ஆசைகளும் தூய்மையடைகின்றன. நல்லவர்கள் புகழும் உங்கள் வார்த்தைகள் உண்மையை உரைக்கட்டும்; ஏனெனில் உங்கள் அறிவுரையால் நீங்கள் விடுதலை அமைதியை அளிக்கிறீர்கள்.
ஸம்வேதநம் பாவநம் ச வாஸநா கலநேதி ச । அநர்தாயேஹ ஶப்தார்தோ விகதார்தோ விஜ்ரு'ம்பதே
இங்கு 'அறிவு', 'தியானம்', 'பழக்கம்' என்ற சொற்கள் பொருளற்றவையாகவே பயன்படுத்தப்படுகின்றன; ஏனெனில் அவற்றின் உண்மையான அர்த்தம் இப்போது இல்லாமல் போய்விட்டது.
வேதநம் பாவநம் வித்தி ஸர்வதோஷஸமாஶ்ரயம் । அஸ்மிந்ந் ஏவாபதஸ் ஸந்தி லதா மதுரஸே யதா
உணர்ச்சி மற்றும் கற்பனை ஆகியவை எல்லா குறைகளுக்கும் ஆதாரமாக இருப்பதை அறிந்துகொள்; இவை உள்ளேயே, இனிப்பான கொடியில் எவ்வாறு துன்பங்கள் தோன்றுகின்றனவோ, அதுபோல் துன்பங்கள் உருவாகின்றன.
ஸம்ஸாரமார்கே கஹநே வாஸநாவேஶவாஹிநஃ । உபயாதி விசித்ரோச்சைர் வ்ரு'த்தவ்ரு'த்தாந்தஸந்ததிஃ
இவ் உலக வாழ்வின் அடர்ந்த பாதையில், பழைய நினைவுகளால் இழுத்துச் செல்லப்பட்டு, பலவகை நிகழ்வுகள் உயர்ந்து, தாழ்ந்து தொடர்கின்றன.
விவேகிநோ வாஸநயா ஸஹ ஸம்ஸாரஸம்ப்ரமஃ । க்ஷீயதே மாதவஸ்யாந்தே ஶநைர் வநம் இவாரஸம்
புத்தி உள்ளவருக்கு, உலக வாழ்வின் குழப்பமும், அதனுடன் கூடிய பழைய நினைவுகளும், வசந்தம் முடிவடையும் போதே, சுவையற்ற காட்டைப் போல மெதுவாக குறைந்து விடுகின்றன.
அஸ்யாஸ் ஸம்ஸ்ரு'திஸல்லக்யா வாஸநோத்ஸேதகாரிணீ । கதல்யா கநஜாலிந்யா ரஸலேகேவ மாதவீ
இவ்வுலக வாழ்வு என்னும் கொடியின் பழைய நினைவுகளை அழிப்பது, வாழைப்பழக் கொடியின் அடர்ந்த குழாமில் தேன் தடம் போல், மாதவி கொடியைப் போல செயல்படுகிறது.
ஸம்ஸாராப்திதயோதேதி வாஸநாத்மா ரஸஶ் சிதௌ । யதா வநதயாந்தஸ்ஸ்தோ மதுமாஸரஸẖ க்ஷிதௌ
இவ்வுலக வாழ்க்கை என்ற பெருங்கடலில், பழைய நினைவுகளின் சாரம் மனதில் சுவையாக எழுகிறது; அது எப்படியோ காட்டுக்குள் மறைந்திருக்கும் வசந்தத்தின் ரசம் பூமிக்குள் இருப்பதைப்போல்.
சிந்மாத்ராத் அமலாச் சூந்யாத் ரு'தே கிஞ்சிந் ந வித்யதே । நாந்யத் க்வசித் அபர்யந்தே கே ஶூந்யத்வேதரத் யதா
தூய அறிவும் குற்றமற்ற வெற்றும் தவிர வேறொன்றும் இல்லை; முடிவில்லாத ஆகாயத்தில் வெறுமை மட்டுமே இருப்பதைப்போல், எங்கும் வேறு எதுவும் இல்லை.
வேதநாத்மா ரஸோ ऽஸ்த்ய் அந்ய இதி யா ப்ரதிபா ஸ்திரா । ஏஷாவித்யா ப்ரமஸ் த்வ் ஏஷ ஏஷ ஸம்ஸார ஆததஃ
வேறு ஒரு சுவை, உணர்வின் சாரம் இருக்கிறது என்று உறுதியான எண்ணம் தோன்றினால், அதுவே அறியாமை, மயக்கம், இவ்வுலக வாழ்க்கையின் பரவல்.
அநாலோசநஸம்ஸித்த ஆலோகேநைஷ நஶ்யதி । அஸதாத்மா ஸதாபாஸோ பாலவேதாலவத் க்ஷணாத்
ஆழ்ந்து சிந்திக்காமல் இருக்கும்போது இது நிலைபெறும்; ஆனால் வெளிச்சம் வந்தவுடன் இது அழிந்து விடும். உண்மை அல்லாதது உண்மையாக தோன்றினாலும், அது குழந்தையின் பேய்போல் ஒரு கணத்தில் மறைந்து விடும்.
ஸர்வத்ரு'ஶ்யத்ரு'ஶோ போதே போதஸாரதயைகதாம் । யாந்த்ய் அஶேஷமஹீபீடஸரித்பூர இவார்ணவே
பார்க்கப்படுவது மற்றும் பார்ப்பவர் எல்லாம் அறிவின் சாரத்தில் ஒன்றாக இணைந்து விடுகின்றன; இது பூமியில் உள்ள எல்லா நதிகளும் கடலில் கலப்பதைப் போலே.
ம்ரு'ண்மயம் ஹி யதா பாண்டம் ம்ரு'ச்சூந்யம் து ந லப்யதே । சிந்மயம் ஹி ததா சேத்யம் சிச்சூந்யம் து நோபலப்யதே
மண் பானை என்பது மண்ணால் ஆனது; ஆனால் வடிவமில்லா மண் பானை கிடைக்காது. அதுபோல், நாம் காண்பது அறிவால் ஆனது; ஆனால் உள்ளடக்கம் இல்லாத அறிவை யாரும் காண முடியாது.
போதாவபுத்தம் யத் வஸ்து போத ஏவ தத் உச்யதே । நாபோதம் புத்யதே போதோ வைரூப்யாத் தேந நாந்யதா
அறிவில் உணரப்படும் எதுவும் அறிவே என்று அழைக்கப்படுகிறது; அறிவில்லாததை அறிவாக அறிய முடியாது, ஏனெனில் அது முரணாகும்.
த்ரஷ்ட்ரு'தர்ஶநத்ரு'ஶ்யேஷு ப்ரத்யேகம் போதமாத்ரதா । ஸாரஸ் தேந ததந்யத்வம் நாஸ்தி கிஞ்சித் கபுஷ்பவத்
பார்ப்பவர், பார்ப்பது, பார்க்கப்படுவது இவை அனைத்திலும் தூய அறிவே உள்ளது; அதற்கு வேறொன்றும் இல்லை, அது வானில் பூ இல்லை என்பதுபோல்.
ஸஜாதீயஸ் ஸஜாதீயேநைகதாம் அநுகச்சதி । அந்யோऽந்யாநுபவஸ் தேந பவத்ய் ஏகத்வநிஶ்சயஃ
ஒரே வகையில் உள்ளவை ஒன்றாக இணைந்து செல்கின்றன; இப்படிச் சேர்ந்து அனுபவிப்பதினால், அவற்றின் ஒன்றுபட்ட தன்மை உறுதியாகிறது.
யதி காஷ்டோபலாதீநாம் ந பவேத் போதரூபதா । தத் ஸதாநுபலம்பஸ் ஸ்யாத் ஏதேஷாம் அஸதாம் இவ
மரம், கல் போன்றவை அறிவின் இயல்பில்லையென்றால், அவை எப்போதும் காணப்படாமலும், இல்லாத பொருள்கள்போலவே இருக்கும்.
யதா த்வ் அஶேஷா த்ரு'ஶ்யஶ்ரீர் போதமாத்ரைகரூபிணீ । ததாந்யேவாப்ய் அநந்யைவ ஸதீ போதேந போத்யதே
எல்லா வெளிப்பாடுகளும் தூய அறிவாகவே ஒரே வடிவில் இருக்கும்போது, அவை வேறுபட்டதாகத் தோன்றினாலும், அறிவால் மட்டுமே அறியப்படுகின்றன; உண்மையில் வேறில்லை.
ஸர்வம் ஜகத்கதம் த்ரு'ஶ்யம் போதமாத்ரம் இதம் ததம் । ஸ்பந்தமாத்ரம் யதா வாயுர் ஜலமாத்ரம் யதார்ணவஃ
இந்த உலகில் காணப்படும் அனைத்தும் தூய அறிவால் நிரம்பியுள்ளது; எவ்வாறு காற்று அசைவாக மட்டுமே உள்ளது, பெருங்கடல் தண்ணீராக மட்டுமே உள்ளது, அதுபோலவே.